Bartholin kisti - bartholin apsesi
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Bartholin Bezi Nedir ve Vücutta Nerede Bulunur?
Bartholin bezleri, vajinal açıklığın hemen içinde, labia minoranın (iç dudaklar) her iki yanında yer alan, bezelye büyüklüğünde bir çift salgı bezidir. Genellikle 1 cm'den küçük oldukları için dışarıdan fark edilmezler. Bu bezlerin temel görevi, cinsel birleşme sırasında lubrikant (kayganlaştırıcı) işlevi gören bir mukus salgılamaktır. Salgılanan bu sıvı, yaklaşık 2 cm uzunluğundaki ince kanallar aracılığıyla vajinaya boşalır.
Bartholin Bezi ile İlgili Sık Karşılaşılan Problemler
Bartholin bezlerinde görülen en yaygın sorunlar kist ve apse oluşumudur. Tüm kadınların yaklaşık %2'sinde görülen bu durum, genellikle üreme çağındaki kadınlarda tespit edilir.
- Bartholin Kisti: Bezin kanalının tıkanması sonucu sıvının birikmesiyle oluşan, nispeten ağrısız şişliktir.
- Bartholin Apsesi: Kistin veya bezin enfekte olması durumudur. Şiddetli ağrı ve inflamasyonla seyreder.
Tedavi sürecinde, bezin tamamının alınması ilk seçenek değildir. Çünkü bu bezler vajinal kuruluğu önlemek ve cinsel ilişki sırasında konfor sağlamak için kritiktir. Ancak tekrarlayan vakalarda cerrahi olarak bezin çıkarılması veya tahrip edilmesi gündeme gelebilir. Özellikle tekrarlayan durumlarda, düşük bir ihtimal de olsa malignite (kötü huylu oluşum) riskine karşı çıkarılan doku mutlaka patolojik incelemeye gönderilmelidir. Ayrıca, bu kistler bakirelerde de görülebilir ve yapılan müdahaleler kızlık zarına (hymen) zarar vermez.
Bartholin Kisti Neden Oluşur?
Bartholin kisti, bezi drene eden kanalın tıkanmasıyla gelişir. Kanal tıkandığında üretilen mukus dışarı atılamaz, içeride birikir ve bezin şişmesine neden olur. Bu birikinti enfekte olduğunda ise apse formuna dönüşür. Apseye neden olan başlıca etkenler şunlardır:
- Mide-bağırsak sisteminde bulunan bakteriler,
- Klamidya ve Gonore gibi cinsel yolla bulaşan bakteriler,
- Birden fazla bakterinin bir arada bulunduğu karma enfeksiyonlar.
Belirtiler ve Semptomlar Nelerdir?
Bartholin kisti ve apsesinin belirtileri, durumun şiddetine göre değişkenlik gösterir:
| Durum | Belirtiler |
|---|---|
| Bartholin Kisti | Vajen girişinde şişlik, hafif ağrı veya dolgunluk hissi. |
| Bartholin Apsesi | Şiddetli ağrı, ödem, deride kızarıklık, yürüme ve oturmada zorluk. |
Önemli bir not olarak; Bartholin apsesinde genellikle vücut ateşi görülmez. Bazı durumlarda enfeksiyona bağlı vajinal akıntılar eşlik edebilir.
Tanı ve Teşhis Yöntemleri
Bartholin kist ve apsesinin tanısı uzman bir hekim tarafından yapılan fizik muayene ile kolaylıkla konulur; ek bir görüntüleme testine ihtiyaç duyulmaz. Enfeksiyona neden olan bakteriyi belirlemek amacıyla pü kültürü alınabilir. Kültür sonucu yaklaşık 48 saatte çıksa da, hekim genellikle beklemeden antibiyotik tedavisine başlar ve sonuçlara göre gerekirse tedaviyi revize eder.
Bartholin Kisti ve Apsesi Tedavi Yöntemleri
Tedavi yaklaşımı, kistin büyüklüğüne ve ağrı durumuna göre belirlenir.
Evde Bakım ve Oturma Banyoları
Günde 4-5 kez, 10-15 dakika süreyle yapılan sıcak su oturma banyoları, kistlerin kendiliğinden drene olmasına yardımcı olabilir. Ancak apse durumunda mutlaka tıbbi drenaj gereklidir.
Cerrahi Tedavi ve Müdahaleler
Eğer kist veya apse ağrılıysa temel tedavi drenajdır. Apseler kapalı alanlar olduğu için antibiyotikler tek başına yeterli olmaz. Uygulanan yöntemler şunlardır:
- Apse Drenajı: Lokal anestezi veya hasta konforu için sedoanaljezi altında küçük bir insizyonla iltihap boşaltılır. Tekrarlamayı önlemek için bölgeye Word kateteri veya steril gaz yerleştirilir.
- Marsupializasyon: Kist duvarının dışa doğru ağızlaştırılarak dikilmesi işlemidir. Bu sayede sürekli drenaj sağlanır ve nüks riski azalır.
- Karbondioksit Lazer: Lazer enerjisi ile kist açılır ve duvarı tahrip edilerek yeni bir kese oluşumu engellenir.
- Gümüş Nitrat Tedavisi: Boşaltılan kist boşluğuna gümüş nitrat çubuğu yerleştirilerek kese duvarının büzülmesi sağlanır.
- Bezin Tamamen Çıkarılması: Tüm tedavilere rağmen tekrarlayan vakalarda bez ameliyathane şartlarında tamamen çıkartılır. Bu durumda, ilişki sırasında vajinal lubrikanlar kullanılması önerilir.
Korunma ve Önleme Yolları
Bartholin kistini önlemek için vajinal akıntılar ve enfeksiyonlar ihmal edilmeden erken dönemde tedavi edilmelidir. Genital hijyene azami özen gösterilmesi, enfeksiyon riskini minimize eder. Oluşan kistlerde ise vakit kaybetmeden uzman görüşü almak, sürecin apseye dönüşmeden kontrol altına alınmasını sağlar.
