Çocuklarda inmemiş testis

İnmemiş Testis Nedir?

İnmemiş testis, yeni doğan erkek bebeklerde testislerin torbalarda (skrotum) bulunmaması durumudur. Genellikle tek taraflı olarak gözlemlense de, bazı vakalarda her iki testis torbasının da boş olduğu görülebilir. Erkek çocuklarda cinsel organlara ait en sık yaşanan anomali olan bu durum, zamanında müdahale edilmediğinde ciddi sağlık sorunlarına yol açabilmektedir.

Testislerin Fonksiyonu ve Isı Dengesi

Erkeklerde testisler, gelişimi sağlayan hormonları üretmenin yanı sıra sperm üretimi görevini üstlenirler. Ergenlikle birlikte artan bu fonksiyonlar yaşam boyu devam eder. Testislerin görevlerini sağlıklı bir şekilde yerine getirebilmesi ve canlılığını koruyabilmesi için 35.5 °C ısıda bulunmaları gerekmektedir.

Vücut dışındaki torbalar, bu ideal ısıyı sağlamak için en uygun yerleşim yeridir. Normal vücut ısısı olan 36.5-37.5 °C aralığında uzun süre kalan testisler, fonksiyonlarını yitirmeye ve yapısal olarak bozulmaya başlarlar. Bu nedenle testislerin torbaya inmesi hayati önem taşır.

Testislerin Gelişim Süreci ve Görülme Sıklığı

Bebek anne karnındayken testisler karın zarı arkasında, böbreklere yakın bir konumdadır. Hamileliğin 7. ayından itibaren testisler torbaya doğru inmeye başlar ve doğuma yakın dönemde kasık kanalını geçerek torbaya yerleşirler. Bu geçiş süreci (migrasyon) bazı bebeklerde doğumdan sonra da devam edebilir.

İnmemiş testis vakalarıyla ilgili bilinmesi gereken istatistiksel veriler şunlardır:

• Her 100 bebekten 4’ünde görülür.
• Zamanında doğan bebeklerde görülme oranı daha düşüktür.
• Erken doğan (prematüre) bebeklerde, sürecin kesintiye uğraması nedeniyle risk 4 kat daha fazladır.
• Doğumdan sonraki ilk 6 ay içinde testislerin kendiliğinden yerleşme ihtimali mevcuttur.

Retraktil (Utangaç) ve Kaybolan Testis Ayrımı

İnmemiş testis ile karıştırılmaması gereken iki farklı durum mevcuttur:

1. Retraktil Testis (Utangaç Testis): Testislerin bazen torbada olduğu, bazen de kasığa kaçtığı durumdur. Özellikle soğuk hava veya fiziksel temas (muayene) sırasında testis yukarı kaçar; ancak sıcak ortamda, çocuk uyurken veya ateşi çıktığında tekrar torbaya iner.
2. Kaybolan Testis: Karın içinden inerken testisin kendi etrafında dönmesi (torsiyon) sonucu damarların tıkanması ve testisin çürüyerek yok olmasıdır. Bu bebekler testisleri olmadan doğarlar.

Teşhis ve Tanı Yöntemleri

İnmemiş testis teşhisinde ilk adım uzman bir hekim tarafından yapılan elle muayenedir. Elle muayene ile sonuç alınamayan durumlarda aşağıdaki yöntemlere başvurulur:

• Ultrasonografi: Testisin konumunu belirlemek için kullanılır.
• Laparoskopi: Karın duvarından küçük bir delik açılarak ışıklı bir mercekle karın içinin incelenmesidir. Bu yöntemle testisin yeri saptanabilir, gerekirse aynı işlemle torbaya indirilebilir veya çürümüş kalıntılar temizlenebilir.

Tedavi Süreci ve Ameliyat Zamanlaması

İnmemiş testis tedavisinde en kritik faktör zamanlamadır. Testisin inme süreci 6. aya kadar devam edebileceği için cerrahi müdahale genellikle 6 ay ile 1 yaş arasında planlanmalıdır. Tedavinin en geç 2 yaşında tamamlanmış olması şarttır.

İnmemiş Testis Ameliyatı Hakkında Bilinmesi Gerekenler

İnmemiş testisin kesin tedavisi ameliyattır. Hormonal tedaviler, yan etkileri ve yetersiz başarı oranları nedeniyle tercih edilmemektedir. Uzman hekimlerce gerçekleştirilen cerrahi operasyonun riskleri yok denecek kadar azdır.

• Ameliyat ortalama 1 saat sürer.
• Çocuk operasyondan 3 saat sonra taburcu edilebilir.
• Yara iyileşmesi çocuklarda yetişkinlere göre çok daha hızlıdır.
• Operasyon sonrası 2. günde normal hayata dönülür, 7. günde banyo yapılabilir.
• Torbalarda oluşabilecek hafif şişlik ve morluklar 2-3 hafta içinde kendiliğinden geçer.

Tedavi Edilmezse Oluşabilecek Riskler

Zamanında tedavi edilmeyen inmemiş testis vakaları ciddi komplikasyonlara zemin hazırlar:

• Kısırlık: Testisin yüksek ısıda kalması sperm yapımını bozar.
• Kanser Riski: Erişkin dönemde testis tümörü gelişme riski normal bireylere göre 5 ila 15 kat daha fazladır.
• Kasık Fıtığı: Vakaların %65'ine kasık fıtığı eşlik eder.
• Psikolojik Sorunlar: İleri yaşlarda estetik ve psikolojik problemlere yol açabilir.

Opr. Dr. Emir İMANİ