Çocuklarda viral pnömoni (zatürre)

Çocuklarda viral pnömoni (zatürre)

Çocukluk yaş grubunda pnömoni önemli bir sağlık sorunudur. Dünya sağlık  örgütü verilerine göre 5 yaşındaki küçük çocukların %16’sı pnömoniden kaybedilmektedir. Ülkemizde  5 yaştan küçük çocukların %29 ‘u pnömoni geçirmekte ve vakaların küçümsenmeyecek kısmı maalesef pnömoniden kaybedilmektedir.Son yıllarda viral pnömonilerin çocuklarda sık görüldüğü vurgulanmaktadır.

Uzun yıllardan beri pnömonide  esas nedenin bakteri olduğu kabul edilmiştir. Günümüzde bu bakış açısı değişmiştir.Virüsler eskiden pnömonilerin ancak %10 da neden olduğu kabul edilirken bugün bu oranın %50 civarında olduğu vurgulanmaktadır.

Viral pnömoniler çocuklarda neden artmaktadır.

Yeni tanı yöntemlerinin uygulamaya girmesi ile birlikte önceden tanı konulmayan vakalar tanımlanabilir  hale mi gelmiştir.

Yoksa gerçekte viral pnömonilerde   artış mı söz konusudur? Bu sorunun yanıtını vermek zordur.

Yeni tanı yönetmelerinin uygulamaya getirdiği kolaylık inkar edilemez.

Diğer taraftan  günümüzde bakteriyel enfeksiyonların önemini kaybettiği viral enfeksiyonların  daha sık görüldüğü aşikardır.

Çocukluk döneminde aşı uygulamaları ile birlikte bir çok bakteriyel enfeksiyona karşı korunma mümkün olmaktadır. Pnömokok ,boğmaca ,hemofiluz influenza aşılarının rutin aşılama programına girmesi  ile birlikte bakteriyel pnömoni vakaları azalmıştır. Buna karşın viral  pnömonilerin çocuklarda ciddi tablolara yol açtığı görülmektedir.

Çocukluk  dönemi bakteriyel pnömonilerindeki bu tablonun aksine erişkin pnömonisinde bakteriler halen önemini korumaktadır.

Vakalarının 1/3 ünde ise viral ve bakteriyel pnömoniler birlikte seyreder.

Viral pnömoniye  sık olarak yol açan etkenler:

İnfluenza (grip) A ve B  

Respiratuvar   sinsityal  virüs

Parainfluenza virüsleridir.

2

Diğer bazı virüslerde pnömoniye yol açmaktadır.

Adenovirüs

Metapnömovirüs

SARS korovirüs

MERS koronovirüs ciddi tablolara neden olmaktadır.

Bir çok viral enfeksiyonun seyri esnasında  da pnömoni görülebilir. Kızamık ,su çiçeği, çiçek hastalıklarının seyrinde pnömoni gelişebilir.

Virüsler  vücuda damlacık yoluyla girerler. Solunum yolları ve akciğerdeki  hücrelerde harabiyete yol açarak oksijenin akciğerden kan dolaşımına karışmasına engel olurlar. İlave olarak virüsler bağışıklık sistemini bozarak bakteriyel enfeksiyona karşı hastaları duyarlı hale getirirler

Viral pnömonilerde esas belirtiler:

Ateş

Burun akıntısı

Öksürük

Baş ağrısı

Kas ağrısıdır.

Çocuklarda solunum  zorluğu ,  apne nöbetleri, hırıltılı solunum görülebilir.

Belirtiler  pnömoniye neden olan etkene göre değişmektedir.  

Viral pnömonileri bakteriyel pnömoniden ayırt etmek zordur. Salgınlarla seyreden vakalarda viral pnömoni düşünülmelidir. Viral  pnömoniler  bakteriyel  pnömonilere  kısayla daha hafif bir seyir  gösterirler. Bu vakalarda  hırıltılı nefes alma  ve üst solunum yolları  belirtileri tabloya hakim olup ,ateşte hafif yükseklik saptanır. Beş yaşından küçük çocuklarda  belirtiler şiddetli seyreder. Yaş küçüldükçe klinik tablo ciddi bir hal alır.

Viral  pnömoni tanısında :

Hızlı antijen testi

Kültür

Kan testleri

Radyolojik inceleme yardımcıdır.

Özellikle son yıllarda uygulamaya giren  hızlı antijen testleri erken tedavisinin planlanması açısından önemlidir.

3

Pnömonide radyolojik inceleme konusunda birçok araştırma yapılmıştır. Bakteriyel ve viral pnömoni ayırımında radyolojinin yeri tartışmalıdır. Alveolar pnömoni ve lober tutulum bakteriyel pnömonide görülürken intertisiyel infiltrasyon hem bakteriyel hemde viral pnömonide saptanır. Radyoloji her zaman   pnömoni tanısında yardımcı olmayabilir. Pnömonilerde başlangıçla  akciğer grafisi normal görülürken hastalık düzeldikten sonra akciğer bulgularında değişiklik saptanabilir ki bu durum aktif enfeksiyondan ziyade geçirilmiş enfeksiyonu gösterir.

Virüsler  toplumda şahıstan şahısa bulaşır. Öksürmek , hapşırmak yoluyla virüs hızla yayılır. Enfeksiyondan korunmada damlacık yoluyla bulaşım olduğu göz önüne alınırsa kapalı alan ve kalabalık yaşam  koşullarından kaçınmak önemlidir. Sık el yıkama ihmal edilmemelidir.

Kişisel korunma kadar kitlesel korunmada önemlidir.

Grip

Su çiçeği

Kızamık

Kızamıkçık  aşılarını rutin olarak uygulanmalıdır.

Antiviral tedavi en kısa zaman da başlanmalıdır.

İnfluenza da  Oseltamivir  veya Zanamivir   

Respiratuvar sinsityal virüs Ribavirin

Varicella zoster virüs Asiklovir tedavisi   önerilmektedir.

Diğer virüs enfeksiyonlarında  ise destekleyici tedavi uygulanır.

Viral pnömonilerde antibiotik uygulanmasının yeri yoktur.

Her yıl 200 milyon insanın viral pnömoni geçirdiği ve vakaların yarısının çocuklar olduğu unutulmamalıdır.

Prof.Dr.Nuran Gürses  

Çocuk ve Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı

Bu makale 13 Mart 2019 tarihinde güncellendi. 0 kez okundu.

Yazar
Prof. Dr. Nuran Gürses

Prof. Dr. Nuran GÜRSES, tıp eğitimini 1969 yılında Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde tamamlamış ve tıp doktoru unvanı almıştır. 1973 yılında ise Hacettepe Üniversitesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı'nda ihtisasını yapmış ve Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı olmuş olan Dr. GÜRSES, 1981 yılında Edinburg Western General Hospital U.K - Yeni Doğan ve Çocuk Bölümü'nde çalışmalar yapmıştır. 1991 yılında da Haccettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları yan dal ihtisasını almıştır. 1980 yılında Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde Doçentlik, 1988 yılında Ondokuz Mayıs Üniversitesi'nde Profesörlük kadrosuna atanan Prof. Dr. Nuran GÜRSES, 1997- 2000 yılları arasında Alman Hastanesi Çocuk Kliniği Direktörlüğü yapmıştır. Kendisinin 90 adet türkçe yayını, 58 adet yabancı dilde yayını, 14 adet derleme ...

Etiketler
Antiviral tedavi
Prof. Dr. Nuran Gürses
Prof. Dr. Nuran Gürses
İstanbul - Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları
Facebook Twitter Instagram Youtube