Serebral Palsi
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Serebral Palsi (CP) Nedir?
Serebral palsi (CP), gelişmekte olan beynin hasar görmesi sonucunda ortaya çıkan, ilerleyici olmayan ancak kalıcı hareket ve duruş bozukluğudur. Çocukluk döneminde en sık rastlanan fiziksel engellilik durumlarından biri olan CP'nin görülme sıklığı, her 1000 canlı doğumda 2-3 vakadır.
Serebral Palsi’nin Nedenleri Nelerdir?
CP vakalarının kökeninde yatan nedenler; doğum öncesi, doğum sırası ve doğum sonrası olmak üzere üç ana kategoride incelenmektedir. Bu faktörler beynin gelişim sürecini olumsuz etkileyerek klinik tablonun oluşmasına yol açar.
| Dönem | Olası Nedenler |
|---|---|
| Doğum Öncesi | Anne yaşının çok küçük veya ileri olması, çoğul gebelikler, genetik hastalıklar, travmalar ve annenin geçirdiği hastalıklar. |
| Doğum Sırası | Erken doğum, düşük doğum ağırlığı, uzamış doğum süreci, bebeğin anormal gelişi ve enfeksiyonlar. |
| Doğum Sonrası | Şiddetli sarılık, enfeksiyonlar, travmalar ve kafa içi kanamalar. |
Serebral Palsi’nin Tipleri ve Klinik Görünümleri
Beyindeki hasarın meydana geldiği bölgeye ve şiddetine bağlı olarak, hastada farklı derecelerde ve görünümlerde CP tabloları oluşmaktadır. Temel tipler şunlardır:
1. Spastik Tip
Serebral palsi’nin en yaygın görülen formudur. Spastisite, en genel tanımıyla kas sertliği veya pasif harekete karşı gösterilen dirençtir. Kas yapısındaki bu sertlik, hareketlerin kısıtlanmasına ve zor yapılmasına neden olur. Aşırı spastisite, zamanla iskelet yapısının ve duruşun bozulmasına yol açarak oturma, el kullanımı ve yürüme gibi fonksiyonel aktiviteleri olumsuz etkiler.
Spastik CP, vücudun etkilenen bölgesine göre üç alt gruba ayrılır:
- Hemipleji: Vücudun sadece bir tarafındaki kol, gövde ve bacak etkilenir. Bu çocuklarda emekleme genellikle asimetriktir ya da hiç görülmez. Rehabilitasyon süreciyle hastaların çoğu günlük yaşamlarında bağımsız hale gelerek yürüyebilirler.
- Dipleji: Her iki bacakta görülen spastisite, kollara oranla çok daha fazladır. Hastalar başlangıçta gevşek bir dönem geçirdikten sonra spastik hale gelirler. Bacakların birbirine sıkışık olması ve parmak ucuna basma yaygındır. İki yaşına kadar oturma dengesini kazanan çocuklarda yürüme potansiyeli yüksektir.
- Tetrapleji: Tüm vücudun etkilendiği en ağır formdur. Baş kontrolünün yetersizliği, ellerin yumruk yapılması ve bacakların çapraz durması tipik belirtilerdir. Hastaların 1/4'ü hafif seyirle bağımsız olabilirken, 1/2'si orta derecede fonksiyonel kapasiteye ulaşır; kalan 1/4'lük kesim ise ömür boyu bakıma muhtaçtır.
2. Atetoid Tip
Bu tip, kontrolsüz ve istemsiz hareketler ile karakterizedir. Çocuğun bacak, kol, el veya yüzünde ani hareketler oluşur. Kas tonusu çok gevşek bir durumdan çok sert bir duruma hızlıca geçebilir. Bu değişkenlik, hareketlerin koordineli bir şekilde yapılmasını engeller.
3. Ataksik Tip
Temel sorun denge bozukluğudur. Baş kontrolünün zayıf olması ve gövde dengesinin sağlanamaması nedeniyle gelişim süreci yavaştır. Bu tipteki çocuklarda yürüme becerisinin kazanılması oldukça geç gerçekleşir.
4. Karma Tip
Kas tonusunun vücudun bazı bölgelerinde aşırı düşük, bazı bölgelerinde ise aşırı yüksek olduğu durumlardır. Klinik tablo tek bir tiple açıklanamadığında karma tip serebral palsi tanısı konulur.
