Cilt kanserleri,
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Deri Kanseri ve Cilt Yapısı Hakkında Temel Bilgiler
Deri kanserleri, bozulan çevresel faktörlerin de etkisiyle son yıllarda dünya genelinde giderek artış göstermektedir. Ülkemizde deri kanserlerinin görülme sıklığına ilişkin henüz sağlıklı istatistiksel veriler bulunmamakla birlikte, bu hastalık grubuna karşı bilinçli olmak hayati önem taşır.
İnsan derisi temel olarak iki ana tabakadan meydana gelmektedir:
- Epidermis: Derinin en üst tabakasıdır. Vücudu dış etkenlerden korur; su, elektrolit ve ısı kaybını önleme görevini üstlenir.
- Dermis: Epidermisin hemen altında yer alır. Bu katmanda kıl follikülleri, ter ve yağ bezleri, damarlar ve sinirler bulunur.
Deri altı yağ dokusu ise bu tabakaların daha derininde konumlanır. Deri kanserleri, epidermisin bazal tabakasından veya daha üstteki hücre tabakalarından kaynaklanabilir. Bu kanserler çoğunlukla baş ve boyun bölgesinde görülmekle birlikte, vücudun tüm deri yüzeyinde oluşabilir. Özellikle vücudun güneş gören bölgeleri, deri kanseri gelişimi açısından en yüksek riskli alanlardır.
Deri Kanseri Nedenleri ve Risk Altındaki Gruplar
Deri kanserinin temel nedeni, güneşten gelen ultraviyole (UV) ışınlarıdır. Bunun yanı sıra mor ötesi ışın yayan elektrik lambaları ve bronzlaştırıcı suni ışık kaynakları da kanser gelişimini tetikleyebilir. Dünyayı koruyan ozon tabakasının incelmesi, deri kanseri vakalarındaki ciddi artışın en önemli nedenlerinden biri olarak kabul edilmektedir.
Deri kanseri gelişimi açısından en çok risk altında olanlar şunlardır:
- Açık tenli bireyler ve cildi kolayca çillenenler,
- Çok sayıda beni (nevüs) olanlar ile değişik şekil ve boyutta benlere sahip olanlar,
- Ailesinde deri kanseri öyküsü bulunanlar,
- Açık havada uzun süre vakit geçirenler,
- Ekvatora yakın bölgelerde, yüksek rakımlı yerlerde veya yıl boyu yoğun güneş ışığı alan bölgelerde yaşayanlar.
Bunların dışında; radyoterapi (radyoaktif ışın tedavisi) uygulamaları, uzun yıllar iyileşmeyen açık yaralar, katran, zift, arsenik gibi kimyasal karsinojen maddelere kronik maruziyet ve kronik mikrotravmalar da deri kanserine yol açabilen faktörler arasındadır.
Deri Kanseri Tipleri ve Özellikleri
Deri kanserleri, kaynaklandıkları hücre tipine göre üç ana grupta incelenir:
| Kanser Tipi | Kaynaklandığı Hücre | Temel Özellikleri |
|---|---|---|
| Bazal Hücreli Kanser (BHK) | Epidermisteki bazal hücreler | En sık rastlanan tiptir. Yavaş seyreder, metastaz yapmaz ve nadiren hayatı tehdit eder. |
| Skuamöz Hücreli Kanser (SHK) | Yassı (skuamöz) hücreler | Dudak, yüz ve kulaklarda sık görülür. Lenf bezlerine ve iç organlara yayılabilir; tedavi edilmezse ölümcüldür. |
| Malign Melanoma (MM) | Melanositler (melanin üreten hücreler) | En tehlikeli deri kanseri tipidir. Erken teşhiste tedavisi mümkündür ancak geç kalındığında genellikle ölümcüldür. |
Kanserleşme Riski Taşıyan Diğer Deri Tümörleri
Deri sağlığı açısından dikkatle takip edilmesi gereken iki önemli oluşum benler ve keratozlardır.
Benler (Nevüsler)
Yoğun pigmentli deri hücrelerinin kümeleşmesiyle oluşan benler, deriden kabarık veya deriyle aynı seviyede olabilir. Doğuştan gelebildiği gibi sonradan da oluşabilirler. Birçoğu zararsız olsa da, doğuştan var olan geniş ve kıllı dev benler ile sınırları belirsiz, çok renkli benler malign melanoma dönüşme riski taşır. Benler; kozmetik nedenlerle, giysi/takı tahrişi nedeniyle veya kanserleşme şüphesiyle cerrahi olarak çıkarılabilirler.
Solar ve Aktinik Keratozlar
Genellikle güneşe maruz kalan bölgelerde görülen; pürtüklü, pullu, kahverengi veya kırmızı renkli yamalardır. Bu oluşumların kansere dönüşme ihtimali bulunmaktadır. Kanserleşme belirtisi gösteren keratozların cerrahi müdahale ile temizlenmesi gerekmektedir.
