Gebelikte Annede Oluşan Fizyolojik Değişimler

Gebelikte Vücutta Yaşanan Fizyolojik Dönüşümler

Gebelikte fetüsün büyüme ve gelişme ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla anne vücudunda pek çok fizyolojik (normal) değişiklik meydana gelir. Bu değişimler, vücudun hemen her sistemini etkileyerek sağlıklı bir gebelik sürecinin devamlılığını sağlar. Bu süreçte yaşanan değişimleri anlamak, anne adaylarının süreci daha bilinçli yönetmesine yardımcı olur.

Kan ve Bağışıklık Sistemindeki Değişimler

Annenin kan serum hacmi ve kırmızı kan hücreleri gebelik boyunca artış gösterir. Ancak kan hacmindeki artış, kırmızı kürelerdeki artışa kıyasla daha fazla olduğu için fizyolojik anemi (kansızlık) tablosu oluşur. Bu durum, gebe hastaların kan sayımlarının gebe olmayanlara göre daha düşük çıkmasına neden olur.

Kırmızı kan hücrelerindeki bu artışı desteklemek için gebelere düzenli demir desteği verilmesi büyük önem taşır. Bağışıklık sisteminde ise şu değişimler gözlenir:

• Beyaz Küreler: Enfeksiyonla savaşan bu hücrelerin sayısı artar ancak fonksiyonları zayıflar. Bu durum, hastanın bağışıklığının ve viral enfeksiyonlara karşı direncinin azalmasına yol açar.
• Pıhtılaşma: Pıhtılaşma hücrelerinde hafif bir düşüş normal kabul edilirken, pıhtılaşma faktörlerinde artış görülür. Bu durum, gebelik ve doğum sonrası dönemde pıhtılaşmaya yatkınlık oluşturur.

Kalp ve Damar Sistemi Fonksiyonları

Gebelik sürecinde kalp atım hızı, gebelik öncesi değerlerin 10-15 atım üzerine çıkar. Kalbin her bir atımda pompaladığı kan miktarında da belirgin bir artış gözlenir. Kan basıncı ise gebeliğin başından itibaren düşmeye başlar ve ikinci üç ayda (ikinci trimester) en düşük seviyesine ulaşır. Doğum yaklaştıkça kan basıncı tekrar artış eğilimine girer.

Gebelikte ara sıra meydana gelen ve kendiliğinden düzelen çarpıntılar normal kabul edilir. Ancak çarpıntı düzelmiyorsa, kan sayımı ve tiroid fonksiyon testleri kontrol edilmelidir. Bu değerler normalse, bir kardiyoloji muayenesi önerilir.

Solunum Sisteminde Yaşanan Farklılıklar

Büyüyen rahimle birlikte diyafram kası yükselir. Bebeğin eşinden (plasenta) salınan progesteron hormonu, derin solumayı uyararak hastaların "nefes açlığı" hissetmesine neden olabilir. Bu durum fizyolojik olarak normal bir bulgudur.

Dikkat Edilmesi Gereken Belirtiler:

• Nefes darlığı hastanın bir kat merdiven çıkmasını engelliyorsa,
• Hasta tek yastıkla yatamayacak duruma gelmişse, Mutlaka bir kardiyoloji uzmanına başvurulmalıdır.

Rahim, Genital Sistem ve Memelerdeki Değişimler

Rahim, gebelik süresince yaklaşık 10 kat büyüyerek doğuma yakın 1000 gram ağırlığa ulaşır. Bu büyümeye paralel olarak rahime giden kan akımı da 10 kat artar. Vajen duvarında ödem oluşabilir ve rengi hafifçe maviye dönebilir. Gebelikte rahatsız edici olabilen genital varisler ortaya çıkabilir; ancak bu varisler doğumdan sonra düzelme eğilimindedir.

Memelerde ise süt kanalları ilk haftalardan itibaren gelişmeye başlar. Bu süreçte memelerde ağrı hissedilmesi ve bazen gebelik döneminde süt gelmesi normal bir bulgu olarak kabul edilir.

İdrar Yolları ve Böbrek Fonksiyonları

Gebelik boyunca böbrekler büyür ve böbreklere giden kan akımı artış gösterir. Böbrek geçirgenliğinin artması nedeniyle idrarda glukoz kaçağı görülebilir. Ayrıca progesteron hormonu veya rahmin fiziksel baskısı, idrar yollarında genişlemeye yol açabilir.

Mide ve Bağırsak Sistemi Şikayetleri

Mide ve bağırsak hareketlerinin yavaşlaması; hazımsızlık ve kabızlık gibi sorunları beraberinde getirir. Yemek borusunun alt ucundaki kasların gevşemesi ise reflü ve buna bağlı mide ağrısına neden olabilir.

Ciltte Meydana Gelen Renk Değişimleri

Meme uçları, karın ön duvarındaki orta hat çizgisi ve yüzün belirli bölgelerinde koyulaşmalar (pigmentasyon artışı) meydana gelebilir. Bu renk değişimleri gebelikten sonra hafiflese de tamamen geçmeyebilir. Bu nedenle gebe hastaların, cilt lekelerini minimize etmek için mutlaka yüksek koruma faktörlü güneş kremi kullanmaları tavsiye edilir.