CAS2

CAS ve CAS2 (Cognitive Assessment System) Nedir?

CAS (Cognitive Assessment System), 5-17 yaş aralığındaki çocukların bilişsel süreçlerini değerlendirmek amacıyla Das ve Naglieri tarafından 1997 yılında geliştirilmiştir. Bu sistemin Türkçe standardizasyonu Doç. Dr. Tamer Ergin tarafından yapılmış olup, tüm hakları İstanbul Üniversitesi'ne aittir. CAS eğitimleri, 2017 yılından bu yana İstanbul Üniversitesi Sürekli Eğitim Merkezi bünyesinde devam etmektedir.

CAS2 (Cognitive Assessment System-Second Edition) ise 2014 yılında Das, Naglieri ve Goldstein tarafından geliştirilen güncel sürümdür. 5-18 yaş aralığını kapsayan CAS2'nin Türkiye standardizasyonu, 14 ilde 1596 öğrenci üzerinde tamamlanmıştır. 2025 yılı itibarıyla CAS2 eğitimleri Ardıl Eğitim ve Danışmanlık Merkezi bünyesinde verilmeye başlanmıştır. Her iki sistem de temelini PASS Teorisi'nden almaktadır.

PASS Teorisi'nin Dört Temel Bileşeni

PASS Teorisi, bilişsel işlemleri dört ana alanda analiz eder:

• Planlama (Planning): Bilişsel aktivitelerin organize edilmesi ve strateji geliştirme.
• Dikkat (Attention): Belirli bir uyarıcıya odaklanma ve çeldiricilere direnme.
• Eşzamanlı (Simultaneous): Bilgilerin bir bütün olarak işlenmesi.
• Ardıl (Successive): Bilgilerin belirli bir sıra ile işlenmesi.

Neden CAS2 Tercih Edilmelidir?

CAS2, ilk sürümün gözden geçirilmiş ve modern ihtiyaçlara göre optimize edilmiş halidir. Bu yeni sürümde bazı alt testler çıkarılmış, yeni testler eklenmiş ve madde sayıları artırılmıştır. Yönergeler ve süreler güncellenerek daha hassas bir ölçüm hedeflenmiştir.

CAS2'nin temel kullanım amaçları şunlardır:

• Çocukların bilişsel performanslarının uzmanlarca değerlendirilmesi.
• Bireysel farklılıklara uygun özel eğitim programlarının yapılandırılması.
• Üstün performans gösteren çocukların erken dönemde tanınması.
• Okul çağında karşılaşılabilecek problemlerin önceden tespit edilerek önlem alınması.

CAS2 Analizleri ve Klinik Veriler

CAS2 sonuçları yorumlanırken; PASS alanlarına ait bileşen puanları, yüzdelik sıralamalar ve güven aralıkları sunulur. 12 alt test skoru ayrıntılı olarak analiz edilerek çocuğun güçlü ve zayıf yönleri belirlenir. Bu analizler, bilişsel bütünlüğü bozan tutarsızlıkları ortaya koyarak tanı için güçlü kanıtlar sağlar.

CAS ve CAS2'nin Kullanım Alanları

CAS sistemleri, sadece genel bilişsel düzeyi ölçmekle kalmaz, aynı zamanda çeşitli özel durumların tanılanmasında kritik rol oynar:

1. Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB)

CAS, DEHB olan çocukların bilişsel profillerini çıkarmak için idealdir. Dikkat Ölçeği, bireyin seçici dikkat ve dürtü kontrolü başarısını ölçerken; Planlama Ölçeği, organizasyon ve programlama yeteneklerini değerlendirir.

2. Öğrenme Güçlüğü

Öğrenme güçlüğünün altında yatan bilişsel nedenleri belirler. Okumadaki şifre çözme sorunları Ardıl İşlemlerle, okuduğunu anlama ise Eşzamanlı İşlemlerle ilişkilendirilerek analiz edilir.

3. Zihinsel Engelli ve Üstün Zekalı Çocuklar

• Zihinsel Engel: Sonradan öğrenilen bilgilere az ihtiyaç duyduğu için çocuğun doğal performansını yansıtır ve ayırıcı tanı sağlar.
• Üstün Zeka: Geleneksel zeka testlerinin ölçemediği geniş bilişsel alanları değerlendirerek farklı alanlarda üstün olan bireyleri belirler.

4. Travmatik Beyin Hasarı ve Duygusal Bozukluklar

Beyin hasarı sonrası oluşan organizasyon, dürtü kontrolü ve problem çözme sorunları PASS ölçekleri ile hassas bir şekilde ölçülür. Ciddi duygusal bozukluğu olan çocukların sosyal ve davranışsal güçlükleri, genellikle Planlama puanlarındaki düşüklükle ilişkilendirilir.

5. Akademik Başarının Öngörülmesi

CAS2, çocukların akademik başarılarını önceden kestirmeyi hedefler. Tam Ölçek Standart Puanı, temel başarının en güçlü göstergesidir. Her bir PASS ölçeği, akademik performansın özel alanlarındaki başarı veya başarısızlıklarla doğrudan ilişkilidir.