Rinit (Nezle) Nedir?

Rinit Nedir? Tanımı ve Belirtileri

Rinit, burun iç kısmını döşeyen ve mukoza adı verilen dokunun inflamasyonu, yani iltihabi reaksiyonudur. Tıbbi literatürde rinit; burun tıkanıklığı (konjesyonu), burun akıntısı (rinore), hapşırma ve kaşıntı belirtilerinden en az ikisinin, bir saatten fazla sürmesi veya tekrarlayıcı özellik göstermesiyle karakterize bir durum olarak tanımlanır.

Bu rahatsızlık, hastaların yaşam kalitesini doğrudan etkileyen ve farklı etiyolojik nedenlere dayanan geniş bir yelpazeyi kapsar. Tanı ve tedavi süreçlerinde, Uluslararası Rinit Çalışma Grubu'nun 1994 "Uzlaşma Raporu (Consensus Report)" esas alınarak hazırlanan sınıflandırmalar kullanılmaktadır.

Rinitlerin Sınıflandırılması

Rinitler, altta yatan nedenlere ve klinik seyirlerine göre üç ana grupta incelenmektedir:

Rinit Tipleri ve Klinik Özellikleri

NARES (Nonallerjik Rhinitis with Eosinophilia Syndrome)

NARES, alerjik olmayan ancak burunda bol miktarda eozinofil varlığı ile karakterize bir sendromdur. Genellikle orta yaşlı bireylerde görülür; hapşırma, kaşıntı ve rinore gibi yıl boyu süren belirtilerle seyreder. Deri testleri ve IgE seviyeleri normal çıksa da, bu hastaların bir kısmında aspirin intoleransı görülebilir ve topikal kortikosteroid tedavisine iyi yanıt verirler.

Mesleksel ve Hormonal Rinitler

Mesleksel rinit, çalışma ortamındaki laboratuvar hayvanları, tahıl, tahta tozu, lateks ve çeşitli kimyasal maddelere maruziyet sonucu oluşur. Hormonal rinit ise hamilelik, puberte, hipotiroidi ve akromegali gibi durumlarla ilişkilidir. Ayrıca menopoz sonrası kadınlarda görülen atrofik değişiklikler de hormonal dengesizliklere bağlanabilmektedir.

İlaca Bağlı Rinitler (Rinitis Medikamentoza)

İlaç kullanımı, ihmal edilmemesi gereken bir rinit nedenidir. Özellikle uzun süreli dekonjestan burun damlaları veya kokain kullanımı rinitis medikamentoza tablosuna yol açar. Rinite neden olabilen diğer başlıca ilaçlar şunlardır:

• Reserpin, Guanetidin, Metildopa ve ACE inhibitörleri
• Alfa adrenoreseptör antagonistleri
• Topikal oftalmik beta blokörler
• Klorpromazin
• Aspirin ve diğer steroid olmayan antiinflamatuar ajanlar
• Oral kontraseptifler

Beslenme, Emosyonel Faktörler ve Fiziksel Aktivite

Yiyeceklerin içindeki katkı maddelerine karşı alerjik reaksiyonlar gelişebileceği gibi, sıcak ve acı gıdaların tüketilmesiyle oluşan akıntıya gustatuar rinore denir. Alkol kullanımı alerjik semptomları tetikleyebilir. Emosyonel rinit ise stres veya seksüel uyarı (balayı riniti) gibi otonomik uyarılarla ortaya çıkar.

Fiziksel aktivite normalde burunda vazokonstriktör etki yaratarak nefes almayı kolaylaştırsa da, bazı sporcularda (özellikle uzun mesafe koşucularında) aktivite sonrası rebound etki ile burun tıkanıklığı gelişebilir. 65 yaş üzeri hastalarda ise otonomik dengenin bozulmasına bağlı olarak geriatrik rinit görülebilir.

Ayırıcı Tanı: Rinit ile Karıştırılabilecek Durumlar

Rinit semptomları gösteren hastalarda, ayırıcı tanıda aşağıdaki yapısal ve patolojik durumlar mutlaka değerlendirilmelidir:

1. Polipler ve Mekanik Faktörler: Septum deviasyonu, konka hipertrofileri, adenoid hipertrofisi ve yabancı cisimler.
2. Tümörler: İyi veya kötü huylu neoplazmlar.
3. Granülomlar: Wegener Granülomatozu, Sarkoidoz, Tüberküloz ve Lepra.
4. BOS Kaçağı: Beyin omurilik sıvısının burundan gelmesi durumu.

Atrofik Rinit ve Özellikleri

Primer atrofik rinit, burun mukozası ve kemik konkaların atrofisiyle seyreden; kötü koku, kurutlanma ve kronik sinüzit belirtileri veren bir tablodur. Muayenede burun içinde Klebsiella ozaenae varlığına rastlanabilir. Bu durum; cerrahi, radyasyon veya travma sonrası gelişen sekonder atrofik rinit vakalarından titizlikle ayırt edilmelidir.

* Bu içerik, Uluslararası Rinit Çalışma Grubu'nun 1994 Uzlaşma Raporu (Consensus Report) verileri temel alınarak hazırlanmıştır.