ÇOCUKLARDA DEPRESYON OLUR MU? Belirtileri nelerdir?

Çocuklarda Depresyon ve Dikkat Edilmesi Gereken Belirtiler

Depresyon genellikle yalnızca yetişkinlere özgü bir sağlık sorunu olarak algılansa da çocuklar da bu klinik tabloyla karşı karşıya kalabilirler. Çocuklarda depresyon belirtileri, yetişkinlerde görülen semptomlara kıyasla önemli farklılıklar sergilemektedir. Bu süreçte çocuklarda gözlemlenen ani davranış ve tutum değişiklikleri, altta yatan bir depresyonun habercisi olabilir.

Özellikle aşırı ağlama, hırçınlık ve çabuk sinirlenme gibi tepkilerin aniden ortaya çıkması durumunda uzman bir görüşe başvurmak kritik önem taşır. İstatistiksel verilere göre, günümüzde yaklaşık olarak her 10 çocuktan 1’i depresyona girmektedir. Ailesel yatkınlık başta olmak üzere; aşırı stres, yakın kaybı veya anksiyete bozukluğu olan çocuklarda bu riskin arttığı gözlemlenmektedir.

Çocuklarda Depresyonun Temel Belirtileri Nelerdir?

Çocukluk dönemi depresyonu, kendini hem duygusal hem de fiziksel semptomlarla dışa vurabilir. Ebeveynlerin ve eğitimcilerin bu işaretleri doğru analiz etmesi, erken müdahale şansını artırır. Çocuklarda depresyon belirtileri şu şekilde sıralanabilir:

• Hırçınlık ve nöbet şeklinde gelen ağlama krizleri,
• Kendini veya çevresindekileri sürekli suçlama eğilimi,
• Aşırı isteksizlik, can sıkıntısı ve belirgin enerji eksikliği,
• Aile ortamından ve sosyal çevreden kendini soyutlama,
• Aşırı öfke patlamaları veya yüksek hassasiyet/alınganlık,
• Sık tekrarlayan baş ve karın ağrısı gibi fiziksel şikayetler,
• Konsantrasyon bozukluğu ve odaklanma güçlüğü,
• "Evden kaçarım" gibi tehditkar ifadeler ve şiddet eğilimi.

Yaygın Davranış Değişiklikleri ve Okul Süreci

Çocuğun eskiden keyif aldığı aktivitelere karşı ilgi kaybı yaşaması, özgüveninde düşüş ve çekingenlik göstermesi en belirgin değişimler arasındadır. Ergenlerde depresyon sürecinde ise öfkeyi sağlıklı dışa vuramama ve aileyi baskıcı görme gibi nedenlerle zararlı madde kullanımı (sigara, alkol vb.) hem bir sebep hem de bir belirti olarak görülebilir. Ayrıca her yaştan çocuğun okula gitmek istememesi, sınıfta pasif kalması ve sosyal aktivitelere katılmaması uzman değerlendirmesi gerektiren durumlardır.

Depresyon Tedavisinde İlaç Kullanımı ve Ebeveyn Yaklaşımı

Birçok ebeveyn, çocuk yaşta ilaç kullanımına karşı bağımlılık riski veya yan etkiler nedeniyle çekimser yaklaşmaktadır. Ancak depresyon tedavisi reddedildiğinde veya yarım bırakıldığında, hastalığın 1-2 yıl içinde nüksetme riski bulunmaktadır. İlaç tedavisine başlandığında, bünyenin yanıtı ve doz ayarı yaklaşık 15 günlük bir süreçte netleşir. Tedavi genellikle 6 ila 12 hafta sürer ve bu sürecin kalıcı olması için psikoterapi desteği ile desteklenmesi önerilir.

İlaçlar Bağımlılık Yapar mı?

İlaç kullanımı konusunda endişe duyan ailelerin, bu kaygılarını doktorlarıyla paylaşmaları ve bağımlılık riski taşımayan seçenekler üzerinde durmaları önemlidir. Çocuk ve ergen psikiyatrisinde güvenilirliği en yüksek olan grup SSRI (Serotonin Gerialım İnhibitörleri) grubudur. Bu grupta yer alan temel ilaçlar şunlardır:

Ergen ve Çocuk Depresyon Terapilerinde Uygulanan Yöntemler

Depresyon tedavisinde ilaçlar, bilincin terapiye açık hale gelmesi için bir zemin hazırlar; ancak zihinsel süreçlerin iyileştirilmesi için bilişsel terapiler esastır. Bilişsel terapi, hafif ve uzun süreli depresyonlarda tek başına da etkili olabilen, en yaygın yöntemlerden biridir. Bu terapilerde çocuğun yaşadığı algısal çarpıtmalar düzeltilmeye çalışılır.

Terapilerde Odaklanılan Temel Sorunlar:

1. Olayları kişiselleştirerek aşırı alınganlık göstermek,
2. Genel bir durumun içindeki tek bir olumsuz ayrıntıya odaklanmak,
3. Olayları aşırı abartmak veya tamamen yok saymak,
4. Çevredeki olumsuzluklardan kendini sorumlu tutarak suçlamak.

Bu terapi süreci, çocuğun uyumuna göre haftada bir seans olacak şekilde 6-8 hafta devam eder ve zamanla seyrekleşerek sonlandırılır.

Bu yazının telif hakkı Adil Maviş’e aittir.