DİYABETİK AYAK NEDİR?
Diyabetik ayak şeker hastalarında görülen organ kayıplarının en sık nedenidir.
Kontrolsüz kan şekerine bağlı olarak ortaya çıkan ayaklarda yara, ülser ya da
gangrenlerin gelişmesi durumudur.
Diyabet yani şeker hastalığı sinsi ve ilerleyici bir hastalık olup kan şekeri kontrolü doğru
ve düzenli yapılmadığı takdirde vücutta birçok organı etkiler, damarlarda, sinirlerinde,
vücudu koruyan hücreler olan lökositlerde, böbrek, göz, kalb ve bacaklarda hasar
oluşturur.
Diyabetik ayak diyabet hastalarında görülen klinik bir durumdur. Diyabet hastalarının
%15 i hastalıkları süresince diyabetik ayağa maruz kalmaktadırlar. Diyabetik ayak
hastanın yaşam kalitesini bozan ilerleyici bir hastalık olup organ kayıplarına neden
olmaktadır.
Diyabetik ayak şeker hastaları için organ kayıpları yönünden önemli bir risk faktörüdür.
Diyabetik ayak temelde kontrolsüz kan şekeri sonucu gelişmekte olmakla birlikte
gelişmesinde ilave nedenlerde bulunmaktadır. Bu nedenler;
1. Kontrolsüz kan şekeri
2. Bacak atardamarlarında daralma ve tıkanma (diyabetik vaskülopati)
3. Hastanın ayak sinirlerinin tutulmasına bağlı olarak hastanın ayağının
hissetmemesi (diyabetik nöropati) ve sık travmaya maruz kalması
4. Ayak hijeninin iyi olmaması,
5. Enfeksiyona karşı koruyan hücrelerin (lökositlerin) fonksiyonlarında bozulma ya
da yavaşlamaya bağlı enfeksiyona yatkınlık
6. Böbreğin tutulması yani diyabetik nefropatiye bağlı olarak hastanın böbrek
fonksiyonlarının bozulması ilave risklerdir.
Diyabetik ayak tedavi edilmediği takdirde iyileşmeyen ülserlere, gangrenlere neden olup
organ kayıplarına yol açabilir. Gangrenöz yaraların gelişmesi durumunda bu yaralar ölü
dokuyu temsil eder ve tek tedavileri vücuttan uzaklaştırılması yani ampütasyondur.
Diyabetik ayak tedavisinde multidisipliner yaklaşım ön plandadır. Girişimsel radyolog,
endokrinolog ya da iç hastalıkları uzmanı, ortopedist bu ekibin temel üyeleridir.
Enfeksiyon hastalıkları ya da plastik cerrahi uzmanları da gereğinde destek olabilir.
Diyabetik ayak ile başvuran hastada öncelikle yapılması gerekenler sırasıyla;
1. Girişimsel radyolojide ayak yaralarına yönelik öncelikle tanısal amaçlı Doppler
ultrasonografi yapılır bacak damarları değerlendirilir. Eğer darlık ya da tıkanıklık
var ise tedavi planı amacıyla MR ya da BT anjiyografi uygulanır.
2. Darlık ve tıkanıklıkların tedavisi girişimsel radyoloji ünitesinde balon anjioplasti ve
stent kullanılarak ameliyatsız olarak damar içinden girilerek yapılır.
3. Dahiliye tarafından hastanın kan şekeri yeniden düzenlenir.
4. Enfeksiyona var ise enfeksiyona yönelik antibiyotik tedavisi verilir.
5. Gangrenöz alanlar Ortopedi tarafından ampute edilirken ülsere yaralara yönelik
debritman uygulanır.
6. Diyabetik ayaktan korunma yöntemleri hastaya anlatılır.
