Yumurtalık kistleri, belirti ve tedavisi

Yumurtalık Kisti Nedir?

Yumurtalık kistleri, yumurtalığın içinde veya üzerinde gelişen, içi sıvı dolu keseciklerdir. Yumurtalıklar, uterusun her iki yanında bulunan badem büyüklüğündeki organlardır. Bu organlar, yumurtaların geliştiği ve doğurganlık döneminde her ay düzenli olarak dışarı atıldığı merkezlerdir.

Birçok kadında yaşamının bir döneminde yumurtalık kistine rastlanabilir. Çoğu kist herhangi bir rahatsızlık vermez, zararsızdır ve birkaç ay içinde tedavisiz bir şekilde kendiliğinden geçer. Ancak, çatlayan kistler ciddi semptomlara yol açabildiği için düzenli muayene hayati önem taşır.

Yumurtalık Kisti Belirtileri Nelerdir?

Yumurtalık kistleri her zaman belirgin semptomlar göstermeyebilir. Belirtiler; endometriozis, pelvik iltihaplı hastalıklar, dış gebelik, apandisit veya yumurtalık kanseri ile benzerlik gösterebilir. Bu nedenle vücudunuzdaki değişiklikleri izlemek kritik bir adımdır.

Sık görülen yumurtalık kisti belirtileri şunlardır:

• Adet düzensizlikleri ve pelvik bölgede kesik kesik veya düzenli ağrılar.
• Adet döneminden hemen önce başlayan veya bitişine yakın hissedilen ağrı.
• Cinsel ilişki sırasında duyulan ağrı.
• Bağırsak hareketleri sırasında ağrı veya bağırsaklarda baskı hissi.
• Mide bulantısı, kusma veya hamileliktekine benzer göğüs hassasiyeti.
• Karın bölgesinde belirgin şişlik veya ağırlık hissi.
• İdrar kesesi veya rektum bölgesinde hissedilen baskı.

Ne Zaman Doktora Gidilmeli?

Bazı durumlar acil tıbbi müdahale gerektirir. Eğer ani ve şiddetli karın/pelvik ağrısı yaşıyorsanız veya ağrıya ateş ve kusma eşlik ediyorsa vakit kaybetmeden bir uzmana başvurmalısınız. Ayrıca soğuk ve nemli cilt, hızlı nefes alma, halsizlik veya baş dönmesi gibi şikayetler de ciddiye alınmalıdır.

Yumurtalık Kisti Neden Oluşur?

Yumurtalıklarda her ay kiste benzer folliküller oluşur. Bu yapılar östrojen ve progesteron hormonlarını üretir. Normal döngü sırasında oluşan bu yapılara fonksiyonel kist denir ve iki ana türe ayrılırlar:

1. Folliküler Kist: LH hormonu artışı gerçekleşmediğinde follikül çatlamaz ve yumurtayı serbest bırakmaz. Büyümeye devam ederek kiste dönüşür. Genellikle zararsızdır ve 2-3 adet döngüsünde yok olur.
2. Korpus Luteum Kisti: Yumurta serbest kaldıktan sonra follikülün çıkış kapısı tıkanırsa içeride sıvı birikir. Bu kistler 7 cm'e kadar büyüyebilir; iç kanama, yumurtalık dönmesi (torsiyon) ve şiddetli ağrıya neden olabilir.

Diğer Kist Çeşitleri ve Komplikasyonlar

Fonksiyonel kistlerin dışında, daha nadir görülen ancak dikkat edilmesi gereken kist türleri de mevcuttur:

Teşhis ve Test Yöntemleri

Pelvik muayene sırasında fark edilen kistlerin niteliğini belirlemek için doktorunuz şu prosedürleri uygulayabilir:

• Pelvik Ultrason: Karın üstünden veya vajinal yolla yumurtalıkların görüntülenmesi.
• Gebelik Testi: Kistin Korpus Luteum olup olmadığını anlamaya yardımcı olur.
• Laparoskopi: Doktorun yumurtalıkları doğrudan görmesini ve gerekirse kisti almasını sağlar.
• CA 125 Kan Testi: Katı içerikli kistlerde kanser riskini değerlendirmek için istenir.

Tedavi Seçenekleri

Tedavi planı; hastanın yaşına, kistin boyutuna, niteliğine ve hastanın şikayetlerine göre belirlenir:

• Gözlemleme: Şikayeti olmayan ve basit kisti olan hastalarda 1-3 ay takip önerilir.
• Doğum Kontrol Hapları: Yeni kist oluşumunu engellemek ve yumurtalık kanseri riskini düşürmek için kullanılır.
• Cerrahi Müdahale: Kist büyükse veya büyümeye devam ediyorsa operasyon gerekebilir. Kistektomi ile sadece kist alınırken, ooferektomi ile hasarlı yumurtalık alınır. Bu işlemler genellikle doğurganlığa zarar vermez.

Önemli Not: Menopoz sonrası oluşan kistlerde kanser riski arttığı için genellikle cerrahi müdahale tercih edilir. Kanserli durumlarda ise histerektomi (rahim ve yumurtalıkların alınması) gerekebilir.

Korunma Yolları

Yumurtalık kistlerini tamamen engellemenin kesin bir yolu yoktur. Ancak, düzenli pelvik muayeneler erken teşhis için en etkili yöntemdir. Aylık döngünüzdeki değişiklikleri takip etmek ve semptomları gözlemlemek sağlığınızı korumanın anahtarıdır.