Doğum eylemi
- Normal doğum, bebeğin vajinal yolla dünyaya gelmesi sürecidir ve bu yönteme karar verilmesi için bebeğin pozisyonu ile annenin pelvis genişliğinin uygun olması gerekir.
- Doğum eylemi; rahim ağzının genişlediği dilatasyon, bebeğin dışarı çıktığı atılma ve plasentanın ayrıldığı son evre olmak üzere üç ana aşamadan oluşur.
- Doğumun sağlıklı tamamlanması için plasentanın tam bir bütün halinde çıkarılması ve kanama riskine karşı annenin bir süre gözlem altında tutulması kritik önem taşır.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Normal Doğum Nedir ve Nasıl Gerçekleşir?
Doğum, vajinanın genişlemesiyle birlikte fetus, plasenta ve fetal zarların doğum kanalından dışarı atılmasını kapsayan biyolojik bir süreçtir. Tıbbi literatürde doğum eylemi temel olarak normal (vajinal) doğum ve sezaryen doğum olmak üzere iki farklı yöntemle gerçekleşir. Annenin bebeğini vajinal yol aracılığıyla dünyaya getirmesi durumu normal doğum olarak tanımlanmaktadır.
Bir doğumun vajinal yolla gerçekleşip gerçekleşmeyeceğine dair nihai karar genellikle gebeliğin 37-38. haftasından önce verilmemektedir. Normal doğum için bebeğin baş aşağı pozisyonda olması ve kordon dolanması gibi riskli durumların bulunmaması kritik öneme sahiptir. Ayrıca, annenin pelvis bölgesinde bebeğin geçeceği alanın çapı olan conjugata vera ölçüsünün yeterli genişlikte olması gerekmektedir.
Doğum Eyleminin Başlaması ve Süresi
Doğumu tam olarak hangi faktörlerin başlattığı kesin olarak bilinmemekle birlikte, kasılmalarla birlikte çok sayıda hormonun bu süreçte aktif rol oynadığı kabul edilmektedir. Doğum süresi kişiden kişiye değişmekle birlikte, ilk kez doğum yapanlarda (primipar) eylem yaklaşık 16 ile 18 saat arasında sürebilmektedir. Doğum olayı yapısal olarak üç ana aşamada incelenir:
- Dilatasyon (Serviksin Genişlemesi)
- Atılma (Fetüsün Dışarı Atılması)
- Plasenta (Plasentanın Dışarı Atılması)
Birinci Evre: Dilatasyon ve Rahim Ağzı Açıklığı
Doğumun birinci evresi, uterusun ağrılı ve düzenli kasılmalarının 10 dakikadan daha az aralıklarla başlamasıyla tetiklenir. Bu süreçte rahim ağzı yavaşça öne doğru döner ve bebeği dış etkenlerden koruyan, halk arasında nişan olarak bilinen tıkaç atılır. Bebeğin başının aşağı doğru basınç uygulamasıyla rahim ağzı genişlemeye başlar; açıklık yaklaşık 10 cm ulaştığında doğum eylemi resmen başlamış sayılır.
Bu evre, doğumun en uzun süren aşamasıdır ve kendi içinde iki faza ayrılır:
| Faz Adı | Açıklık Miktarı | Ortalama Süre | Kasılma Özellikleri |
|---|---|---|---|
| Latent Faz | 0 - 4 cm arası | Yaklaşık 5 saat | Aritmik, 10 dk+ aralıklı, 30 sn süreli |
| Aktif Faz | 4 - 10 cm arası | Yaklaşık 2 saat | Ritmik, 4 dk aralıklı, 60 sn+ süreli |
İkinci Evre: Bebeğin Atılma Süreci
Rahim ağzının tam açılmasıyla başlayan bu evre, bebeğin tamamen dışarı çıkmasıyla son bulur. İlk gebeliklerde yaklaşık 50 dakika süren bu aşama, daha önce doğum yapmış kadınlarda 20 dakikaya kadar düşebilir. Bu evrede annede yoğun bir ıkınma hissi oluşur. Doğru ıkınma teknikleri doğumu kolaylaştırırken, annenin kasılma anında nefesini tutup ıkınması, kasılma geçtiğinde ise dinlenmesi önerilir.
Bebek ilerleyerek vajina girişine geldiğinde, doku yırtılmalarını önlemek amacıyla gerekli görülürse epizyotomi (genişletme kesisi) uygulanabilir. Bebeğin en zor çıkan kısmı olan baş çıktıktan sonra vücudun geri kalanı genellikle kendiliğinden çıkar. Bebek, verniks kazeoza adı verilen mumsu ve kaygan bir tabaka ile kaplı olduğu için tutulurken son derece dikkatli olunmalıdır.
Üçüncü Evre: Plasentanın Ayrılması ve Doğumun Tamamlanması
Bebeğin doğumuyla başlayan ve bebeğin eşi olarak bilinen plasenta ile zarlarının atılmasıyla biten sürece plasenta evresi denir. Yaklaşık 20-30 dakika süren bu evrede, plasentanın rahimden ayrılması için hafif kasılmalar devam eder. Plasentanın doktor kontrolünde, parçalanmadan ve tam bir bütün halinde çıkarılması hayati önem taşır.
Eğer plasenta zamanından önce veya eksik çıkarılırsa, rahimde kalan parçalar ciddi doğum sonrası kanamalara yol açabilir; bu durum anne ölümlerinde önemli bir risk faktörüdür. Sürecin sonunda plasenta ve zarlar kontrol edilerek dışarı atılır. Son aşamada, eğer yapıldıysa epizyotomi bölgesi dikilir, annenin genital temizliği tamamlanır ve bir süre gözlem altında tutulduktan sonra taburcu işlemleri gerçekleştirilir.
