Yaşlılık ve cinsellik

Yaşlılıkta Cinsellik: Arzular ve Gerçekler

Yaşlılık süreci, biyolojik değişimler nedeniyle cinselliğe olan ilginin azalmasında önemli bir faktör olarak görülse de, bireylerin cinsel arzuları yaşam boyu devam edebilmektedir. Cinsel Sağlık Enstitüsü Derneği (CİSED) tarafından 65 yaş ve üstü bireylerle gerçekleştirilen Yaşlılık ve Cinsellik Anketi, bu durumu somut verilerle ortaya koymaktadır. Araştırmaya göre; erkeklerin %55'i, kadınların ise %35'i cinsel arzu ve beklentilerinin ilerleyen yaşa rağmen sürdüğünü belirtmektedir.

Yaşlılıkla birlikte cinsel aktivite sıklığı azalsa dahi, haz odaklı bir cinsel yaşam sürdürmek mümkündür. Ancak toplumsal tabular ve iletişim eksikliği bu süreci zorlaştırabilmektedir. Araştırma verileri, erkeklerin %55'inin, kadınların ise %65'inin cinsellik hakkında konuşmaktan çekindiğini göstermektedir. Oysa sağlıklı bir iletişim ve romantizm, gençlik dönemindeki performans beklentilerinden arınmış, doyum verici bir cinsel yaşamın kapılarını aralamaktadır.

Cinsellik: Doğumdan Ölüme Temel Bir İhtiyaç

Cinsellik, doğumla başlayan ve ölüme kadar süren temel bir insani ihtiyaçtır. Yemek yeme, su içme ve uyuma gibi yaşamsal bir olgu olan cinselliği yaşlılar için yok saymak gerçekçi bir yaklaşım değildir. Her yaştaki birey; gevşemeye, arzulanmaya, cinsel haz alıp vermeye ve bedensel paylaşımda bulunmaya ihtiyaç duyar.

Cinsel terapistlerin yaşlı çiftleri değerlendirirken odaklandığı iki temel nokta bulunmaktadır:

1. Normal yaşlanma süreciyle birlikte cinsel işlevlerde meydana gelen doğal değişimler.
2. Yaşlanan bireylerin, bu değişimlere karşı geliştirdikleri aşırı hassasiyet ve alınganlık.

Yaşlılık Kavramı ve Cinsel Doyum

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), 65 yaş ve üzerini yaşlılık dönemi olarak kabul etmektedir. Ancak yaşlılık sadece kronik bir yaş değil, kişinin ruh hali ve hayata bakış açısıyla doğrudan ilişkilidir. Yaşlanmayı doğal bir süreç olarak kabul eden ve bu dönemi "bilgeleşme" olarak gören bireyler, karşılaştıkları güçlüklerle daha kolay başa çıkabilmektedir.

Yaşlılıkta cinsellik, üreme odağından çıkarak farklı bir boyuta evrilir. Bu dönemde cinsel doyumun anahtarı şu unsurlarda gizlidir:

• Sevgi ve şefkat gösterimi
• Sarılma ve öpüşme
• Dokunma ve masaj
• Birlikte vakit geçirme ve duygusal yakınlık

Yaşlılıkta Fizyolojik Değişimler ve Cinsel Sağlık

Her organ gibi cinsel organlar da zamanla yaşlanır. Erkeklerde cinsel uyarılma süresi uzayabilir, sertleşme kalitesinde değişimler görülebilir ve prostat sorunları ortaya çıkabilir. CİSED verilerine göre, 80 yaş üstü erkeklerin %50-75'inde iyi huylu prostat büyümesi görülmektedir. Kadınlarda ise menopoz sonrası östrojen azalmasına bağlı olarak vajinal kuruluk ve esneklik kaybı yaşanabilir.

Cinsel Performans ve Psikolojik Bariyerler

Yaşlılıkta en büyük engellerden biri performans anksiyetesi (başaramama korkusu) ve cinselliği sadece cinsel birleşme olarak algılamaktır. Özellikle erkeklerin %85'i, kadınların ise %55'i sertleşme sorunu olduğunda cinselliğin anlamını yitirdiğini düşünmektedir. Oysa penise odaklı bir yaklaşım, mevcut sertliğin de kaybedilmesine yol açar.

Sağlıklı bir cinsel yaşam için öneriler:

• Cinselliği bir performans gösterisi olarak görmeyin.
• Karşılıklı çekiciliği artırmak için açık ve samimi iletişim kurun.
• Cinsel fantezilere ve tensel uyuma odaklanın.
• Gerektiğinde tıbbi destek (kayganlaştırıcılar, ilaç tedavileri veya protezler) almaktan çekinmeyin.

Evlilik Terapisi ve Uzman Desteği

Yaşlı çiftlerin yaşadığı evlilik ve cinsel sorunlar, nitelik olarak genç çiftlerinkine benzerlik gösterse de; terapistlerin fiziksel, psikolojik ve sosyal kayıpları dikkate alması gerekir. Yaşlılıkta ortaya çıkan kronik hastalıklar (hipertansiyon, şeker, kalp hastalıkları) veya bilişsel değişimler (demans, unutkanlık) ilişki dinamiklerini etkileyebilir.

Terapide İncelenen 4 Temel Öğe:

1. Yaşla ilgili rollere verilen tepkiler.
2. Bireylerin kişilik tarzları.
3. Evlilikten beklentiler.
4. Yaşlanma öncesindeki etkileşim modelleri.

Sonuç olarak; yaşlılıkta cinsellik biten bir süreç değil, şekil değiştiren bir paylaşımdır. "Ölüm bizi ayırana kadar" felsefesiyle sürdürülen uzun süreli evliliklerde; güven, sevecenlik ve uzman desteği ile her yaşta mutlu bir cinsel yaşam mümkündür.