Epidural Anestezi

EPİDURAL ANESTEZİ
Doğum Ağrılarının Nedenleri
Doğum sırasındaki ağrıların nedenleri duygusal ve fonksiyonel olmak üzere sınıflandırılabilir.
Duygusal ağrıların nedenini korku ve bilgisizlik oluşturur ve daha da arttırabilir.
Doğum ile ilgili eğitim alınmış olması, soluk alıp verme teknikleri ve doğumda nasıl ıkınılacağının öğrenilmesi, ağrıyı ortadan kaldırmasa da onunla başa çıkmayı öğretebilir. Doğum sırasında kendisini nelerin beklediğini bilen bilinçli bir anne adayı ağrıya karşı çok daha dirençli olabilmektedir.
Doğum ağrılarının esas nedeni ise fonksiyonel ağrılardır. Rahim kasılmaları, rahim kanalının açılması, bebeğin aşağıya doğru inişi ve doğum sırasındaki tıbbi girişimler fonksiyonel ağrıların temelini oluşturur. Bu bölgedeki sinirsel uyarıların beyine iletilmesi sonrasında ağrı hissi oluşuyor.
Epidural Anestezi
Epidural anestezi vücudun belirli bir bölümündeki ağrı uyarılarının beyine iletimini durduran bölgesel ya da lokal bir anestezi çeşididir.
Epidural anestezi bir anestezi uzmanı (anestezist) tarafından uygulanır. Doğum ağrısını kontrol altına almanın en etkili yöntemi olmakla birlikte yalnızca bu amaçla değil, bel seviyesi altında yapılan pek çok cerrahi girişimde epidural anestezi uygulanabilir.
Omuriliği çevreleyen ve "dura" adı verilen zarın etrafına lokal anestezik madde verilerek ağrı uyarılarının beyine ulaşmasının engellenmesi sonucunda ağrı duyusunun ortadan kaldırılması prensibine dayanır.
Eğer bu bölgedeki hareketi sağlayan sinirler de baskılanırsa tam bir anestezi meydana gelir ve uygulama yapılan bölgenin altında kalan kısımda his ile birlikte hareket kabiliyeti de ortadan kalkar. Kişi bu durumda geçici süreyle bacaklarını hissedemez ve oynatamaz. Bu sezaryen ameliyatlarında uygulanan kombine (epidural+spinal) anestezi veya spinal anestezi kapsamına girer.
Epidural anestezinin normal doğumda uygulanmasındaki amaç sadece ağrıyı gidermek olduğundan, epidural aralığa sezaryen ameliyatlarına göre daha az dozlarda anestezik ile birlikte güçlü ağrı kesici ilaçlarda verilebilir. Bu nedenle hareket kaybı olmayacağından anne adayı ağrı duymadığı halde dokunmaları hissedebilir ve bacaklarını oynatabilir.
Lokal anesteziğin miktarı çok düşük tutularak anne adayının normal doğum eylemi sırasında yürüyebilmesi dahi sağlanabilir.
Epidural Anestezi Uygulaması
Normal Doğum da rahim kasılmaları düzenli hale geldikten sonra ya da rahim açıklığı yaklaşık 4 cm'ye ulaştığında (bu dönem ağrıların hissedilmeye başladığı aktif faz' olarak adlandırılır) epidural anestezi yapılabilir. Daha önceden bu yöntem uygulanırsa doğum ilerlemeyebilir. Bu nedenle 4 cm açıklık olmadan yapılmamalıdır.
Anne adayı yan yatar ya da oturur pozisyondayken kateterin (ince boru) takılacağı bel bölgesindeki alan önce antiseptik solüsyonlar ile temizlenir, sonra bölgeye steril örtüler örtülür.
Daha sonra kateterin gireceği bölüm iğneyle uyuşturulur, ardından kateter ciltten bel bölgesindeki omurların arasına kadar itilerek dura zarı çevresindeki epidural aralığa yerleştirilir.
Kateterin dışarıda kalan ucu bant yardımı ile hastanın sırtı boyunca sabitlenerek kayması engellenir.
Böylelikle dışarıda kalan uçtan gerektiğinde enjektör yardımıyla ilave olarak lokal anestezik ilaç yapılabilir.
Normal Doğum da, kateter yerleştirilip ilaç verildikten yaklaşık 15 dakika sonra etki başlar. İlacın etkisi azalıp hasta ağrı duymaya başladığında yukarıda da belirtildiği gibi ek dozlar verilebilir. Bu şekilde doğum gerçekleştirildikten sonra epizyotomide de ek bir anesteziye gerek kalmaz.
Vajinal doğumdan hemen sonra, Sezaryen den sonra ise genellikle 24-36 saat sonra uygulamaya son verilerek kateter çekilip çıkartılır.
Kateterin epidural boşluğa girdiği anda bacakta elektrik çarpmasına benzer bir his oluşması dışında hastada rahatsızlık oluşmaz. Anne adayları tarafından uygulanması kolay bulunan ve anne adayını çok fazla rahatsız etmeyen bir işlemdir.
Epidural Anestezinin Avantajları
-Doğum ağrılarının giderilmesinde en etkili yol olması
-Genel anesteziye göre riskinin daha az olması
-Annenin bilinci açık olduğu için sezaryen sırasında doğuma katılabilmesi, hatta ameliyat devam ederken bebeğini kucağına alabilmesi
-Uygun zamanda uygulanırsa normal doğumun ilerlemesini hızlandırması
Epidural Anestezinin Riskleri
Deneyimli anestezi uzmanları tarafından yapıldığında epidural anestezide risk düşünülenin aksine son derece azdır.
En sık görülen yan etki ani tansiyon düşmesidir. Bu sorunu önlemek için, işlemden hemen önce damar yolundan yaklaşık bir litre kadar sıvı hızlı bir şekilde verilerek damar yolunun dolması sağlanır.
Ayrıca, işlem sonrası baş ağrıları, yetersiz anestezik madde uygulanmasına bağlı tek taraflı anestezi oluşması, kullanılan ilaçlara bağlı hafif derecede alerji ve cilt döküntüleri, enfeksiyon, nadiren ıkınma hissini ortadan kaldırarak doğum süresinin uzaması, işlem sonrası idrar yapmada geçici zorluklar gibi problemler sayılabilir.
İşlem deneyimli ellerde uygulandığında, bu tür problemlerin gelişmesi de son derecede nadirdir.
Epidural anestezi hem vajinal hem de sezaryen ile doğumların son derece konforlu geçmesini sağlayan ve 25 yıldır modern tıpta yeri olan bir yaklaşımdır. Her anne adayı bu uygulamadan yararlanması için teşvik edilmelidir. Genel anestezinin riskleri epidural anesteziye göre daha fazladır.
Epidural Anestezinin Uygulanmadığı Durumlar
-Kanama bozukluğu olanlar
-Antikoagülan (pıhtılaşmayı önleyici) tedavi alanlar
-Uygulama bölgesinde enfeksiyon-yanık varlığı
-Anne adayının uygulamayı reddettiği durumlar

Etiketler

Yazar Hakkında

Prof. Dr. Mehmet Cem Turan

Önemli Bilgilendirme

Benzer Makaleler