Bursa'da Dr. Meltem Öner'den kene uyarısı.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) ve Kene Tehdidi
Bursa Doruk Yıldırım Hastanesi Klinik Mikrobiyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı Dr. Meltem Öner, keneler yoluyla bulaşan ve ciddi bir zoonotik enfeksiyon olan Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) hakkında önemli uyarılarda bulundu. KKKA, dünya genelinde en yaygın görülen viral kanamalı ateşlerin başında gelmektedir. Bu hastalık, virüsü taşıyan kenelerin tutunması veya enfekte canlıların sıvılarıyla temas edilmesi sonucu insanlara bulaşmaktadır.
KKKA Hastalığının Türkiye'deki Durumu ve Bulaşma Yolları
Türkiye’de ilk kez 2002 yılında saptanan KKKA, 2016 yılına kadar 10 binden fazla vakada görülmüştür. Yapılan istatistiksel verilere göre hastalığın ölüm oranı yaklaşık %5 düzeyindedir. Virüsün temel bulaşma kaynağı keneler olsa da enfekte olmuş hayvanların veya insanların kan ve vücut sıvılarına doğrudan temas etmek de büyük risk taşımaktadır.
Mevsimsel Risk Faktörleri ve Risk Grupları
KKKA vakaları, taşıyıcı kenelerin aktifleştiği mevsimsel döngüye bağlı olarak artış göstermektedir. Ülkemizde hastalık genellikle Nisan ve Mayıs aylarında başlamakta, Ekim ayına kadar devam etmektedir. Hastalığa yakalanma riskini artıran temel unsurlar şunlardır:
- Tarım ve hayvancılık faaliyetleriyle uğraşmak.
- Kırsal bölgelere ziyaret geçmişine sahip olmak.
- Mezbahalarda veya veterinerlik hizmetlerinde çalışmak.
- Sağlık çalışanı olarak nozokomiyal (hastane kaynaklı) bulaş riskine maruz kalmak.
KKKA Belirtileri Nelerdir? Hastalık Süreci Nasıl İlerler?
Virüs vücuda girdikten sonra genellikle 1 ile 7 gün arasında değişen bir kuluçka dönemi yaşanır. Hastalığın ilk aşaması sıklıkla grip benzeri bir tablo ile kendini gösterir. Erken teşhis, klinik seyrin hızla kötüleşmesini engellemek adına hayati önem taşımaktadır.
Sık görülen belirtiler şunlardır:
- Yaygın kas ağrıları ve yüksek ateş.
- Şiddetli halsizlik, bitkinlik ve kırgınlık.
- Baş ağrısı ve ishal.
Klinik seyir oldukça hızlı ilerleyebilir ve müdahale edilmediği takdirde 7-10 gün içerisinde ölümle sonuçlanabilir. Bu nedenle belirtiler fark edildiği an bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
Kene Isırmasında Doğru Müdahale ve Korunma Yöntemleri
Kene tutunmasına karşı kişisel önlemler almak, hastalıktan korunmanın en etkili yoludur. Özellikle hayvancılıkla uğraşanların eldiven ve uzun önlük kullanması, enfekte doku ve kanla temastan kaçınması gerekmektedir.
| Uygulama | Doğru Yöntem | Yanlış Bilinenler |
|---|---|---|
| Kene Çıkarma | İnce uçlu bir pensle, vücuda en yakın yerden tutup sabit kuvvetle çekmek. | Üzerine sıvı sabun dökmek veya alkol/sigara uygulamak. |
| Kişisel Korunma | Vücudun açık yerlerini kapatmak ve deri koruyucu kimyasallar kullanmak. | Keneyi çıplak elle ezmek veya patlatmak. |
| Kontrol | Riskli alan dönüşünde tüm vücutta kene kontrolü yapmak. | Belirti göstermeden doktora gitmeyi ertelemek. |
KKKA Tedavisi ve Erken Teşhisin Önemi
KKKA tedavisinde temel yaklaşım, hastanın kaybettiği sıvıların yerine konması (sıvı replasmanı) ve gerekli durumlarda kan ürünlerinin kullanılmasıdır. İlaç tedavisinde ise antiviral bir seçenek olan ribavirin öne çıkmaktadır. Yapılan in vitro çalışmalar, ribavirinin KKKA virüsüne karşı en etkili antiviral olduğunu göstermektedir.
Özellikle yüksek riskli temas yaşayan sağlık çalışanlarında ribavirin ile profilaksi (önleyici tedavi) uygulanması önerilmektedir. Bugüne kadar temas sonrası erken dönemde bu tedaviye başlanan vakalarda ölüm görülmemiştir. Bu durum, ilacın hastalığın erken evrelerinde ne kadar kritik bir rol oynadığını kanıtlamaktadır.
