Çocuklarda allerji

Çocuklarda Alerji: Bağışıklık Sisteminin Aşırı Duyarlılığı

Alerji, vücudumuzun bağışıklık sisteminin çevremizdeki normalde zararsız olan maddelere (alerjenlere) karşı verdiği aşırı reaksiyondur. Bağışıklık sistemi normal şartlarda vücudu yabancı ve zararlı maddelere karşı korumakla görevlidir; ancak alerji durumunda verilen bu tepki vücudun kendisine zarar verir. Bu durum genellikle kronik bir seyir izlese de, bazen acil müdahale gerektiren ciddi tablolara yol açabilmektedir.

Çocuklarda alerjinin başlıca hedef aldığı organlar ve sistemler şunlardır:

• Solunum sistemi (burun, sinüs, yutak, nefes borusu ve bronşlar)
• Gözler
• Mide-bağırsak sistemi
• Deri

Çocuklarda Alerji Belirtileri ve Karakteristik Özellikleri

Alerjik reaksiyonlar her çocukta farklı seyredebilse de, genellikle belirli ortak özellikler taşırlar. Alerji belirtileri şu karakteristik özelliklerle kendini gösterir:

• Süreklilik: Belirtiler kronik ve tekrarlayıcı özelliktedir.
• Mevsimsel İlişki: Bahar aylarında rinit, yaz aylarında ise egzama sıklığında artış gözlenir.
• Gün İçi Değişimler: Özellikle astım vakalarında gece atakları ön plandadır.
• Temas Sonrası Reaksiyon: Alerjen madde ile her temas sonrası benzer şikayetler tekrarlar.
• Genetik Faktörler: Aile bireylerinde benzer hastalık öyküsü mevcuttur.
• Tetikleyiciler: Enfeksiyonlar, egzersiz, besinler, kimyasallar ve çevre kirliliği semptomları tetikleyebilir.

Alerji Riskini Belirleyen Faktörler: Genetik ve Çevre

Bir çocukta alerji tablosunun oluşması için genetik yatkınlık ve çevresel etkenlerin bir arada bulunması gerekir. Ailedeki alerji öyküsü, çocuktaki risk oranını doğrudan etkilemektedir:

Çocuklardaki duyarlılık bebeklik döneminden itibaren, hatta henüz anne karnındayken başlar. Yapılan bilimsel çalışmalar, gebelik ve erken çocukluk dönemine dair ilginç sonuçlar ortaya koymuştur:

• Kardeş sayısı arttıkça alerjik hastalık sıklığı azalmaktadır.
• Sık doğumlarda (gebelikler arası sürenin az olması) risk azalırken, süre uzadıkça risk artar.
• Gebeliğin son üç ayında balık yağından zengin beslenme, bebek egzaması riskini belirgin şekilde azaltır.
• Gebelikte taze sebze ve meyve tüketiminin az olması, çocukta alerjik astım riskini artırır.
• Hamilelikte sigara kullanımı, antibiyotik ve parasetamol kullanımı çocukta astım ve egzamayı tetikler.

Alerjik Duyarlılığı Tetikleyen 4 Temel Çevresel Etken

1. Aşırı Hijyen: Çocuğun bağışıklık sisteminin mikroplarla buluşmasını engeller. Bu durum, sistemin zararsız maddelere aşırı tepki vermesine neden olur.
2. Beslenme Alışkanlıkları: Paketli endüstriyel ürünler (çikolata, cips, gazlı içecekler, boyalı şekerlemeler) içerdikleri katkı maddeleri nedeniyle alerjiyi tetikler.
3. İlaç Kullanımı: Gereksiz antibiyotik kullanımı bağışıklık sisteminin doğal gelişimini engeller. Ayrıca alerjik nezle ve astım bulguları sıklıkla enfeksiyonla karıştırılıp yanlış antibiyotik kullanımına yol açabilir.
4. Çevresel İrritanlar: Sigara dumanı, egzoz gazı, temizlik malzemeleri, deodorantlar ve oda spreyleri önemli tetikleyicilerdir.

Çocuklarda En Sık Görülen 10 Alerjik Hastalık

Çocukluk çağında karşılaşılan alerjik tablolar şu başlıklar altında incelenmektedir:

• Alerjik Bronşiyal Astım: Kriz şeklinde öksürük, hışıltı ve solunum sıkıntısı ile karakterizedir. Görülme sıklığı %3-8'dir.
• Alerjik Rinit (Saman Nezlesi): En sık görülen türdür. Polenlere bağlı olarak hapşırık, burun kaşıntısı ve gözlerde sulanma yapar.
• Atopik Dermatit (Bebek Egzaması): En erken dönemde (ilk aylarda) yüzde, boyunda ve kollarda kaşıntılı kurulukla başlar.
• Gıda Alerjisi: Genellikle inek sütü, yumurta, tahıl ve kuruyemiş kaynaklıdır.
• İlaç Alerjisi: Nadir görülür, sıklıkla antibiyotik kullanımı sonrası gelişir.
• Hayvan Alerjisi: Kedi, köpek ve kuş gibi evcil hayvanlara karşı gelişen duyarlılıktır.
• Böcek Alerjisi: Arı, sivrisinek ve hamam böceği tetikleyicidir.
• Ürtiker: Deride sıcak, pembe renkli ve kaşıntılı döküntülerle seyreden acil bir durumdur.
• Anaflaksi: İlaç, böcek veya besin kaynaklı gelişebilen, ölüme neden olabilecek en ciddi alerjik tablodur.
• Diğer Alerjiler: Lateks (balon, plastik oyuncak, eldiven) gibi maddelere karşı gelişen reaksiyonlardır.

Dr. Gülperi Pınarcık