ASLINDA ÇOĞU KİŞİDE BU VAR !!!... SOMATİZASYON
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Somatoform Bozukluklar Nedir?
Somatoform bozukluklar, herhangi bir organik neden bulunmaksızın, tamamen psikolojik faktörlere bağlı olarak ortaya çıkan fiziksel yakınmalardır. Bu bozukluklarda birey, kolunun tutmaması veya duyusal işlev bozuklukları gibi ciddi fiziksel semptomlar yaşayabilir. Günümüzde pek çok hastalığın psikolojik boyutları olsa da, somatoform bozukluklarda ana neden psikolojiktir ve genellikle yüksek düzeyde stresle ilişkilidir.
Bu rahatsızlığa sahip bireyler, fiziksel semptomları oldukça gerçekçi yaşadıkları için sürekli doktorlara başvururlar. Belirtilerin somutluğu nedeniyle tıbbi tanı koyma süreci uzmanlar için oldukça zorlayıcı olabilir. Somatoform bozukluklar literatürde 6 ana başlıkta incelenmektedir.
1. Somatizasyon Bozukluğu (Briquet Sendromu)
Somatizasyon bozukluğu, genellikle 30 yaşından önce başlayan ve uzun yıllar devam eden kronik bir durumdur. Kişiyi sürekli tedavi arayışına iten bu bozuklukta, fiziksel bir neden bulunamamasına rağmen şu belirti örüntüleri görülür:
- Dört farklı bölgede ağrı (vücudun farklı yerlerinde).
- İki sindirim sistemi belirtisi (bulantı, şişkinlik, kusma vb.).
- Bir cinsel belirti (cinsel isteksizlik veya işlev bozukluğu).
- Bir sahte nörolojik belirti (denge kaybı, çift görme, ses kısılması vb.).
Bu hastalar rol yapmazlar; semptomlar bilinçli olarak üretilmez. Tedavi sürecinde ilaç tedavisi ve bilişsel-davranışçı terapi kombinasyonu oldukça etkili sonuçlar vermektedir.
Somatizasyon Bozukluğunun Nedenleri
Bu bozukluğun ortaya çıkışında ailesel yatkınlık ve çevresel etkenler kritik rol oynar. Başlıca teoriler şunlardır:
- Psikolojik Stresten Korunma: Bireyin anksiyete veya depresyonu hissetmemek için fiziksel semptomları bir savunma mekanizması olarak kullanması.
- Aşırı Hassasiyet: Kişinin normal kabul edilebilecek ufak ağrılara karşı aşırı duyarlı olması.
- Düşüncelerin Abartılması: Basit bir baş ağrısının beyin tümörü olarak yorumlanması gibi felaketleştirme senaryoları.
2. Farklılaşmamış Somatoform Bozukluk
Farklılaşmamış somatoform bozukluk, tıbbi bir temeli olmayan fiziksel yakınmaların en az altı ay boyunca devam etmesi durumudur. Bu durum "somatizasyon sendromu" olarak da bilinir. En yaygın belirtiler arasında kronik yorgunluk, iştah kaybı ve mide sorunları yer alır.
Kişi, stres altındayken semptomların kötüleştiğini fark eder. Tedavide doktor ile hasta arasında kurulacak güvene dayalı ilişki, hastanın gereksiz tıbbi arayışlarını sonlandırması açısından hayati önem taşır.
3. Konversiyon Bozukluğu
Konversiyon bozukluğu, altta yatan fiziksel bir sebep olmaksızın felç, bayılma veya duyu kaybı gibi nörolojik belirtilerin aniden ortaya çıkmasıdır. Bu durum genellikle ağır bir stres veya içsel çatışma sonrası gelişen bir savunma mekanizmasıdır.
| Alt Tip | Belirti Özellikleri |
|---|---|
| Motor Belirtiler | Hareket kaybı, felç, yürüme güçlüğü |
| Duyusal Belirtiler | Körlük, sağırlık, his kaybı |
| Nörolojik Tablo | Epilepsi benzeri nöbetler, bayılmalar |
Bu bozuklukta "La belle indifférence" (güzel kayıtsızlık) adı verilen, hastanın durumuna karşı şaşırtıcı bir ilgisizlik sergilemesi durumu sıkça gözlenir.
4. Ağrı Bozukluğu
Ağrı bozukluğu, vücudun bir veya birden fazla bölgesinde, psikolojik faktörlerin tetiklediği şiddetli ağrılarla karakterizedir. Ağrı 6 aydan kısa sürerse akut, uzun sürerse kronik olarak sınıflandırılır. Bu ağrılar genellikle sırt, baş, göğüs ve karın bölgesinde yoğunlaşır. Kişi kendini çaresiz hisseder ve sosyal hayatı ciddi şekilde kısıtlanır.
5. Hipokondriyazis (Hastalık Hastalığı)
Hipokondriyazis, kişinin vücudundaki normal duyumları yanlış yorumlayarak ciddi bir hastalığa yakalandığına dair yoğun korku duymasıdır. Halk arasında "hastalık hastalığı" olarak bilinen bu durumda, kişi tıbbi testlerin temiz çıkmasına rağmen ikna olmaz. Bu bozukluk genellikle erken çocukluk döneminde başlar ve her iki cinsiyette de eşit oranda görülür.
6. Beden Dismorfik Bozukluğu
Beden dismorfik bozukluğu, kişinin gerçekte var olmayan veya çok küçük olan bedensel kusurlarıyla aşırı derecede uğraşmasıdır. Genellikle 17 yaş civarında, ergenlik döneminde başlar. Bu bireylerde serotonin seviyesinin düşük olduğu saptanmıştır.
Yaygın Belirtiler ve Davranışlar
- Sivilce, saç dökülmesi veya yüz şekli gibi detaylara aşırı odaklanma.
- Kusur olarak görülen bölgeyi makyaj veya kıyafetle gizleme çabası.
- Sürekli ayna kontrolü yapma veya aynalardan tamamen kaçınma.
- Diğer insanlarla dış görünüş üzerinden sürekli kıyaslama yapma.
Beden dismorfik bozukluğunun tedavisinde ilaç ve psikoterapi birlikte uygulanır; riskli durumlarda yatarak tedavi gerekebilir.
