Selim anorektal hastalıklar (hemoroid, anal fissür, anal apse, anal fistül, pruritus ani, rektal prolapsus, anal inkontinans)
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Anorektal Bölge (Makat) Hastalıkları ve Yaşam Kalitesine Etkileri
Kalın bağırsağın son bölümü olan rektum, anüs (makat) ile dış dünyaya açılır. Bu bölgede meydana gelen ve anorektal hastalıklar olarak adlandırılan selim (iyi huylu) rahatsızlıklar; kabızlık, kanama, ağrı, kaşıntı ve dışkı tutamama gibi hastanın yaşam kalitesini ciddi ölçüde bozan semptomlara yol açar.
Bu bölge hastalıklarında uygulanan tedavi yöntemleri, hastanın ilerideki dışkı tutma kabiliyetini doğrudan etkileyebileceği için kritik öneme sahiptir. Doğru teşhis için en temel yöntem fizik muayenedir. Gerekli görüldüğü durumlarda anüs ve rektumun detaylı incelenmesi veya biyopsi alınması amacıyla sigmoidoskopi tetkikine başvurulur.
Başlıca Selim Anorektal Hastalıklar
- Hemoroidal hastalık (Basur)
- Anal fissür (Makat çatlağı)
- Anal apse ve Anal fistül
- Pruritis ani (Makat kaşıntısı)
- Rektal prolapsus (Bağırsak sarkması)
- Anal inkontinans (Dışkı/Gaz kaçırma)
Anorektal Hastalıkların Ortak Belirtileri
| Belirti Türü | Açıklama |
|---|---|
| Kanama ve Ağrı | Dışkılama sırasında veya sonrasında görülen semptomlar |
| Akıntı ve Kaşıntı | Müküs veya püy şeklinde akıntı, kronik kaşıntı |
| Tenesmus | Sürekli dışkılama ihtiyacı hissetme |
| Fonksiyonel Sorunlar | Dışkı kaçırma, hijyen problemleri ve bağırsak alışkanlığı değişimi |
| Sistemik Belirtiler | İstemsiz kilo kaybı |
Hemoroidal Hastalık (Basur): Tanı ve Tedavi
Hemoroidler, anal kanal içerisinde bulunan ve her insanda mevcut olan normal damarsal yastıklardır. Bu yapıların büyüyerek makat dışına sarkması durumunda hastalık belirtileri ortaya çıkar.
Belirtileri ve Tanısı:
- Makat çevresinde kaşıntı ve belirgin şişlik.
- Genellikle dışkılama sonrası görülen, parlak kırmızı renkli ve ağrısız kanama.
- Hemoroid yastığı içinde kan pıhtısı (tromboz) oluşması durumunda şiddetli ağrı.
- Tanı genellikle fizik muayene ile konulur; ancak şüpheli durumlarda rektosigmoidoskopi veya kolonoskopi önerilir.
Tedavi Yöntemleri:
- Konservatif Tedavi: Lifli beslenme (günlük 20-35 gr), laksatifler, oturma banyosu ve topikal kremler.
- Günübirlik İşlemler: Skleroterapi, lastik bant ligasyonu ve lazer fotokoagülasyon.
- Cerrahi Müdahale: Hemoroidektomi, stapler hemoroidopeksi veya arter ligasyonu.
Anal Fissür (Makat Çatlağı)
Makat girişinden iç kısma doğru uzanan küçük yırtıklara anal fissür denir. Genellikle sert dışkılama sonrası oluşan bu yaralanma, sfinkter kasında spazma yol açarak şiddetli ağrı döngüsü oluşturur.
- Belirtiler: Dışkılama sırasında ve sonrasında saatlerce sürebilen yanma, tuvalet kağıdına bulaşan parlak kırmızı kan.
- Tedavi: Öncelik kabızlığın önlenmesidir. Ilık oturma banyoları, kas gevşetici kremler, Botox enjeksiyonu veya cerrahi yöntemler tercih edilir.
Anal Apse ve Anal Fistül
Anal apse, makat çevresinde iltihap birikmesi sonucu oluşan ağrılı ve ateşli bir şişliktir. Tedavisi acil cerrahi boşaltma (drenaj) ve antibiyotik kullanımıdır. Drene edilmeyen apseler sistemik enfeksiyona yol açabilir.
Anal fistül ise bağırsak ile makat derisi arasında oluşan anormal bir tüneldir. Genellikle iyileşmeyen apseler sonrası gelişir. Tanıda MR veya EUS (Endosonografi) kullanılarak fistülün anatomisi belirlenir. Tedavide fistülotomi, LIFT, seton uygulaması veya lazer gibi cerrahi yöntemlerle dışkı tutma kasları korunarak iyileşme hedeflenir.
Pruritis Ani (Makat Kaşıntısı)
Anüs çevresindeki derinin kronik olarak kaşınması durumudur. Nedenleri arasında hemoroid, fissür, enfeksiyonlar, sedef hastalığı veya bazı gıdalar (kahve, çikolata, turunçgiller) yer alabilir.
- Korunma: Bölge temiz ve kuru tutulmalı, pamuklu iç çamaşırı tercih edilmeli ve tahriş edici temizlik ürünlerinden kaçınılmalıdır.
- Tedavi: Altta yatan nedenin tedavisine ek olarak çinko oksitli kremler, antihistaminikler veya dirençli vakalarda metilen mavisi enjeksiyonu uygulanabilir.
Rektal Prolapsus (Bağırsak Sarkması)
Rektumun makattan dışarı sarkmasıdır. Çok sayıda doğum, kronik kabızlık veya pelvik taban zayıflığı nedenler arasındadır. Tanı için Defekografi veya MR Defekografi en sık başvurulan yöntemlerdir.
Tedavi Yaklaşımları:
- Yaşam Tarzı: Bol sıvı tüketimi ve yüksek lifli diyet.
- Rehabilitasyon: Pelvik taban egzersizleri ve Biofeedback.
- Cerrahi: Güncel pratikte en sık anterior mesh rektopeksi (yama ile sabitleme) yöntemi laparoskopik veya robotik olarak uygulanır.
Anal İnkontinans (Dışkı ve Gaz Kaçırma)
Gaz veya dışkının istemsizce kaçırılmasıdır. Toplumda görülme oranı %2-7 arasındadır ancak gizlenen bir problemdir. Doğum travmaları, cerrahi hasarlar veya nörolojik hastalıklar (diyabet, MS vb.) temel nedenlerdir.
Modern Tedavi Seçenekleri:
- Medikal ve Biofeedback: Kasları güçlendirmeye yönelik eğitimler.
- Sakral Sinir Stimülasyonu: Sinir köklerine elektriksel akım verilerek kas kontrolünün sağlanması.
- Hacim Arttırıcı Jeller: Anüs açıklığını daraltan enjeksiyonlar.
- Cerrahi ve Kolostomi: Kas transferleri veya son çare olarak dışkının karın duvarına açılan bir torbaya (kolostomi) yönlendirilmesi.
