EVDE ERGONOMİ

Ergonomi Nedir? Kavramsal Tanımı ve Önemi

Ergonomi sözcüğü, köken olarak Yunanca "ergo" (iş) ve "nomos" (kural/yasa) kelimelerinin birleşiminden meydana gelmektedir. Teknik bir disiplin olarak ergonomi; çalışılan ve yaşanan çevrenin, yapılan işin insan özelliklerine uygun olarak düzenlenmesi şeklinde tanımlanabilir. Bu disiplin, bireyin fiziksel sınırlarını gözeterek yaşam alanlarını optimize etmeyi amaçlar.

Ergonomik düzenlemelerin temel hedefleri şunlardır:

• İş yükü ve çalışma gücünün en ideal şekilde dengelenmesi,
• Çalışanın sağlığının korunması ve üretim verimliliğinin artırılması,
• İnsanın çalışma esnasında aşırı zorlanma nedeniyle yıpranmasının ve sakatlanmasının önlenmesi,
• İş başarısının ve yaşam kalitesinin artırılması.

Fiziksel Sağlık ve Ergonomik Gereklilikler

İster ev hanımı, ister ofis çalışanı veya fabrika işçisi olun; vücudun doğru ve dengeli kullanılmaması ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir. Çalışırken kullanılan masa, sandalye, makine ve diğer yardımcı araç gereçler vücut yapısına uygun değilse; bel, boyun, el bileği, eklem ve sırt bölgelerinde kronik sakatlanmalar oluşabilir. Bu nedenle, yaşamı kolaylaştıran her türlü ürünün insanın fiziksel özelliklerine göre tasarlanması bir zorunluluktur.

Fonksiyonel olarak yanlış tasarlanmış bir evde ergonomik oranlar korunmamışsa, günlük aktiviteler ek bir yorgunluk getirir. Bu durum, mekanik kas-iskelet sistemi hastalıklarına sebep olarak yaşam konforunu olumsuz etkiler. İskelet sisteminin yorgunluğunu evde atabilmek için oturma gruplarından teknolojik cihazların konumuna kadar her detay titizlikle planlanmalıdır.

Salon ve Oturma Alanlarında Ergonomi

Salonda seçilen koltuk ve kanepelerin ergonomisi; yüksekliği, oturma derinliği ve televizyonun konumu sağlığımız açısından kritik öneme sahiptir. İdeal bir oturma düzeninde dik oturabilmek ve sırtı tam olarak yaslayabilmek esastır. Koltuk derinliği ve yüksekliği, kişinin kaykılarak oturmasını engelleyecek şekilde tasarlanmış olmalıdır.

Doğru bir oturma pozisyonu için şu kriterlere dikkat edilmelidir:

• Oturulduğunda ayaklar yere tam değmeli ve dizler kalça seviyesinden yüksekte kalmamalıdır.
• Koltuğun sırt kısmı en az kürek kemiklerinin alt ucuna kadar uzanmalı ve beli kavramalıdır.
• Kolların rahatça yerleştirilebileceği uygun kolluklar bulunmalıdır.
• Televizyon, açılı değil tam karşıda olmalı ve üst 1/3 kısmı göz hizasında yer almalıdır.

Mutfak Tasarımı ve Yerleşim Kuralları

Mutfak, özellikle kadınların yoğun zaman geçirdiği ve sürekli hareket halinde olduğu bir alandır. Yanlış yerleşimli bir mutfak; bel, sırt ve kol ağrılarına davetiye çıkarır. Bu nedenle mutfakta buzdolabı, lavabo ve ocak üçgeni doğru kurulmalıdır. Buzdolabı kapağı bu üçgenin içine açılmalı ve üniteler arası mesafeler vücut ritmine uygun (tam adım uzaklığında) olmalıdır.

Mutfak donatıları için belirlenen optimum ölçüler şu şekildedir:

Mutfakta Malzeme Yerleşimi ve Kullanım Kolaylığı

Mutfak elemanlarının yerleşimi kadar malzemelerin konumlandırılması da önemlidir. Ağır veya sık kullanılan kap kacaklar kol yüksekliğine, hafif malzemeler ise raf altlarına yerleştirilmelidir. Ağır yüklerin alçak seviyeden kaldırılması bel ve kollara aşırı yük binmesine neden olur. Ayrıca fırınlar gövde seviyesinde olmalı, sürekli eğilip doğrulmayı gerektirmemelidir.

Buzdolabı seçiminde derin dondurucu kısmı aşağıda olan modeller, sık eğilmeyi engellediği için omurga sağlığı açısından daha kullanışlıdır. Mutfaktaki yüksek bölümlere ulaşmak için mutlaka sağlam ve dengeli bir tabure kullanılmalıdır. Bulaşık makinesi ise sağ elini kullanan bireyler için lavabonun sağ tarafına konumlandırılmalıdır.

Yatak Odası ve Genel Mimari Detaylar

Yatak odasında vücut sağlığı için en belirleyici faktör yataktır. Yatak sert ve düz olmalı, vücut ağırlığı ile yaylanmamalıdır. Baş ve gövde uyumunu sağlamak için yastık seçimi kritik olup; yastık boyun çukurluğunu desteklemeli, çok yumuşak, çok sert veya çok yüksek olmamalıdır.

Evdeki diğer mimari elemanlar için şu ergonomik standartlar uygulanmalıdır:

• Lavabolar, el yıkarken aşırı eğilmeyi gerektirmeyecek yükseklikte olmalıdır.
• Klozet yüksekliği kolay oturup kalkmaya izin vermeli, yanına destek tutamağı eklenmelidir.
• Ütü yapma veya hamur açma gibi basınç uygulanan işlerde tezgah, dirsek yüksekliğinden 12,2 cm aşağıda olmalıdır.
• Merdiven basamak yükseklikleri eşit ve 15-18 cm aralığında olmalıdır.
• Villa tipi evler iki katı aşmamalı; üst kat yatak odalarına, alt kat ise günlük yaşam alanlarına ayrılarak sık merdiven kullanımı önlenmelidir.

Ergonomik olarak uygun tasarlanmış bir ev, vücudun dinlenmesini ve yeni güne tazelenmiş olarak başlanmasını sağlar. Bu uyum, hem iş hayatında hem de sosyal ilişkilerde daha dinamik ve başarılı bir birey olmanın anahtarıdır.