Boyunda eğrilik (tortikolis)
- Tortikolis, genellikle anne karnındaki duruş bozukluklarına bağlı olarak boyun kaslarındaki kısalık nedeniyle başın bir yöne eğilmesiyle karakterize bir durumdur.
- Hastaların %90'ı erken dönemde başlanan düzenli masaj ve germe egzersizleri ile iyileşirken, fizik tedaviye yanıt vermeyen vakalarda cerrahi müdahale gerekebilir.
- Teşhis sürecinde boyun hareketlerinin yanı sıra doğumsal kalça çıkığı ve kafa şekil bozuklukları gibi eşlik edebilecek diğer rahatsızlıklar da mutlaka incelenmelidir.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Tortikolis (Boyun Eğriliği) Nedir?
Tortikolis, genellikle doğum sonrası fark edilen ve boyun kaslarındaki kısalık nedeniyle başın bir yöne doğru eğilmesiyle karakterize bir durumdur. Bu rahatsızlıkta çocuğun boynu tutulmuş tarafa doğru eğik, çenesi ise karşı omuza dönük bir pozisyondadır. Erken teşhis ve doğru tedavi planlaması, ileride oluşabilecek kalıcı şekil bozukluklarının önlenmesi açısından kritik öneme sahiptir.
Bebeklerde Tortikolis Belirtileri ve Tanı Süreci
Doğumdan kısa bir süre sonra, etkilenen taraftaki boyun kası (sternokleidomastoid kas) üzerinde sertlik ve ele gelen bir kitle fark edilebilir. Bu kitle zaman içerisinde kendiliğinden gerileme eğilimi gösterebilir. Ancak klinik tablo her hastada farklılık göstererek hafif bir hareket kısıtlılığından, ciddi kafa şekil bozukluklarına (plagisefali) kadar uzanabilir.
Rahatsızlığın teşhisinde ve eşlik edebilecek diğer durumların saptanmasında şu noktalar incelenir:
- Fiziksel Muayene: Boyun hareket açıklığı ve kitle varlığı kontrol edilir.
- Eşlik Eden Bozukluklar: Tortikolisli bebeklerde doğumsal kalça çıkığı ve ayak bozuklukları görülme riski nedeniyle bu bölgeler mutlaka araştırılmalıdır.
- Görüntüleme Yöntemleri: Boyun omurlarındaki olası değişiklikleri incelemek için röntgen ve gerekli durumlarda MRI tetkiki istenir.
- Ek Bulgular: Bazı vakalarda yarasa kulağı görünümü veya omuz yüksekliği farkı nedeniyle bel eğriliği şüphesi oluşabilir.
Tortikolis Nedenleri ve Risk Faktörleri
Boyun eğriliğinin kesin nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte, anne karnındaki duruş bozuklukları temel etken olarak kabul edilmektedir. Yapılan araştırmalar, belirli durumlarda tortikolis görülme sıklığının arttığını göstermektedir:
| Risk Faktörü | Açıklama |
|---|---|
| Doğum Sırası | İlk doğumlarda görülme sıklığı daha fazladır. |
| Doğum Şekli | Ters gelen (makat geliş) doğumlarda risk artar. |
| Anne Karnı Pozisyonu | Bebeğin rahim içindeki kısıtlı alanı ve duruşu etkilidir. |
Tedavi Yöntemleri: Egzersiz ve Cerrahi Müdahale
Hastaların %90'ı düzenli masaj ve egzersiz programı ile mükemmel sonuçlar alarak iyileşmektedir. Tanı konur konmaz ailelere eğitim verilerek egzersizlere başlanmalıdır. Germe egzersizleri nazikçe uygulanmalı ve çocuğun tutulmuş tarafa aktif olarak dönmesini sağlayacak manevralar (oyuncak veya televizyonun ters tarafa konumlandırılması gibi) yapılmalıdır.
Cerrahi Tedavi Ne Zaman Uygulanır?
Vakaların yaklaşık %10'unda cerrahi müdahale gerekebilir. Süt çocukluğu ve yürüme döneminde cerrahi girişimden kaçınılmalı, operasyon genellikle okul çağında planlanmalıdır. Cerrahi işlemde temel amaç, kısalmış olan boyun kasının uzatılmasını sağlamaktır. Ameliyat sonrası dönemde germe egzersizlerine devam edilmesi, herhangi bir cihaz kullanımına gerek kalmadan sorunun çözülmesini sağlar.
Erişkin Tortikolis ve Özellikleri
Doğumsal olmayan, erişkinlerde görülen musküler tortikolis genellikle 40'lı yaşlarda ortaya çıkar. Bu durum kadınlarda erkeklere oranla iki kat daha fazla görülmekte olup, özellikle 30-60 yaş aralığındaki kadınlarda daha sık rastlanmaktadır. Erişkin tipte de tedaviye ne kadar erken başlanırsa başarı oranı o kadar yüksek olur.
Erişkinlerde tedavi süreci şu şekilde ilerler:
- Fizik Tedavi: Öncelikle masaj, boyun germe ve özel egzersiz programları uygulanır.
- Cerrahi Kararı: Fizik tedaviye yanıt vermeyen vakalarda cerrahi seçenek değerlendirilir.
- Operasyon Süreci: Bölgesel veya genel anestezi altında, 1-2 cm'lik küçük bir kesi ile sertleşmiş kas dokusu çıkarılır.
- İyileşme: Dikişler bir hafta sonra alınır. Erken dönemde yapılan müdahaleler, yüzdeki gelişim kusurlarını ve kalıcı boyun eğriliklerini önlemektedir.
