Senkop (bayılma) neden olur? nasıl tanı konur ve nasıl tedavi edilir?

Senkop (bayılma) neden olur? nasıl tanı konur ve nasıl tedavi edilir?

Avrupa Kardiyoloji Derneği kılavuzuna göre senkop, hızlı başlangıçlı, kısa sürede kendiliğinden tam iyileşmeyle sonuçlanan, geçici olarak beynin kan akımının azalmasına bağlı bilinç kaybıdır. Senkop geçiren kişide kalp ile ilgili sebeplerin mutlaka ekarte edilmesi gereklidir. Ani bayılmalara sebep olan durumlar şunlardır:

Grup

Refleks senkop:

Duygusal stres (korku, ağrı, kan görmek gibi)

Öksürük, hapşırık,

Yutkunma, defekasyon, idrar yapma sırasında,

Egzersiz sonrası,

Yemek yeme sonrası,

Ağırlık kaldırma.

Grup:

Ortostatik, yani ayakta kalma sırasında tansiyon düşüklüğüne bağlı:

Şeker hastalarında, alkol kullanımında, bazı antidepresanların kullanımında, damar içi volüm azalmasında (Kanama, ishal, kusma gibi) ayakta durulduğu zaman pozisyona bağlı ani olarak beyin kanlanmasının azalması ve geçici bilinç kaybı yani senkop görülebilir.

Grup

Kardiyak senkop:

Kalpte ritm bozuklukları ve ileti bozuklukları:

Kalp hızının belirgin düşmesi veya aşırı hızlanması senkop sebebi olabilir. Kalp hızındaki düşmenin önemli bir sebebi kalbin atriyumları ile ventrikülleri arasındaki ileti sistemindeki bloktur. AV (Atriyoventriküler) bloklar olarak değerlendiririz. 3 derecesi mevcuttur. 2. Derece blokların bir kısmı ve 3. Derece AV blok senkop sebebi olabilir. Bu hastalarda her zaman bilinç kaybı beklemeyebiliriz. Baş dönmesi, göz kararması, yorgunluk ve halsizlik hissi, bayılacak gibi olma duygusu da bu ileti bozukluklarının belirtileri olabilir. Bazı ilaçlar, metabolik bozukluklar ve kandaki elektrolit dengesizlikleri geçici süreli ileti bozukluğunda sebep olabilir. Ancak ileti sisteminin kronik, geri dönüşü olmayan hasarı özellikli tedavi gerektirir. Kalp içine pacemaker (pil) yerleştirilmesi tedavisi hayat kurtarıcıdır. Kalpteki aşırı hızlı ritmler de senkop sebebi olabilir. Bunlardan en sık senkop sebebi olan Ventriküler taşikardi dediğimiz, kalbin karıncığından kaynaklanan ve hızı yüksek (dakikada 100 atımdan fazla) ve düzensiz ritm bozukluğudır. Hastanın kliniğine göre ilaçlar ile veya elektroşok tedavisi ile tedavi etmek gerekir. Kalbin atriyumlarından (kulakçığından) kaynaklanan atrial fibrilasyon dediğimiz ritm bozukluğu da senkop sebebi olabilir. 

Diğer bir grup ise yapısal kalp hastalıklarıdır. 

Kalp kapak hastalıkları senkopun önemli sebeplerindendir. Senkopun en sık görüldüğü kapak hastalığı aort darlığıdır.

Kalbi besleyen koroner arterlerin darlığı da senkopa sebep olabilir. Kalp kasının kanlanmasının bozulması sonucunda beyin kanlanması da dolaylı olarak azalır ve senkopa sebep olabilir.

Kalp kasını oluşturan lifçiklerin aşırı büyümesi ile karakterize “hipertrofik kardiyomiyopati”lerde kalbin ventriküllerini ayıran duvarda kalınlaşma ortaya çıkar ve kanın kalpten aorta çıkışı engellenir ve senkop gelişebilir. Bu hastalığın başka şekillerinde de ritm bozukluğu senkop sebebi olabilir.

Kalp içi tümörler ani ve geçici olarak kan akışını bozarak bilinç kaybı ortaya çıkarabilir. 

Kalp zarında sıvı toplanması gibi bazı perikard hastalıkları senkopun nedenlerinden olabilir. 

Senkopu olan bir hastada akciğer atardamarının ani olarak pıhtı ile tıkanması yani pulmoner tromboemboli olabilir.

Aort damarının iç cidarının yırtılması geçici bilinç kaybı ile kendini gösterebilir. Sonuç olarak senkop ile başvuran hastada Kardiyolojik değerlendirme çok önemlidir. Hastanın öyküsü, fizik muayenesi, kan tahlilleri, EKG, ekokardiyografi, 24 saatlik ritm takibi cihazı (Holter) ile değerlendirme ve hastanın kliniğine göre koroner anjiyografi, elektrofizyolojik çalışma, Tilt table testi ve doktorunuzun planlanlayacağı tetkikler ayırıcı tanı için gereklidir. Tedavi de konulan teşhise göre yapılacaktır. 

Sağlıklı günler dilerim.

 

Bu makale 23 Aralık 2019 tarihinde güncellendi. 0 kez okundu.

Yazar

Uzm. Dr. Ersin İMREN, lisans öncesi öğrenimlerinin ardından Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde başladığı tıp eğitimini 1995 yılında tamamlayarak tıp doktoru unvanı almıştır. İhtisasını ise Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde yapmış ve 2002 yılında Kardiyoloji Uzmanı olmuştur. 

Uzmanlık eğitimi sonrasında 2002-2014 yılları arasında Ankara TDV 29 Mayıs Hastanesi'nde, 2014-2019 yılları arasında Medicana International Ankara Hastanesi'nde görev yapmış olup, mesleki çalışmalarına özel muayenehanesi'nde devam etmektedir.

Uzm. Dr. Ersin İmren
Uzm. Dr. Ersin İmren
Ankara - Kardiyoloji
Facebook Twitter Instagram Youtube