Adrenal (Böbreküstü) Bezler Ne İşe Yarar? Cerrahi Gerektiren Durumlar Nelerdir?

Adrenal (Böbreküstü) Bezlerin Yapısı ve Fonksiyonları

Adrenal (böbreküstü) bezler, her iki böbreğin tepe kısmında yerleşmiş, altın sarısı renginde ve üçgen prizma formuna sahip hayati organlardır. Bu bezlerin normal boyutları yaklaşık 3x5x1 cm ölçülerinde olup, ağırlıkları 4-6 gram arasında değişmektedir. Yapısal olarak adrenal bezler; korteks adı verilen bir dış tabaka ve medulla olarak isimlendirilen bir iç tabakadan oluşur.

Bu iki tabaka, vücut fonksiyonları için kritik öneme sahip farklı hormonların salgılanmasından sorumludur. Korteks tabakasında kortizol ve aldosteron hormonları üretilirken, medulla tabakasında epinefrin (adrenalin) ve norepinefrin hormonları salgılanmaktadır. Ayrıca adrenal bezlerin belirli oranlarda cinsiyet hormonları salgıladığı da bilinmektedir.

Adrenalektomi Nedir? Böbreküstü Bezi Ameliyatı Neden Yapılır?

Böbreküstü bezlerinin cerrahi müdahale ile tamamen veya kısmen çıkartılması işlemine adrenalektomi denir. Bu cerrahi prosedür, genellikle bezdeki hormon üretiminin kontrol edilemez düzeyde arttığı durumlarda tercih edilir. Ayrıca bezlerde saptanan ve kanser riski taşıyan kitlelerin varlığı da cerrahi müdahalenin temel nedenleri arasında yer alır.

Adrenalektomi Gerektiren Temel Hormonal Hastalıklar

Hormon üretiminin aşırı artış gösterdiği üç temel klinik tablo, adrenalektomi operasyonunu zorunlu kılmaktadır:

• Cushing Sendromu: Adrenal korteks tabakasında aşırı miktarda steroid (kortizol) üretimi ile karakterize bir durumdur.
• Conn Sendromu: Korteks tabakasında artan aldosteron üretimi sonucu oluşur ve hiperaldosteronizm olarak adlandırılır. Bu tablo, ciddi hipertansiyon ve kan potasyum düzeyinde düşüşe yol açar.
• Feokromositoma: Medulla tabakasından aşırı miktarda adrenalin salgılanmasıdır. Hastalarda yüksek tansiyon, aşırı terleme, titreme ve huzursuzluk gibi belirtiler gözlemlenir.

Tesadüfen Saptanan Kitleler ve Adrenal Kanser

Günümüzde adrenal bezlerdeki kitleler, bazen farklı bir şikayetle yapılan ultrason veya tomografi tetkikleri sırasında tesadüfen saptanabilmektedir. Bu tümörler aşırı hormon üretimine neden olmasa dahi, sahip oldukları boyut veya yapısal özellikler nedeniyle cerrahi olarak çıkartılmaları gerekebilir. Adrenal kanser nadir görülen bir tür olsa da, cerrahi tedavi bu hastalıkta en önemli tedavi seçeneğidir. Bazı vakalarda ise bu kitleler, vücudun başka bir bölgesindeki kanserin adrenal beze yayılmış (metastaz) formu olabilir.

Adrenal Cerrahisinde Kullanılan Yöntemler

Adrenal bezlerin cerrahi olarak çıkartılmasında hastanın durumuna göre farklı yaklaşımlar uygulanmaktadır. Yöntem seçimi; tümörün boyutu, hastanın boyu, kilosu, genel sağlık durumu, geçirilmiş ameliyat öyküsü ve cerrahın tecrübesine göre belirlenir.

Robotik cerrahi ve laparoskopik yöntemler, özellikle küçük boyutlu tümörlerde hastaya konfor sağlayan minimal invaziv yaklaşımlardır. Buna karşın açık yöntem, daha geniş kapsamlı bir operasyon olup özellikle kötü huylu tümör şüphesi olan vakalarda uygulanması en güvenli seçenektir.