Psikolojik Yardım ve Danışmanlık Nedir, Ne Değildir

Psikolojik Danışmanlık ve Terapi Süreci Hakkında Bilmeniz Gerekenler

Günümüzde psikolojik danışmanlık ve psikoterapi hizmetleri, oldukça geniş ve karmaşık bir terim ağıyla ifade edilmektedir. Bu durum, hizmet almak isteyen bireyler için tanımların ve yöntemlerin alışılmadık gelmesine neden olabilir. Özellikle etik sınırların henüz yasalarla netleşmediği ortamlarda, bu hizmetlerin ticari bir pazar haline getirilmesi, danışanların doğru uzmanı ve yöntemi seçme sorumluluğunu artırmaktadır.

Psikolojik danışmanlık sürecinden en yüksek verimi alabilmek için öncelikle beklentilerinizi belirlemeniz ve bu hizmetin size neler sunabileceğini anlamanız kritik bir öneme sahiptir. Bu içerik, psikolojik danışmanlığın temel prensiplerini, tarafların sorumluluklarını ve sürecin işleyişini aydınlatmak amacıyla hazırlanmıştır.

Psikolojik Danışmanlık Nedir ve Ne Değildir?

Psikolojik danışmanlık, halk arasında sıklıkla "konuşarak terapi" olarak adlandırılır. Temel amacı; danışanlara sorunlarını güvenli bir ortamda masaya yatırma, bu sorunları anlamlandırma ve çözüm yollarını keşfetme imkanı tanımaktır. Ancak bu süreç hakkında doğru bilinen yanlışlar mevcuttur:

• Akıl Verme Süreci Değildir: Danışmanlık, birine ne yapması gerektiğini söylemek veya tavsiye vermek değildir.
• Rehberlik Süreci Değildir: Rehberlik tek yönlü bir bilgi aktarımı ve yönlendirme içerirken; danışmanlık, karşılıklı etkileşime dayalı ve kişinin kendi seçimlerini yapma becerisini güçlendiren bir süreçtir.

Danışmanlık Sürecinde Uzmanın Sorumlulukları

Profesyonel bir danışmanlık sürecinde, uzman kişi danışana karşı belirli etik ve mesleki yükümlülükler taşır. Bu süreçte danışman şu şartları sağlamakla yükümlüdür:

• Güvenli Ortam: Dikkat dağıtıcı unsurlardan uzak, destekleyici bir görüşme alanı sunmak.
• Gizlilik ve Mahremiyet: Danışan bilgilerinin gizliliğine mutlak saygı göstermek.
• Yargısız Yaklaşım: Danışanın etnik kimliğine, değerlerine ve baş etme yöntemlerine saygı duyarak yargılayıcı olmaktan kaçınmak.
• Önyargı Yönetimi: Kendi önyargılarını fark etmek, etiketlemeden kaçınmak ve kişisel sınırları korumak.
• Süreklilik: Kesintisiz ve güvenilir bir hizmet sunmayı garanti etmek.

Danışanlar Hangi Konularda Destek Alabilir?

Etik ilkelere uygun yürütülen bir danışmanlık sürecinde danışanlar, aşağıdaki alanlarda önemli kazanımlar elde edebilirler:

Neden Danışmanlık "Akıl Vermek" Değildir?

Danışmanlığın temel prensibi, kişinin kontrolü kendi eline almasına yardımcı olmaktır. Akıl vermek, danışanın karar verme becerilerini güçlendirmek yerine onu danışmana bağımlı hale getirebilir.

Uzmanlar, "Bu durumda ne gibi seçeneklerin var?" veya "Sen ne yapabilirsin?" gibi sorularla danışanı alternatif seçeneklere odaklar. Özellikle kriz ve travma anlarında danışanlar yoğun bir akıl alma ihtiyacı duysalar da, uzmanın bu beklentiyi neden karşılamayacağını açıklaması ve kişiyi kendi çözümlerine yönlendirmesi etik bir gerekliliktir.

İkna Etme ve Yönlendirme Riskleri

Psikolojik danışmanlık bir ikna etme süreci değildir. Danışanı "doğru yola getirmeye" çalışmak, kişinin özgür iradesine ve özgüvenine zarar veren etik dışı bir müdahaledir. Benzer şekilde, danışanı fark ettirmeden yönlendirmek de risklidir.

Yönlendirme ile doğru uygulama arasındaki fark, sürecin kimin yararına işlediğiyle ilgilidir. Eğer müdahale danışanın değil de uzmanın doğrularını dayatıyorsa, bu durum danışanda öfke ve direnç yaratır.

Danışmanlık Becerileri ve Profesyonel Uzmanlık Farkı

Birçok meslek grubu (doktorlar, işverenler vb.) işlerini yaparken iyi bir dinleyici olabilir ve danışmanlık becerilerini kullanabilir. Ancak bu becerileri kullanmak, o kişiyi bir "danışman" yapmaz.

Profesyonel Danışmanlık;

1. Kapsamlı ve akademik bir eğitim gerektirir.
2. Süpervizyon sürecinden geçmeyi zorunlu kılar.
3. Yaşam boyu süren bir gelişim ve eğitim sürecidir.
4. Danışan ve uzman arasında yapılan resmi bir işbirliği kontratına dayanır.

Kaynakça: Sutton & Stewart, “Learning To Counsel: Develop The Skills, Insight and Knowledge To Counsel Others”, (2008)