Dismenore (Ağrılı, Sancılı Adet)
- Dismenore, adet döneminde yaşanan kramp tarzı ağrılardır ve prostaglandin artışına bağlı gelişen primer veya altta yatan bir hastalığa dayanan sekonder olarak ikiye ayrılır.
- Primer dismenorede sıcak uygulama, düzenli beslenme, vitamin takviyeleri ve egzersiz gibi yöntemler ağrıyı hafifletirken; sekonder dismenorede altta yatan hastalığın tedavi edilmesi gerekir.
- Ağrılar günlük aktiviteleri kısıtlayacak kadar şiddetliyse, normalden uzun sürüyorsa veya karakter değiştiriyorsa mutlaka bir uzman hekime başvurulmalıdır.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Dismenore (Ağrılı Adet Görme) Nedir?
Adet kanaması sırasında veya hemen öncesinde kasıklarda ve karnın alt bölümünde ortaya çıkan rahatsızlık ve kramp tarzındaki ağrılara dismenore adı verilir. Tıbbi literatürde bu durum, primer (birincil) ve sekonder (ikincil) olmak üzere iki ana kategoriye ayrılmaktadır.
Primer (Birincil) Dismenore
İlk adet kanamasından sonraki ilk 1-2 yıl içinde başlayan ve genellikle kırklı yaşlara kadar devam eden türdür. Bazı kadınlarda ilk doğumdan sonra ağrıların hafiflediği gözlemlenir. Bu ağrının temel nedeni, prostaglandin maddesinin yapımının artması sonucu rahimde meydana gelen kasılmalardır.
Primer dismenorenin özellikleri şunlardır:
- Ağrı genellikle adet kanamasından 1-2 gün önce başlar, ilk gün belirginleşir ve 2. günde azalır.
- Karnın alt kısmında aralıklı gelen kramp şeklindedir.
- Ağrı; sırta, bele, kasıklara ve vulvaya yayılabilir.
- Eşlik eden belirtiler arasında terleme, yorgunluk, iştahsızlık, bulantı, kusma, ishal, baş dönmesi ve baygınlık görülebilir.
Aslında bu kasılmaların amacı, rahim iç tabakası yenilenirken oluşan kanama miktarını en az seviyede tutmaktır. Adet sancısının yumurtlama bittikten sonra kaybolması, sağlıklı bir yumurtlama döngüsünün gerçekleştiğine dair bir işaret kabul edilir.
Sekonder (İkincil) Dismenore ve Nedenleri
Sekonder dismenorede ağrının altında yatan patolojik bir hastalık mevcuttur. Bu durum genellikle daha ileri yaşlarda ortaya çıksa da, doğuştan gelen anatomik problemler nedeniyle genç yaşlarda da görülebilir.
Sekonder dismenoreye yol açan başlıca nedenler:
- Endometriozis ve Endometrioma (Çikolata Kisti)
- Yumurtalık kistleri veya tümörleri
- Pelvik İnflamatuar Hastalık (PID)
- Myomlar (Leiomyom)
- Uterus polipleri
- Asherman Sendromu (Rahim içi yapışıklık)
- Rahim içi araçlar (RİA/Spiral kullanımı)
- Rahim boynu darlıkları
- Rahim tümörleri (Serviks veya endometrium kanseri)
- İmperfore Hymen (Kızlık zarının tam kapalı olması)
- Çift uterus veya rahimde septum (perde) bulunması
- Enfeksiyonlar
Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?
Adet sancıları günlük aktiviteleri kısıtlayacak kadar şiddetliyse (%10-15 oranında görülür), mutlaka bir uzman hekim değerlendirmesi gerekir. Özellikle şu durumlarda jinekolojik muayene şarttır:
- Ağrılar normal zamanındaki adet kanamasına eşlik etmiyorsa,
- Her zamankinden çok daha şiddetliyse,
- 2-3 günden uzun sürüyorsa,
- Karakteri her zamankinden farklıysa.
Tanı ve Teşhis Süreci
Tanı aşamasında hastanın öyküsü kritik önem taşır. Hekim; ağrının zamanlamasını, şiddetini, doğum kontrol haplarının etkisini ve günlük yaşamı ne kadar etkilediğini sorgular. Altta yatan patolojiyi belirlemek için ultrason incelemesi, kan ve idrar tetkikleri uygulanır.
Tedavi ve Rahatlatıcı Yöntemler
Primer Dismenore İçin Öneriler:
- Sıcak Uygulama: Ayaklara veya karın bölgesine yapılan sıcak uygulama (termofor, sıcak banyo) kasları gevşetir.
- Beslenme Düzeni: Adetten bir hafta önce tuz kısıtlanmalı; maydanoz, ıhlamur ve kuşkonmaz gibi doğal ödem attırıcılar tüketilmelidir.
- Vitamin ve Mineraller: B vitamini (et, balık, yeşil yapraklı sebzeler) ve Magnezyum (fındık, fıstık, tam tahıllar) yönünden zengin beslenmek ağrıyı azaltır.
- Egzersiz ve Masaj: Düzenli yüzme, nefes egzersizleri ve ağrılı bölgeye yapılan ritmik masajlar etkilidir.
| Besin Grubu | Örnek Gıdalar |
|---|---|
| B Vitamini Kaynakları | Et, balık, karaciğer, kurubaklagiller, yeşil sebzeler |
| Magnezyum Kaynakları | Fındık, fıstık, susam, tam tahıllı ekmek, koyu yeşil sebzeler |
Sekonder Dismenore İçin Tedavi: Altta yatan hastalığa yönelik tıbbi veya cerrahi müdahaleler uygulanır. Hastalık tedavi edildiğinde adet sancıları da kendiliğinden ortadan kalkar.
Yaşam Tarzı Değişiklikleri ile Önlem Alın
Adet dönemini daha rahat geçirmek için kafein içeren gıdalardan (kahve, çay, kola, çikolata) uzak durulmalı, sigara ve alkol tüketimi sınırlandırılmalıdır. Kabızlık sancıları şiddetlendirdiği için lifli gıdalar ve bol su tüketimi önemlidir. Bu süreçte dinlenmek ve stresten uzak durmak, ağrı algısını yönetmede büyük rol oynar.
