DİYABET HASTALARI COVİD-19 SÜRECİNDE NASIL BESLENMELİ?

COVID-19 ve Diyabet İlişkisi: Risk Grupları ve Genel Durum

Dünya Sağlık Örgütü tarafından pandemi olarak kabul edilen COVID-19, küresel ölçekte tüm toplumları etkisi altına almıştır. Yapılan klinik gözlemler, virüsün özellikle belirli risk gruplarında daha ağır seyrettiğini göstermektedir. Yaşlılar, hipertansiyon, kalp hastalığı, obezite ve diyabet tanısı olan bireyler, hastalığın komplikasyonlarına karşı daha savunmasız bir grupta yer almaktadır.

COVID-19 Diyabetli Bireyleri Nasıl Etkiler?

COVID-19 virüsü, diyabetli bireylerde vücudun enfeksiyon ve stres tepkisini tetikleyerek kan şekeri seviyelerinin normalden daha fazla yükselmesine neden olmaktadır. Diyabetli bireylerde kan şekeri düzeylerinin dalgalı seyretmesi veya sürekli yüksek kalması, bağışıklık sistemini doğrudan olumsuz etkiler. Bu nedenle, pandemi sürecinde diyabetli hastalar için hiperglisemi yönetimi hayati bir önem taşımaktadır.

Pandemi Sürecinde Diyabetliler İçin Alınacak Önlemler

Diyabetli bireylerin enfeksiyon riskini ve hastalık şiddetini azaltmak adına titizlikle uygulaması gereken temel önlemler şunlardır:

• Tedavi Uyumu: Kan şekeri kontrolü için beslenme, ilaç ve egzersiz programlarına eksiksiz uyulmalıdır.
• Takip ve İzlem: Tip 1 diyabetliler, kan şekeri takibiyle birlikte mutlaka idrarda keton takibi yapmalıdır. Evde ölçüm için şeker ölçüm stripleri ve keton cihazları hazır bulundurulmalıdır.
• Hipoglisemi Hazırlığı: Hipoglisemi riski taşıyan veya gıda alımı kısıtlı olan hastalar, kan şekerini hızla yükseltmek için yakınlarında bal veya reçel gibi basit karbonhidratlar bulundurmalıdır.
• Özel Durumlar: Gestasyonel diyabeti (gebelik diyabeti) olanlar, hareket kısıtlılığına bağlı kilo alım riskine karşı dengeli beslenmeli ve fiziksel aktiviteyi ihmal etmemelidir.
• Kilo Yönetimi: Obez diyabetik bireylerde ideal kiloya ulaşmak hedeflenmelidir.
• Eksikliklerin Giderilmesi: Vücutta tespit edilen vitamin ve mineral eksiklikleri mutlaka uzman kontrolünde tamamlanmalıdır.

Diyabette Tıbbi Beslenme Tedavisi (TBT) Nasıl Olmalıdır?

Diyabetin önlenmesi, komplikasyonların geciktirilmesi ve mevcut durumun tedavisi aşamalarında tıbbi beslenme tedavisi (TBT), sürecin en kritik parçasını oluşturur. Beslenme planı oluşturulurken şu makro besin öğelerine dikkat edilmelidir:

Karbonhidrat Seçimi

Kan şekeri üzerindeki etkiyi minimize etmek için düşük glisemik indeksli ve yavaş salınımlı kompleks karbonhidratlar tercih edilmelidir. Günlük enerjinin %45-60’ı karbonhidratlardan gelmelidir. Beyaz ekmek yerine tam buğday veya kepekli ekmek; pirinç yerine bulgur; beyaz makarna yerine ise tam buğdaylı alternatifler tüketilmelidir.

Protein İhtiyacı

Yetersiz protein alımı bağışıklık sistemini zayıflatarak enfeksiyon riskini artırır. Günlük enerjinin %15-20’si (0.8-1 g/kg/gün) et, yumurta, peynir, süt ve yoğurt gibi kaliteli protein kaynaklarından karşılanmalıdır. Yeterli protein alımı, antikor üretimini ve insülin direncini olumlu yönde destekler.

Yağlar ve Omega-3

Diyabetli bireylerde oksidatif stres daha yüksektir. Bu nedenle yağ kalitesi büyük önem taşır. Zeytinyağı sağlıklı bir tercih olup, katı ve trans yağlardan kesinlikle uzak durulmalıdır. Ayrıca antioksidan etkisiyle bilinen Omega-3 yağ asitleri (EPA ve DHA) için haftada en az iki porsiyon balık tüketilmelidir.

Posa ve Prebiyotikler

Lifli gıdalar (beta glukan, FOS) bağırsak mikrobiyotasını iyileştirerek bağışıklığı güçlendirir. Kuru baklagiller, tam tahıllar, sebze ve meyveler (mümkünse kabuklu) günlük beslenme planına dahil edilmelidir.

Diyabette Kritik Vitamin ve Mineraller

Pandemi döneminde bağışıklığı desteklemek adına diyabetli bireylerin dikkat etmesi gereken mikro besin öğeleri aşağıda tabloda özetlenmiştir: