Endometriyoz Nedir?

Endometriozis Nedir?

Endometriozis, normal şartlarda rahim iç tabakasını kaplayan endometrial dokunun, rahim dışındaki organlarda veya bölgelerde konumlanmasıdır. Tıbbi literatürde endometriyum olarak adlandırılan bu doku, her ay mensturasyon (adet) döngüsü sırasında vücut dışına atılan rahim içi duvarıdır. Bu dokunun rahim dışında büyümesi, ilgili bölgelerde yapışıklıkların ve kistlerin (lezyonların) oluşmasına sebebiyet vermektedir.

Endometriozis lezyonlarının en sık görüldüğü anatomik bölgeler şunlardır:

• Fallopian tüpleri ve yumurtalıklar
• Mesane ve bağırsaklar
• Rektum ve pelvik (kasık) bölgesi

Nadir vakalarda bu lezyonlar vücudun çok daha uzak bölgelerinde de saptanabilmektedir. Bu klinik tablo, özellikle 25 ile 45 yaş aralığında bulunan ve daha önce hiç hamile kalmamış kadınlarda yaygın olarak teşhis edilmektedir.

Menstural Döngü ve Endometriozis İlişkisi

Her ay yumurtalıklar tarafından salgılanan östrojen ve progesteron hormonları, endometriyumu döllenmiş yumurtaya hazırlamak amacıyla kalınlaştırır. Döllenme gerçekleşmediğinde, bu doku menstural akıntı (regl) yoluyla vücuttan uzaklaştırılır. Ancak rahim dışına yerleşmiş olan endometrial dokular da bu hormonlara aynı tepkiyi vererek kanamaya çalışır.

Rahim dışındaki dokuların vücuttan atılacak bir yolu bulunmadığı için bu durum, çevre dokularda iç kanamalara ve inflamasyona yol açar. Vücudun bu kanama odaklarını iyileştirme çabası sonucunda ise yara dokuları (adezyonlar) ve kist oluşumları meydana gelir.

Endometriozisin Nedenleri Nelerdir?

Endometriozisin kesin nedeni tıp dünyasında henüz tam olarak belirlenememiştir. Bununla birlikte, bazı bilimsel teoriler normal endometrial dokunun bir kısmının fallopian tüplerinden geri ilerleyerek pelvise veya karın içine yayıldığını savunmaktadır. Bu dokuların kan yoluyla vücudun diğer bölgelerine taşınarak yerleştiği de öne çıkan görüşler arasındadır.

Endometriozis Belirtileri ve Bulguları

Endometriozis, hastadan hastaya farklılık gösteren geniş bir semptom yelpazesine sahiptir. En yaygın görülen bulgular aşağıda kategorize edilmiştir:

1. Şiddetli Ağrı

En belirgin semptom, regl dönemi sırasında yaşanan yoğun ağrıdır. Bu ağrı genellikle adet döneminden 1 ila 10 gün önce başlar ve adet bitiminden sonraki birkaç güne kadar devam edebilir. Ayrıca cinsel ilişki sırasında ağrı veya bağırsak hareketleri esnasında rektal bölgede hassasiyet hissedilebilir.

2. Menstural Düzensizlikler

Anormal regl döngüleri endometriozisin tipik işaretlerindendir. Menstural akıntı normalden daha yoğun, uzun süreli ve sık gerçekleşebilir. Adet başlangıcından birkaç gün önce lekelenme tarzında kanamalar veya kolon çevresindeki lezyonlara bağlı olarak rektal kanamalar görülebilmektedir.

3. Kısırlık (İnfertilite)

Birçok kadın için kısırlık, hastalığın ilk veya tek belirtisi olabilir. Endometriozis, yumurtanın tüplere bırakılmasını engelleyerek veya tüpleri tıkayarak üreme fonksiyonlarını bozabilir. Hiç hamile kalmamış kadınların yaklaşık %30'unda, doğurgan kadınların ise %5'inde bu hastalık tespit edilmektedir.

Tanı ve Teşhis Yöntemleri

Endometriozis şüphesi genellikle uzman bir hekim tarafından yapılan pelvik muayene sırasında oluşur. Kesin teşhis ve lezyonların konumunu belirlemek için en güvenilir yöntem laparoskopi prosedürüdür.

Laparoskopi sırasında, göbek deliği yakınından açılan küçük bir kesiden karın içine ince bir görüntüleme cihazı yerleştirilir. Hekim, bu yöntemle üreme organlarını doğrudan gözlemler ve gerekirse laboratuvar incelemesi için doku örnekleri (biyopsi) alır. Bu testler, tanının kesinleşmesini sağlar.

Endometriozis Tedavi Seçenekleri

Tedavi planlaması; lezyonların yayılımına, hastanın yaşına, semptomların şiddetine ve hastanın gelecekteki çocuk sahibi olma isteğine göre kişiselleştirilir.

Sonuç

Günümüzde tıp teknolojisindeki gelişmeler sayesinde endometriozis, geçmişe oranla çok daha başarılı bir şekilde yönetilebilmektedir. Hastalık her bireyde farklı seyrettiği için tüm tedavi seçenekleri doktorunuzla detaylıca değerlendirilmelidir. Spesifik sorularınız ve size en uygun tedavi metodunun belirlenmesi için bir uzman hekime danışmanız kritik önem taşımaktadır.