Diş Sıkmak ve Dişlere Etkileri
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Bruksizm (Diş Gıcırdatma) Nedir?
Günlük hayatın getirdiği stres veya sinirlilik anlarında birçok insan farkında olmadan dişlerini sıkabilmektedir. Ancak bazı bireyler, özellikle uyku sırasında çenelerini ileri-geri hareket ettirerek dişlerini aşındıracak düzeyde gıcırdatırlar. Bu davranışın kronik bir alışkanlık haline gelmesine tıbbi literatürde bruksizm adı verilmektedir.
Bruksizm Kimlerde Görülür ve Risk Grupları Nelerdir?
Bruksizm hem çocukluk döneminde hem de yetişkinlikte ortaya çıkabilen bir sağlık sorunudur. Uyku bruksizmi, 4 yaş gibi oldukça erken bir yaşta başlayabilmekle birlikte, genellikle 10-14 yaşları arasında zirve yapmaktadır. Yetişkin bireylerde ise gün içinde görülen ve uyanık bruksizmi olarak adlandırılan tabloya daha sık rastlanmaktadır.
Bruksizme Ne Neden Olur?
Bruksizmi tetikleyen temel faktörler henüz kesin olarak belirlenememiş olsa da araştırmacılar bu durumu belirli problemlerle ilişkilendirmektedir. Uyanık bruksizm, özellikle duygusal stres ve yoğun kaygı ile güçlü bir bağ içerisindedir.
Uyku bruksizmi yaşayan bireylerde ise genellikle aşağıdaki durumlar gözlemlenir:
- Horlama veya uyku sırasında nefes alma güçlükleri.
- Kesintili solunum (Araştırmalar, çocukların yarısından fazlasında bu iki durumun birlikte görüldüğünü kanıtlamıştır).
- Kafeinli içecekler ve tütün kullanımı gibi tetikleyici maddelerin tüketimi.
Bruksizmin Diş ve Çene Sağlığına Zararları
Bruksizm, dişler ve çiğneme kasları için oldukça yorucu ve yıpratıcı bir faaliyettir. Bu sorunu yaşayan kişilerin, normal bir çiğneme fonksiyonuna kıyasla altı kat daha büyük bir kuvvetle dişlerini sıktığı tahmin edilmektedir. Bu aşırı baskı sonucunda şu hasarlar oluşabilir:
| Hasar Türü | Açıklama |
|---|---|
| Yapısal Hasarlar | Diş yüzeylerinde çatlaklar ve kırılmalar meydana gelir. |
| Protez Sorunları | Mevcut protez dişlerde kırıklar oluşabilir. |
| Diş Kayıpları | Şiddetli ağrılar ve kemik desteğini kaybeden dişlerin düşmesi. |
Bruksizmin Belirtileri Nelerdir?
Bruksizm teşhisinde aşağıdaki belirtiler yol gösterici olmaktadır:
- Çene ağrısı veya çiğneme kaslarında hissedilen sertlik.
- Diş yüzeylerinde meydana gelen belirgin aşınmalar.
- Özellikle sabah uyandıktan sonra hissedilen şiddetli baş ağrısı.
- Dil kenarlarında oluşan diş izleri.
- Uyku sırasında huzursuzluk, sık uyanma ve uykuya dalma zorluğu.
- Gündüz vakitlerinde görülen aşırı uykulu hal.
Bruksizm Tedavisi İçin Ne Yapılabilir?
Eğer çevrenizdeki kişiler uyurken dişlerinizi gıcırdattığınızı söylüyorsa veya sabahları çene kaslarınızda ağrı ve sertlik ile uyanıyorsanız, vakit kaybetmeden bir diş hekimine başvurmanız gerekir. Diş hekiminiz, durumunuzun şiddetine göre aşağıdaki tedavi yöntemlerinden size en uygun olanını planlayacaktır:
- Gece Plağı Uygulaması: Dişleri aşınmaya karşı korumak için kullanılır.
- Splint Uygulamaları: Diş gıcırdatmayı azaltmaya yardımcı olan apareylerdir.
- Botoks Uygulamaları: Çiğneme kaslarındaki aşırı baskıyı azaltmak için tercih edilebilir.
- Kas Gevşeticiler: Kaslardaki gerginliği gidermek amacıyla reçete edilebilir.
Sonuç
Bruksizm, çene hareketleriyle dişlerin gıcırdatılması ve sıkılması alışkanlığıdır. Bu durum sadece dişlerinize ve diş eti dokularınıza zarar vermekle kalmaz, aynı zamanda kronik baş ve kas ağrılarına da yol açabilir. Sağlıklı bir ağız yapısı için bruksizmi tanımlamak ve durdurmak adına uzman bir diş hekiminden destek almanız kritik önem taşır.
KAYNAKLAR
- [1] Goldstein RE, Clark WA. The clinical management of awake bruxism. JADA. 2017; 148(6):387-391.
- [2] Saulue P, Carra MC, Laluque JF, d’Incau E. Understanding bruxism in children and adolescents. Int Orthod. 2015;13(4):489-506.
- [3] Melo G, Duarte J, Pauletto P, et al. Bruxism: an umbrella review of systematic reviews. J Oral Rehabil. 2019;46(7):666-690.
- [4] Gibbs CH, Mahan PE, Mauderli A, Lundeen HC, Walsh EK. Limits of human bite strength. J Prosthet Dent. 1986;56(2):226-229.
