Burun kanamaları, nedenleri, tanı ve tedavisi

Burun Kanaması Nedir ve Neden Olur?

Burun kanaması, toplumda oldukça sık karşılaşılan ve çoğu zaman tıbbi bir müdahaleye gerek kalmadan kendiliğinden düzelen bir durumdur. Hayat boyu en az bir kez burun kanaması geçirme sıklığı yaklaşık %60 civarındadır; ancak bu vakaların sadece %10’undan azı profesyonel bir sağlık ekibinin girişimini gerektirecek kadar ciddidir.

Erkeklerde kadınlara oranla biraz daha sık görülen bu durum, 50 yaşından sonra her iki cinsiyette eşitlenir. Çocuklarda ve gençlerde genellikle burun ön kısmından kaynaklanan hafif kanamalar görülürken, 50 yaş üstü bireylerde burun arka kısmından kaynaklanan ve daha şiddetli seyreden kanamalarla karşılaşılmaktadır.

Burun Kanamasının Lokal Nedenleri

Burun kanamaları, doğrudan burun yapısı ve çevresel faktörlerle ilgili olan lokal nedenler sonucunda ortaya çıkabilir. Özellikle kış aylarında nemin azalması, burun mukozasının kurumasına ve zedelenmesine yol açar.

Lokal nedenler arasında şunlar yer almaktadır:

• Travmalar: Parmakla burun karıştırma (digital travma), burun kemiği ve kıkırdak kırıkları.
• Yapısal Bozukluklar: Burun kemiği eğriliği (septal deviasyon) hava akışını bozarak kurumaya neden olur.
• Enfeksiyonlar: Burun akıntısı, tıkanıklık ve hapşırık ile seyreden üst solunum yolu enfeksiyonları.
• Cerrahi Sonrası: Burun eti (konka), sinüs cerrahisi veya kemik eğriliği ameliyatları sonrası kanamalar görülebilir.
• Kitleler: Tekrarlayan kanamalarda burun boşluğu, sinüsler ve yutak bölgesindeki iyi veya kötü huylu tümörler değerlendirilmelidir.

Sistemik Nedenler ve Risk Faktörleri

Vücudun genel sağlık durumu ile ilgili olan sistemik nedenler, genellikle 50 yaş üstü bireylerde daha şiddetli kanamalara yol açar. Bu tür kanamalar lokal yöntemlerle durdurulması zor olan, hayati risk taşıyabilen durumlardır.

Özellikle trombosit sayısının 20.000/mm³ altına düşmesi kendiliğinden kanamalara yol açabilir. Ayrıca K vitamini eksikliği de pıhtılaşma faktörlerini azaltarak kanama riskini artırır.

Teşhis ve Tanı Süreci

Tedavi planlanmadan önce hastanın hikayesi detaylıca incelenmelidir. Kanamanın süresi, miktarı, daha önce geçirilmiş travmalar ve cerrahi operasyonlar sorgulanır. Özellikle pıhtılaşmayı etkileyen ilaçların kullanımı ve ailede kanama bozukluğu öyküsü olup olmadığı teşhis için kritiktir. Gerekli görüldüğü takdirde laboratuvar tetkikleri ile kan değerleri kontrol edilir.

Burun Kanaması Sırasında Ne Yapılmalı?

Burun kanaması başladığında doğru müdahale hayat kurtarıcı olabilir. Kanama anında şu adımlar izlenmelidir:

1. Pozisyon Alın: Hasta asla sırt üstü yatırılmamalıdır. Oturur pozisyonda, baş hafifçe öne eğik tutulmalıdır.
2. Baskı Uygulayın: Burun kanatları işaret ve baş parmak arasında yaklaşık 5 dakika boyunca kesintisiz sıkılmalıdır.
3. Temizlik: Lavabo başında burun içindeki pıhtılar soğuk su ile hafifçe temizlenmeli, ardından tekrar baskı uygulanmalıdır.
4. Yutmayın: Ağza gelen kan yutulmamalı, dışarı tükürülmelidir.
5. Tansiyon Kontrolü: Eğer hasta yaşlı veya tansiyon hastasıysa, bu süreçte tansiyon ölçülmeli ve gerekiyorsa ilaçları verilmelidir.

Not: Kanama şiddetliyse veya baskı uygulamasına rağmen durmuyorsa, vakit kaybetmeden en yakın sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Tedavi Yöntemleri

Burun kanaması tedavisi, kanamanın şiddetine ve nedenine göre değişkenlik gösterir. Tedavi seçenekleri şunları kapsar:

• Tampon Uygulaması: Kanamanın durdurulması için kullanılan klasik yöntemdir.
• Koterizasyon: Kanayan damarın kimyasal maddelerle veya ısı (koter) yardımıyla yakılması.
• Cerrahi Müdahale: Kemik eğriliğinin düzeltilmesi veya büyük damarların bağlanması gibi işlemler.

İyileşme Sürecinde Dikkat Edilmesi Gerekenler:

• Burun içi parmakla karıştırılmamalı ve sert sümkürmeden kaçınılmalıdır.
• Yaşanılan ortamın havası nemlendirici cihazlar veya buhar makineleri ile nemli tutulmalıdır.
• Risk faktörü olmayan orta yaşlı yetişkinlerde görülen kanamalar, altta yatan başka nedenler açısından dikkatle takip edilmelidir.