Yaşlı Diyabetik Hastalarda Tedavi ve Takip Farklı mıdır?
Yaşlı Diyabetik Hastalarda Tedavi ve Takip Farklı mıdır?
Yaşlı tip 2 diyabet hastalarının yönetimi gençlerden farklıdır; çünkü yaşla birlikte kas kaybı (sarkopeni), kırılganlık (frailty), çoklu hastalıklar ve ilaç yükü artar. Bu nedenle tedavi hedefleri kişiselleştirilmeli, hipoglisemi riski azaltılmalı ve yaşam kalitesi ön planda tutulmalıdır.
Yaş ilerledikçe diyabet neden daha karmaşık hâle geliyor?
• Yaşla birlikte insülin salgısı azalır ve kas kütlesi kaybolur. Bu durum kan şekerini kontrol etmeyi zorlaştırır.
• Sarkopeni ve obezite birlikte görülebilir; bu da hem kas gücünü hem de metabolizmayı olumsuz etkiler.
• Çoklu hastalıklar (kalp, böbrek, demans vb.) diyabetin yönetimini daha karmaşık hâle getirir.
Yaşlılarda diyabet tedavisinde hedefler gençlerden farklı mı?
• Evet. Gençlerde HbA1c hedefi genellikle %7 civarındayken, yaşlılarda sağlık durumuna göre HbA1c hedefi %7–9 arasında değişebilir.
• Öncelik hipoglisemiden korunmak ve yaşam kalitesini artırmaktır.
Yaşlı diyabet hastalarında birden fazla sağlık sorunu ne kadar yaygındır?
• Yaşlı diyabet hastalarının %50–90’ında en az bir ek kronik hastalık, %40’ında ise dört veya daha fazla ek hastalık bulunur. Bu durum tedavi planlamasını karmaşıklaştırır.
Hipoglisemi yaşlılarda neden daha tehlikelidir?
• Yaşlılarda hipoglisemi belirtileri daha silik olabilir (örneğin bayılma yerine halsizlik veya kafa karışıklığı).
• Hipoglisemi; düşmelere, kırıklara, kalp ritim bozukluklarına ve demansa yol açabilir.
• Bu nedenle sülfonilüreler ve yoğun insülin tedavileri yaşlılarda dikkatle kullanılmalıdır.
Hangi ilaçlar yaşlılarda daha güvenlidir?
• Metformin genellikle güvenlidir; ancak böbrek fonksiyonları iyi olmalıdır.
• DPP-4 inhibitörleri, hipoglisemi riski düşük olduğu için tercih edilebilir.
• SGLT2 inhibitörleri ve GLP-1 reseptör agonistleri, kalp ve böbrek koruyucu etkileri nedeniyle faydalıdır; ancak yaşlılarda yan etkiler (idrar yolu enfeksiyonu, kilo kaybı vb.) yakından izlenmelidir.
Kullanılan ilaç fazlalığı yaşlı diyabetliler için neden sorun oluşturur?
• Çok sayıda ilaç kullanımı, yan etki ve ilaç etkileşimi riskini artırır.
• Bu durum unutkanlık, düşme, beslenme bozukluğu ve hastaneye yatış riskini yükseltir.
• Bu nedenle gereksiz ilaçların azaltılması önerilmektedir.
Diyabetli yaşlılar için yaşam tarzı önerileri nelerdir?
• Düzenli hafif egzersizler (yürüyüş, direnç egzersizleri) kas kaybını yavaşlatır.
• Yeterli protein alımı ve dengeli beslenme sarkopeniyi önlemeye yardımcı olur.
• Kan şekeri takibi, hipoglisemi ve glisemik dalgalanmaların erken fark edilmesini sağlar.
• Sosyal destek ve uygun bakım planı, tedavinin başarısı açısından büyük önem taşır.
Sonuç
Yaşlı tip 2 diyabet hastalarında tedavi, yalnızca kan şekerini düşürmeye değil; hipoglisemiden korunmaya, yaşam kalitesini artırmaya ve ilaç yükünü azaltmaya odaklanmalıdır. Tedavi hedefleri bireyselleştirilmeli ve düzenli takip sağlanmalıdır.
Kaynaklar
Yun JS, Kim K, Ahn YB, Han K, Ko SH. Holistic and Personalized Strategies for Managing in Elderly Type 2 Diabetes Patients. Diabetes Metab J. 2024;48:531–545.
Munshi M, et al. Realigning Diabetes Regimens in Older Adults: A 4S Pathway. Lancet Diabetes Endocrinol. 2025;13:427–437.
American Diabetes Association. Standards of Care in Diabetes—2025. Older Adults. Diabetes Care. 2025;48(Suppl 1):S266–S282.
Munshi M. Treatment of Type 2 Diabetes Mellitus in the Older Patient. UpToDate, April 2025.
Bolt J, et al. Systematic Review of Guideline Recommendations for Older and Frail Adults with Type 2 Diabetes Mellitus. Age and Ageing. 2024;53(11).
Prof. Dr. Ş. Erol Bolu
