Travma Sonrası Stres Bozukluğu ve Cinsel İstismar
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Travma Nedir? Psikolojik Etkileri ve Tanımı
Travma, bireyin zihinsel ve ruhsal yaşamını derinden etkileyen, günlük yaşamında ciddi olumsuz sonuçlar doğuran her türlü olay olarak tanımlanmaktadır. Travmayı sıradan olumsuz yaşantılardan ayıran temel unsur; kişinin kendisinin veya bir başkasının yaşamına ya da beden bütünlüğüne yönelik bir tehdit, şiddet veya ölüm riskiyle karşı karşıya kalmasıdır. Bu süreçte birey, karşı konulamaz bir güç tarafından çaresiz bırakıldığını hisseder.
Travmatik Yaşantılara Neden Olan Olaylar
Kişinin başa çıkma yeteneğini aşan ve zorlayıcı nitelikte olan pek çok durum travmatik yaşantı olarak kabul edilir. Bu olaylar genel olarak şu şekilde sıralanabilir:
- Doğal felaketler (Deprem, sel vb.)
- Savaşlar ve çatışma ortamları
- Cinsel veya fiziksel istismar, ihmal ve işkence görme
- Trafik kazaları
- Yaşamı tehdit eden bir hastalık tanısı konması
- Ölmüş bir kişinin vücudunu veya vücut parçasını görme
Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) Nedir?
Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB), aşırı strese yol açan bir olaydan sonra gözlemlenen yoğun, uzamış ve bazen de gecikmiş belirtiler grubunu kapsayan bir tanı kategorisidir. Travmatik yaşantılar, kişinin psikolojik iyilik halini ve sosyal güvenliğini doğrudan tehdit eder. Bu süreçte birey kendini engellenmiş hissederken; yetersizlik, çaresizlik, artan gerginlik ve yoğun kaygı ile birlikte umutsuz bir ruh haline bürünebilir.
Travma Türleri ve Etkileri Arasındaki Farklar
TSSB, hem doğa olaylarından hem de insan kaynaklı travmatik olaylardan sonra ortaya çıkabilir. Ancak travmanın kaynağı, etkisinin şiddeti üzerinde belirleyicidir. Tipik travmatik yaşantılar arasında şunlar yer alır:
| Travma Türü | Örnek Durumlar |
|---|---|
| Doğal Kaynaklı | Deprem, sel, doğal afetler |
| İnsan Kaynaklı | Savaş, tecavüz, şiddet, istismar, göç, boşanma |
İnsan eliyle yaratılan travmaların (örneğin şiddet) etkileri, diğer travmatik yaşantıların sebep olduğu bozukluklardan daha sert ve yıkıcı olabilmektedir. Bu tür olaylar, kişiler arası ilişkilerde hayati önem taşıyan güven duyma ve kendini güvende hissetme duygularını ciddi şekilde sekteye uğratabilir.
Çocuklarda Cinsel İstismar ve Doğru Yönlendirmenin Önemi
Cinsel istismar sonucunda meydana gelen travma sonrası stres bozukluğu, çocuğun bu ağır yükle yıllarca yaşaması durumunda ölümcül sonuçlar doğurabilmektedir. Çocuğun yaşadığı travmanın ağırlığını kaldırabilmesi ve süreci sağlıklı atlatabilmesi, çocuğun doğru yönlendirilmesi ile doğrudan orantılıdır.
Kaynakça:
- İseri E. Cinsel istismar. Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Temel Kitabı. 2008; 470-77.
- Amerikan Psikiyatri Birliği, DSM-IV Tanı Ölçütleri Başvuru El Kitabı.
- Ehlers, A. (1999). Posttraumatische Belastungsstörung.
- Woods, J.S. (2000). Prevalance and patterns of posttraumatic stress disorder in abused and postabused women.
Uzm. Psikolog Fatma EFE
