YEDİKLERİMİZ Mİ BİZİ KONTROL EDİYOR YOKSA BİZ Mİ YEDİKLERİMİZİ ?

Yeme Davranışı ve İrade İlişkisi

Yeme davranışı, temelinde bireysel irademize bağlı bir eylemdir; ne zaman yiyeceğimize veya yemeyeceğimize teorik olarak kendimiz karar veririz. Ancak günümüzde yemekle kurulan duygusal bağ o kadar yoğun bir seviyeye ulaşmıştır ki, bu durum anlık kontrol kayıplarına yol açabilmektedir. Karnımız tamamen tok olsa dahi sevdiğimiz bir tatlıyı gördüğümüzde hayır diyememek veya bir parça niyetine açılan çikolata paketini fark etmeden bitirmek, bu karmaşık ilişkinin bir sonucudur.

İradesizlik mi, Farkındalık Eksikliği mi?

Bu noktada akıllara gelen ilk soru "İradesiz miyiz?" olmaktadır. Cevap ise net bir hayırdır. Kimse bize zorla bir şey yediremeyeceği için aslında irade sahibiyiz. Buradaki temel sorun irade eksikliği değil, yeme tutum ve davranışlarının altında yatan psikolojik nedenlerin tam olarak anlaşılamamasıdır.

Yeme İsteğini Tetikleyen Temel Nedenler

Kontrolsüz yeme alışkanlıklarının altında birçok farklı faktör yatabilir. Bu nedenleri şu şekilde kategorize edebiliriz:

• Duygusal Durumlar: Sinirlenmek, mutlu olmak veya stres altında hissetmek yeme isteğini tetikleyebilir.
• Dikkatsiz Tüketim: Film veya dizi izlerken yapılan atıştırmalar, miktarın fark edilmesini engeller.
• Sosyal Etkenler: Arkadaş ortamlarında yemek yemenin bir aktiviteye dönüşmesi, kişiye sınırsız yeme izni hissi verebilir.

Kontrolü Geri Kazanmak İçin Sorulması Gereken Sorular

Çözüm yolunda atılacak ilk adım kendimize karşı dürüst olmaktır. Bir şeyler yemeye yöneldiğinizde kendinize şu soruları yöneltmelisiniz:

1. Gerçekten biyolojik olarak aç mıyım?
2. En son ne zaman, ne kadar ve ne hızda yemek yedim?
3. Gün içerisinde yeterli miktarda su tüketimi yaptım mı?
4. Bu besini tükettikten sonra mutlu mu hissedeceğim yoksa pişmanlık mı duyacağım?
5. Bu yeme döngüsünü bu şekilde sürdürmeye devam etmek istiyor muyum?

Bilinçli Farkındalık (Mindful Eating) ve Tokluk Sinyalleri

Çoğu zaman ne zaman acıktığımızı veya doyduğumuzu fark etmeden yemek yiyoruz. Sağlıklı bir yeme disiplini için yemek yerken zihindeki düşünceleri, telefonları ve diğer işleri bir kenara bırakmak kritiktir. Her lokmanın tadına vararak, farkındalıkla yemek gerekir.

Unutulmamalıdır ki, tokluk sinyalleri beyne yemek yemeye başladıktan yaklaşık 20 dakika sonra ulaşmaktadır. Yemek yeme süresi ne kadar uzarsa, doygunluk hissi o kadar netleşir. Beslenmede ne aşırıya kaçmak ne de yetersiz beslenmek doğrudur; asıl olan besin dengesini sağlamaktır. Farkındalıkla kurulan sofralar, hem fiziksel hem de ruhsal sağlığın anahtarıdır.