Bağımlılık ve Bağımlılık Türleri

Bağımlılık Nedir? Kavramsal Bir Bakış

Bağımlılık, en yalın haliyle bir nesneye, kişiye ya da varlığa karşı duyulan önlenemez istek olarak tanımlanmaktadır. Ancak bu tanım, bağımlılığın karmaşık yapısını tam olarak yansıtmamaktadır. Konunun derinlemesine anlaşılabilmesi için öncelikle bağımlılığın ne olduğundan ziyade, ne olmadığının netleştirilmesi gerekmektedir.

Bağımlılık Hakkında Yanlış Bilinenler: Bağımlılık Ne Değildir?

Toplumda ve klinik ortamda bağımlılıkla ilgili birçok yanlış algı bulunmaktadır. Bu yanılgıların başında bağımlılığın bir irade sorunu veya basit bir alışkanlık olduğu düşüncesi gelmektedir.

Bağımlılık Bir İradesizlik Değildir

Bağımlılığı tamamen bir iradesizlik olarak tanımlamak, bağımlı bireyleri iradesini tamamen kaybetmiş kişiler olarak yaftalamaya neden olur. Oysa bağımlılık sorunu yaşayan bireyler, yaşamlarının birçok alanında seçim yapma yetisine (iradeye) sahiptirler. Örneğin; bu kişiler kiminle evleneceklerini, ne yiyeceklerini veya ne giyeceklerini özgürce seçebilirler. Bu durum, bağımlılığın sadece bir irade meselesi olmadığını kanıtlamaktadır.

Bağımlılık Bir Alışkanlık Değildir

Bir diğer yaygın yanlış ise bağımlılığın bir alışkanlık olduğudur. Alışkanlıklarda bireyin bilinçli seçimi söz konusudur ve kişi iradesini kullanarak bu durumu kontrol altına alabilir. Örneğin, sabah uyanınca yüz yıkamak bir alışkanlıktır ve kişi zorladığında bu eylemi yapmadan durabilir. Ancak bağımlılıkta bu kontrol mekanizması farklı işlemektedir.

Bağımlılığın Bilimsel Tanımı: Kronik Bir Beyin Hastalığı

Gerçek anlamda bağımlılık, yaşam boyu süren kronik bir beyin hastalığıdır. Bu süreç birden bire başlayıp bitmez; zaman içerisinde gelişen bir yapıya sahiptir. Gerekli önlemler alınmadığı ve profesyonel bir tedavi uygulanmadığı takdirde, hastalık zamanla daha da kötüye gitme eğilimi gösterir. Bu nedenle, doğru tedavi yöntemlerinin uygulanması hayati önem taşımaktadır.

Kimler Bağımlı Olabilir?

Bağımlılık geliştirme düzeyini etkileyen bazı faktörler olsa da, herkes bağımlı olabilir. Bağımlılık; cinsiyet, milliyet veya eğitim düzeyi gibi değişkenlere bağlı bir durum değildir. Beyne sahip olan her canlı, bağımlılık yapıcı unsurlara maruz kaldığında birer bağımlı adayıdır.

Bağımlılık Tedavi Edilebilir mi?

Bağımlılıkta tedavi kavramını anlamak için şeker hastalığı (diyabet) örneği oldukça açıklayıcıdır. Şeker hastalığı tamamen yok edilemeyen ancak yönetilebilen bir hastalıktır. Hasta, tedavisine sadık kalıp ilaçlarını kullanır ve perhizine dikkat ederse sağlıklı bir yaşam sürebilir.

Benzer şekilde, bağımlılık da tamamen ortadan kaldırılamayan ancak iyileştirilebilir ve düzene sokulabilir bir hastalıktır. Kişi tedavi sürecine sadık kaldığında hastalığı kontrol altına alabilir. Bağımlılık tedavisinin temel bileşenleri şunlardır:

• İlaç Tedavisi
• Psikoterapi
• Psikoeğitim
• Aile Eğitimleri

Bağımlılık Türleri Nelerdir?

Bağımlılık denildiğinde akla ilk olarak kimyasal maddeler gelse de, bu kavram kimyasal ve davranışsal olmak üzere iki ana kategoriye ayrılmaktadır.

Bu içerikte bağımlılığın tanımını, yanlış bilinenleri, kimlerin risk altında olduğunu ve tedavi süreçlerini ele aldık. Bir sonraki yazımızda, bağımlılık kavramını alkol bağımlılığı ve riskli alkol kullanımı özelinde incelemeye devam edeceğiz.

Bağımlılıklardan uzak, özgür bir yaşam dileriz.