Akkiz Böbrek Kisti Hastalığı

Akkiz Böbrek Kisti Hastalığı ve Genel Tanımı

Nefroloji Uzmanı Dr. Kadir Gökhan Atılgan, akkiz böbrek kisti hastalığı hakkında kritik bilgiler paylaştı. Böbrek kisti hastalığı terimi; kalıtsal, gelişimsel ve akkiz (sonradan edinilen) olmak üzere geniş bir yelpazeyi kapsar. Tıpta akkiz olarak tanımlanan bu kistler, doğumdan sonraki herhangi bir dönemde gelişebilen ve çeşitlilik arz eden yapılardır.

Kistler, böbreğin dış kısmı olan korteks, iç katmanı olan meduller bölge veya bu iki katman arasındaki sınırda (kortikomeduller bölge) yerleşebilir. Akkiz kistik böbrek hastalığında, hastanın geçmişinde bilinen bir böbrek hastalığı veya yetmezliği durumu bulunmaz. Genellikle her iki böbreği de tutma eğiliminde olan bu hastalık, içi sıvı dolu birden fazla kesecik ile karakterizedir.

Hastalığın Oluşum Mekanizmaları

Akkiz böbrek kisti hastalığının kesin mekanizması henüz tam olarak tarif edilememekle birlikte, literatürde kabul gören üç temel varsayım bulunmaktadır:

1. Renal Tübüler Blok: Böbreğin en küçük yapı taşı olan nefronun bir parçası olan tübüllerde oluşabilecek bir blokaj, kist oluşumunu tetikleyebilir.
2. Kompansatuvar Büyüme: Kronik böbrek yetmezliği sürecinde doku kaybına bağlı olarak, canlı kalan bölümlerde hipertrofi ve hiperplazi gelişir. Bu değişim esnasındaki sıvı geçişi kist oluşumuyla sonuçlanır; büyüme faktörleri ve onkogenler süreci provoke eder.
3. İskemi: Böbreği besleyen damarlardaki tıkanıklık sonucu gelişen doku asidozu, hücre ölümlerine yol açar. Bu süreçte epitelyal yapılarda meydana gelen değişimlerin kist gelişimine neden olduğu düşünülmektedir.

Görülme Sıklığı ve Diyaliz İlişkisi

Hastalığın görülme sıklığı, özellikle hemodiyaliz tedavisi alan hastalarda tedavi süresine bağlı olarak ciddi artış göstermektedir. Kanda üre değerinin normalden yüksek olduğu üremik durumlar, kist oluşumunu tetikleyen unsurlar arasında yer alır. Erkeklerde kadınlara oranla daha sık görülen bu hastalığın diyaliz süresine göre dağılımı şu şekildedir:

Belirtiler ve Klinik Bulgular

Akkiz böbrek kisti hastalığı çoğu zaman belirti vermez ve check-up veya farklı nedenlerle yapılan görüntülemelerde tesadüfen saptanır. Ancak nadir durumlarda karın içi kanama, hematüri (idrarda kan), yan ağrısı, kolik tarzı sancılar ve kist enfeksiyonu görülebilir. Fizik muayenede böbrekler genellikle palpe edilemez; sadece böbrek içi kanama durumunda elle hissedilebilir hale gelir.

Tanı ve Görüntüleme Teknikleri

Hastalığın tanısında temel yöntem görüntüleme teknikleridir. Ultrasonografi, maliyeti düşük ve girişimsel olmayan bir yöntem olması sebebiyle ilk tercihtir. Ultrason ile kistlerin komplike olup olmadığı, böbrek boyutları ve diğer organ tutulumları değerlendirilir.

Tanı sürecinde kullanılan diğer yöntemler şunlardır:

• Bilgisayarlı Tomografi (BT): Kontrastlı BT, böbrek kanseri şüphesini değerlendirmede ultrasonografiye göre daha üstündür.
• Magnetik Rezonans Görüntüleme (MR): BT'yi tolere edemeyen hastalarda tercih edilir. Diffüzyon MR, özellikle enfekte kist ayrımında anlamlı sonuçlar verir.
• Kist Aspirasyon Biyopsisi: Kanama ve pıhtı formasyonundan şüphelenilen durumlarda kanser ihtimalini dışlamak için uygulanır.

Tedavi Yaklaşımları ve Cerrahi Müdahale

Hastalığa yönelik özel bir ilaç veya diyet tedavisi bulunmamaktadır. Ağrı şikayeti olan hastalarda parasetamol gibi narkotik olmayan veya doktor kontrolünde narkotik ağrı kesiciler kullanılabilir. Ancak aspirin ve heparin kullanımından kanama riski nedeniyle kaçınılmalıdır. Cerrahi tedavi gerektiren durumlar ise şunlardır:

• Ciddi kanama epizodları geçiren hastalarda embolektomi veya nefrektomi.
• Kanser şüphesi varlığında kist çapının 3 cm'den büyük olması.
• 3 cm'den küçük olsa dahi komplike kistlerin varlığı.

Olası Komplikasyonlar

Akkiz kistik böbrek hastalığı olan bireylerde böbrek kanserine dönüşüm oranı, normal popülasyona göre 40 kat daha fazladır. Ayrıca kist rüptürüne bağlı retroperitoneal kanamalar, kireçlenmeler (kalsifikasyon) ve sepsis gibi hayati risk taşıyan enfeksiyonlar en önemli komplikasyonlar arasında yer almaktadır.