Basit fobilerin ayırt edici özellikleri ve YAB ile ayrımı

Fobiler, anksiyete bozuklukları içinde özgül ve ayırt edilebilir bir korku biçimi olarak ele alınır. Fobik bireyler, korktukları nesne ya da durumla karşılaştıklarında yoğun fizyolojik ve duygusal belirtiler yaşarlar (çarpıntı, baş dönmesi, mide bulantısı, terleme gibi). Ancak bu belirtiler tek başına tanı koydurucu değildir; asıl belirleyici olan korkunun örgütlenme biçimidir.
Fobilerin temel özelliklerinden biri, kişinin korktuğu durumdan kaçınma eğilimi göstermesidir. Kaçınma mümkünse kişi rahatlar; mümkün değilse yoğun ve süreğen anksiyete ortaya çıkar. Bu kaçınma davranışı kısa vadede rahatlatıcı olsa da uzun vadede yaşam alanını daraltır ve fobiyi sürdüren ana mekanizma hâline gelir.
Metin, fobik korkuların önemli bir ipucunu vurgular:
Fobik kişi, herkes için potansiyel olarak korkutucu olabilecek bir durumu, tehlike ve zarar açısından orantısız biçimde büyütür.
Bu büyütme, iki düzeyde gerçekleşir:
O durumun risk olasılığı abartılır
O risk gerçekleşirse oluşacak hasarın şiddeti olduğundan fazla algılanır
Bu nedenle fobik birey, hem daha yoğun anksiyete yaşar hem de kaçınmaya daha güçlü bir şekilde yönelir.
Çok yönlü fobiler ve YAB ayrımı
Bazı kişilerde birden fazla fobik korku bulunabilir. Çok yönlü fobisi olan bireylerde, kaçınılacak durumların fazlalığı nedeniyle kişi kaçınmayı sürdüremez ve sık sık anksiyeteyle karşı karşıya kalır. Bu tablo, klinik olarak Yaygın Anksiyete Bozukluğu (YAB) ile karışabilir.
Ancak temel fark şudur:
Fobide anksiyete, belirli nesne ya da durumlarla sınırlıdır
YAB’de ise kişi, zararlı olarak algıladığı neredeyse her uyarandan kaçınmak ister ve kaygı daha genelleşmiştir
Bu nedenle çok yönlü fobiler, YAB ile ayırıcı tanıda dikkat gerektirir.