Ev Tozu Akarları Belirti ve Tedavisi

Ev Tozu Akarları (Mite) Nedir?

Ev tozu akarları veya yaygın adıyla mitelar, gözle görülmesi mümkün olmayan, ancak mikroskop altında seçilebilen 0.1 - 0.5 mm çapındaki mikroskobik canlılardır. Bu canlıların yaşamlarını sürdürebilmeleri için en ideal koşullar 20-30°C sıcaklık ve %60-70 oranındaki nemdir. Akarlar, temel olarak insanlardan dökülen deri hücreleri, saç, kıl, kepek ve diğer organik maddelerle beslenirler.

Ne kadar titiz temizlik yapılırsa yapılsın, her evde bulunan bu canlılar en yoğun olarak insanların yataklarında, yastıklarında, yorganlarında, halılarda ve kumaş kaplı mobilyalarda ürerler. Bilimsel veriler, sadece bir gram ev tozu içerisinde yaklaşık 19.000 akar bulunabildiğini göstermektedir.

Akarlar Neden Alerjiye Yol Açar?

Akarların kendilerinden ziyade, vücut proteinleri ve özellikle dışkıları güçlü alerjen özellik taşır. Bu dışkılar zamanla kuruyarak ince toz haline gelir ve solunum yoluyla alındığında alerjik bünyeli kişilerde ciddi şikayetlere yol açar. Alerji gelişimi ve astım riskine dair veriler şu şekildedir:

Akarların yaşam döngüsü nem oranına ve sıcaklığa bağlıdır. Nemin %50’nin altına düştüğü veya sıcaklığın 60 derecenin üzerine çıktığı ortamlarda yaşama şansları önemli ölçüde azalır. Bu canlılar yıl boyu ortamda bulundukları için sürekli alerji yapabilirler; ancak kapalı alanlarda geçirilen sürenin arttığı kış mevsiminde şikayetlerde artış gözlenir.

Ev Tozu Alerjisinin Belirtileri Nelerdir?

Toplumun yaklaşık %9’unda ev tozu akarlarına karşı duyarlılık saptanmıştır. Akarlar solunum yoluyla alındığında veya deriyle temas ettiğinde; astım, alerjik nezle ve egzama belirtilerini tetikler. Özellikle şu durumlarda yakınmaların arttığı gözlemlenir:

• Gece yatınca veya sabah kalkınca oluşan burun akıntısı ve hapşırık.
• Tozlu veya halı kaplı ortamlara girildiğinde artan şikayetler.
• Alerjik astım hastalarında görülen öksürük, nefes darlığı ve astım atağı.
• Çocukların halı üzerinde veya tüylü oyuncaklarla oynarken öksürmeye başlaması.
• Atopik dermatit (egzama) kaynaklı cilt bulgularında artış.

Ev Tozu Akarları En Çok Nerede Yaşarlar?

Akarlar sıcak, nemli ve karanlık ortamları tercih ederler. Dış ortamın ısı ve nem oranı üreme hızlarını doğrudan etkiler. Bu nedenle nemli bölgelerde (Akdeniz ve Karadeniz gibi) akar alerjisi oranı yüksekken, kuru iklimli bölgelerde (İç Anadolu gibi) bu oran daha düşüktür.

Ev içerisinde akarların en yoğun bulunduğu alanlar şunlardır:

1. Yatak takımları: Yastık, yorgan, nevresim, çarşaf ve battaniyeler.
2. Tekstil ürünleri: Halılar, perdeler ve kumaş kaplı mobilyalar.
3. Kişisel eşyalar: Peluş oyuncaklar ve tüylü materyaller.

Yatak ve yastıkların en yoğun bölge olmasının sebebi, bu alanlarda akarların beslenebileceği insan deri döküntülerinin çok fazla olmasıdır.

Ev Tozu Akarlarına Karşı Alınması Gereken Önlemler

İnsan ömrünün yaklaşık üçte biri uykuda geçtiği için yatak odasının akarlardan arındırılması kritik öneme sahiptir. Akarlar 55°C üzerindeki sıcaklıklarda bir saat içinde ölürler. Bu doğrultuda şu önlemler alınmalıdır:

• Yıkama ve Koruma: Nevresimler haftada en az bir kez 60°C sıcaklıkta yıkanmalıdır. Akar geçirgenliğini önleyen özel koruyucu kılıflar kullanılmalıdır.
• Eşya Seçimi: Yatak odasında halı bulundurulmamalı; perdeler 60°C’de yıkanabilen sentetik kumaştan seçilmelidir. Yünlü battaniye ve peluş oyuncaklar ortamdan uzaklaştırılmalıdır.
• Mobilya ve Yüzeyler: Kadife ve tüylü kumaşlar yerine deri veya sentetik döşemeler tercih edilmelidir. Halı yerine makinede yıkanabilir kilimler kullanılmalıdır.
• Temizlik Ekipmanları: Elektrik süpürgesi mutlaka HEPA filtreli veya suya çeken modellerden olmalıdır. Bu, alerjenlerin tekrar havaya karışmasını engeller.
• İklimlendirme: Ev sık sık havalandırılmalı ve içerideki nem oranı düşük tutulmalıdır.

Not: Bu içerik Uzm. Dr. Sevin Karalar'ın bilgilendirmeleri ışığında hazırlanmıştır.