Gebelikde hipertansiyon ve takibi

Gebelikte Hipertansif Bozukluklar ve Anne Sağlığı

Gebelikte görülen hipertansif bozukluklar, kanamalar ve enfeksiyonlar ile birlikte anne sağlığını hayati derecede etkileyen temel unsurlar arasında yer almaktadır. İstatistiksel verilere göre gebeliklerin yaklaşık %3.7’sinde gebelik hipertansiyonu tablosu ile karşılaşılmaktadır. Bu durum, hem anne hem de bebek sağlığı için yakından takip edilmesi gereken tıbbi bir süreçtir.

Gebe bir kadında hipertansiyon, klinik olarak farklı şekillerde sınıflandırılmaktadır:

1. Gebelik hipertansiyonu (Gestasyonel hipertansiyon, geçici hipertansiyon)
2. Preeklampsi
3. Eklampsi
4. Kronik hipertansiyon üzerine eklenen preeklampsi
5. Kronik hipertansiyon

Gebelikte Hipertansiyon Tanısı Nasıl Konur?

Hipertansiyon tanısı, dinlenme anında yapılan ölçümlerde sistolik (büyük) tansiyonun 140 mmHg ve üzerinde, diastolik (küçük) tansiyonun ise 90 mmHg ve üzerinde olmasıyla konulmaktadır. Güncel tıbbi yaklaşımlarda, gebelik öncesi değerlere kıyasla sistolik kan basıncındaki 30 mmHg veya diastolik kan basıncındaki 15 mmHg'lık artışlar artık tek başına tanı kriteri olarak kullanılmamaktadır.

Gebelik (Gestasyonel) Hipertansiyonu Nedir?

Gestasyonel hipertansiyon, tansiyonun ilk kez gebelik sırasında 140/90 mmHg üzerine çıkması, idrarda protein kaybının (proteinüri) olmaması ve değerlerin doğumdan sonraki ilk 3 ay içinde normale dönmesi ile karakterize bir durumdur. Kesin tanı konulabilmesi için doğum sonrası 3 aylık sürecin tamamlanması gerekir. Bu tabloda baş ağrısı, mide ağrısı veya trombositopeni gibi ağır belirtiler gözlemlenmez.

Ancak bu durum risksiz olduğu anlamına gelmez. Eklamptik nöbetlerin %10’u, belirgin proteinürisi olmayan gebelerde gelişmektedir. Proteinüri, hipertansif hastalığın kötüleştiğinin bir göstergesidir; protein miktarının artması ve süreklilik kazanması anne ve bebek açısından risk seviyesini yükseltir.

Preeklampsi Tanı Kriterleri ve Belirtileri

Preeklampsi, gebeliğe özgü gelişen ve birden fazla sistemi etkileyebilen bir sendromdur. Preeklampsi tanısı konulabilmesi için aşağıdaki iki temel kriterin bir arada bulunması gereklidir:

• Hipertansiyon: 20. gebelik haftasından sonra tansiyonun 140/90 mmHg ve üzerinde seyretmesi.
• Proteinüri (İdrarda Protein Kaybı): 24 saatlik idrarda protein miktarının 300 mg ve üzerinde olması ya da rastgele idrar tetkikinde 1+ (30 mg/dl) değerinin görülmesi. İdrardaki protein miktarı gün içinde değişkenlik gösterdiğinden, 24 saatlik idrar analizi daha güvenilir sonuçlar verir.

Hafif ve Şiddetli Preeklampsi Ayrımı

Preeklampsi, klinik tablonun ağırlığına göre iki grupta incelenir:

• Hafif Preeklampsi: Sadece hipertansiyon ve 24 saatte 300 mg civarında seyreden hafif proteinüri ile seyreder.
• Şiddetli Preeklampsi: Tansiyonun 160/110 mmHg üzerine çıkması, 24 saatlik idrarda 2 gram ve üzeri proteinüri, serum kreatinin seviyesinin 1.2 mg/dl'yi aşması, trombosit sayısının 100.000/mm³ altına düşmesi ve karaciğer enzimlerinin (ALT, AST) yükselmesi ile karakterizedir.

Gebelikte Hipertansif Hastalıkların Şiddet Değerlendirme Tablosu

Aşağıdaki tablo, gebelikte görülen hipertansif durumların şiddetini belirleyen temel kriterleri özetlemektedir: