Doktorsitesi.com

Psikolojide Şema Terapi Nedir?

Klinik Psikolog Tuğba Masalcı
Klinik Psikolog Tuğba Masalcı
6 Temmuz 202478 görüntülenme
Randevu Al
Şema terapi, çocukluk ve ergenlik döneminde oluşan, hayatımızı olumsuz etkileyen kalıpların belirlenip, değiştirildiği bir terapi yöntemidir. Şemalar, kişinin kendisi, diğer insanlar ve dünya hakkında geliştirdiği düşünce ve inançlardır. Bu terapinin temel amacı, bireylerin yaşamlarını olumsuz etkileyen bu derin yerleşik kalıpları fark etmelerini ve dönüştürmelerini sağlamaktır.
Psikolojide Şema Terapi Nedir?
Yapay Zeka ile geliştirilmiş versiyon

İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir

Şemalar Nasıl Oluşur?

Şemalar, bireylerin çocukluk döneminde geçirdikleri yaşantıların ve maruz kaldıkları çevresel faktörlerin bir sonucu olarak şekillenir. Erken yaşlarda zihne yerleşen bu yapılar, dünyayı ve kendimizi algılama biçimimizi belirler. Örneğin, gelişim sürecinde sürekli eleştiriye maruz kalan bir çocukta yetersizlik şeması oluşması muhtemeldir.

Çocuklukta deneyimlenen duygusal boşluklar da şema oluşumunda kritik rol oynar. Sevgi ve ilgi eksikliği yaşayan bireylerde şu temel şemalar gelişebilir:

  • Terk edilme şeması
  • Değersizlik şeması

Bu zihinsel kalıplar yalnızca çocuklukla sınırlı kalmaz; yetişkinlik döneminde de davranışlarımızı, düşünce sistemimizi, ikili ilişkilerimizi ve karar verme süreçlerimizi doğrudan etkileyen belirleyici unsurlar haline gelir.

Şemaları Değiştirmek Mümkün mü?

Birçok kişi bu kemikleşmiş yapılarla yaşamak zorunda olduğunu düşünse de şemaları değiştirmek mümkündür. Bu noktada devreye giren şema terapi, bireyin kökleşmiş kalıplarını fark etmesini ve bu yapıları daha sağlıklı düşünce ve davranış modelleriyle değiştirmesini hedefler.

Terapi süreci, bireyin geçmişine ve bugününe dair derin bir farkındalık kazanmasını sağlar. Bu süreçte uygulanan temel adımlar şunlardır:

  1. Çocukluk deneyimlerinin profesyonel bir çerçevede yeniden değerlendirilmesi.
  2. Bireyin kendisine karşı daha şefkatli bir yaklaşım geliştirmeyi öğrenmesi.
  3. Olumsuz şemaların yerine pozitif ve gerçekçi düşünce kalıplarının inşa edilmesi.

Şema Terapinin Önemi ve Etki Alanları

Şema terapi, bireylerin genel yaşam kalitesini artırmada hayati bir öneme sahiptir. Derinlere yerleşmiş inançların ve işlevsel olmayan düşünce kalıplarının dönüştürülmesi, kişinin hem kendisiyle hem de sosyal çevresiyle daha sağlıklı ilişkiler kurmasına olanak tanır.

Araştırmalar ve klinik gözlemler, şema terapinin özellikle şu durumlarda yüksek başarı oranına sahip olduğunu göstermektedir:

DurumTerapinin Sağladığı Katkı
Kronik DepresyonKöklü karamsar inançların dönüştürülmesi
Anksiyete BozukluklarıKaygı temelli şemaların yeniden yapılandırılması
Kişilik BozukluklarıTemel kişilik yapılarındaki uyumsuz şemaların iyileştirilmesi

Sonuç olarak şema terapi, geçmiş deneyimlerin bugünkü yaşam üzerindeki gölgelerini anlamlandırmak ve bu etkileri kalıcı olarak dönüştürmek isteyen bireyler için en güçlü bilimsel yöntemlerden biridir.

Etiketler

Hayata açılan pencerelerimiz : şemalarTerk edilme şemasıUtanç şemasıDuygusal yoksunluk şemasıAşırı fedakarlık şemasıKuşkuculuk şemasıŞüphecilik şemasıYapışıklık şemasının genel sunumuErken dönem uyum bozucu şemaŞemalarŞema ile başa çıkma biçimleriSematerapi

Yazar Hakkında

Klinik Psikolog Tuğba Masalcı

Klinik Psikolog Tuğba Masalcı

Uzman Klinik Psikolog Tuğba Masalcı, lisans eğitimini Polonya’nın önde gelen üniversitelerinden SWPS University of Social Sciences and Humanities’te İngilizce Psikoloji bölümünde tamamlamıştır. Ardından Türkiye’ye dönerek Ufuk Üniversitesi Psikoloji Yüksek Lisans Programı’ndan mezun olmuş ve "Uzman Psikolog" unvanını almaya hak kazanmıştır. Akademik kariyerini daha da ileri taşıyan Masalcı, İstanbul Gelişim Üniversitesi Klinik Psikoloji Yüksek Lisans Programı’nı onur belgesiyle tamamlayarak "Klinik Psikolog" unvanını almıştır.
Eğitim hayatı boyunca klinikler, hastaneler, araştırma merkezleri ve okullarda görev alarak çok sayıda danışanla birebir çalışma deneyimi kazanmıştır. Şu anda kendi özel kliniğinde, bireysel, çift ve aile terapileri alanında aktif olarak psikoterapi hizmeti vermektedir.
Aldığı Psikoterapi Eğitimleri
Klinik pratiğini bilimsel temellere dayandıran Tuğba Masalcı, psikoterapi alanında çok sayıda eğitim alarak uzmanlık alanlarını derinleştirmiştir:
• Bilişsel Davranışçı Terapi (CBT)
• Şema Terapi
• Duygu Odaklı Terapi (EFT)
• EMDR (Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme)
• Cinsel Terapi
• Evlilik -Çift Terapi
• Aile Danışmanlığı
• Çocuk ve Ergen Terapisi
• Oyun Terapisi
• Travma Temelli Grup Psikoterapisi

Çalışma Alanları
Depresyon ve Duygudurum Bozuklukları:
Sürekli mutsuzluk, hayattan keyif alamama, enerji kaybı, suçluluk düşünceleri, isteksizlik gibi belirtilerle seyreden depresyon; bireyin yaşam kalitesini ciddi anlamda etkileyebilir. Depresyonun altında yatan nedenlerin keşfi ve baş etme becerilerinin geliştirilmesi hedeflenir.
Anksiyete (Kaygı) Bozuklukları:
Geleceğe dair sürekli endişe, panik ataklar, sosyal ortamlarda aşırı kaygı, bedensel belirtiler (çarpıntı, nefes darlığı, titreme) gibi şikayetlerle kendini gösteren anksiyete bozukluklarında, hem duygusal hem bedensel rahatlama sağlanması için bütüncül bir terapi süreci yürütülür.
Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) ve Yas Süreci:
Kaza, kayıp, şiddet, istismar, afet gibi travmatik deneyimler sonrası ortaya çıkan kabuslar, tetiklenmeler, ani öfke patlamaları ya da donakalma gibi tepkiler EMDR ve travma odaklı terapi teknikleriyle ele alınır. Yas sürecinde ise kişinin kaybıyla sağlıklı şekilde vedalaşması hedeflenir.
Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB):
Tekrarlayan düşünceler (obsesyonlar) ve bu düşünceleri yatıştırmak için yapılan davranışlar (kompulsiyonlar) kişiye ciddi düzeyde zaman ve enerji kaybettirir. OKB’nin bilişsel ve davranışçı temelleri çalışılarak semptomların azaltılması amaçlanır.
Cinsel İşlev Bozuklukları:
Kadınlarda vajinismus, cinsel isteksizlik; erkeklerde erken boşalma, sertleşme sorunları gibi işlevsel cinsel problemler çift terapisi kapsamında çalışılır. Güvenli ve yargılayıcı olmayan bir ortamda terapi süreci yürütülür.
Evlilik ve İlişki Problemleri:
İletişim sorunları, aldatma, güven kaybı, duygusal uzaklık, ortak hedeflerin çatışması gibi nedenlerle ilişkiler zedelenebilir. Çift terapisi ile karşılıklı anlayışın, empati kurmanın ve ortak çözümlerin geliştirilmesi desteklenir.
Aile Danışmanlığı:
Anne-baba-çocuk arasındaki iletişim sorunları, sınır problemleri, kardeş çatışmaları ve kuşaklar arası anlaşmazlıklar aile sistemi içinde değerlendirilir ve işlevsel bir aile yapısına ulaşmak hedeflenir.
Ergenlik Dönemi Problemleri:
Kimlik arayışı, akademik motivasyon eksikliği, arkadaş ilişkilerinde zorlanma, duygudurum dalgalanmaları, öfke kontrolü ve teknoloji bağımlılığı gibi gençlik dönemine özgü problemler, ergenin iç dünyasını anlayan bir yaklaşımla ele alınır.
Düşük Özsaygı ve Yetersizlik Hissi:
“Kendimi yetersiz hissediyorum”, “Kimse beni beğenmiyor”, “Başarısızım” gibi içsel söylemlerin değişmesi için bireyle çalışılarak daha güçlü bir benlik algısı oluşturulması sağlanır.
Sınav Kaygısı ve Akademik Başarısızlık:
TYT/AYT, LGS, YDS gibi sınavlara hazırlanan bireylerde görülen yoğun kaygı, odaklanma güçlüğü, motivasyon eksikliği ve performans baskısıyla baş etme yolları geliştirilir.
Yeme Davranışı Bozuklukları ve Beden Algısı Problemleri:
Duygusal yeme, aşırı kısıtlama, bulimia, anoreksiya ve beden algısıyla ilgili sorunlar psikolojik ve duygusal kökenleriyle birlikte çalışılır. Bireyin kendine karşı şefkatli bir ilişki geliştirmesi hedeflenir.
Özgüven ve Karar Verme Problemleri:
Kararsızlık, başkalarının onayına göre hareket etme, kendini değersiz hissetme gibi durumlar terapide bireyin içsel rehberini güçlendirme çalışmalarıyla ele alınır.
Bağımlılıklar (İlişki, Teknoloji, Alkol):
İlişkisel bağımlılıklar, sosyal medya bağımlılığı ya da madde/alkol kullanımı gibi davranış örüntülerinde kişinin bağımlılık davranışı yerine sağlıklı başa çıkma yollarını geliştirmesi desteklenir.
Duygu Düzenleme Problemleri ve Öfke Kontrolü:
Ani öfke patlamaları, aşırı tepkiler ya da duygularını bastırma eğilimleri, kişinin duygularını tanıması, anlaması ve uygun şekilde ifade etmesi üzerine yapılan duygusal düzenleme çalışmalarıyla ele alınır.

Uyguladığı Psikolojik Testler
Uzman Klinik Psikolog Tuğba Masalcı, danışan değerlendirmelerini çok boyutlu yapabilmek adına geniş bir yelpazede psikolojik test uygulama yetkinliğine sahiptir. Bunlar arasında:
• MMPI (Minnesota Çok Yönlü Kişilik Envanteri)
• SCL-90 (Belirti Tarama Listesi)
• Rorschach Testi
• Beck Depresyon ve Anksiyete Envanterleri
• Hamilton Depresyon ve Anksiyete Ölçekleri
• Mini Mental Test, D2 Dikkat Testi, Burdon Dikkat Testi, Frankfurter Testi
• Travma Sonrası Stres Bozukluğu Ölçeği (CAPS)
• Yeme Tutumu Ölçeği, Sınav Kaygısı Ölçeği, Pozitif-Negatif Duygu Durum Ölçeği
• Çocuklar için Gelişim ve Zeka Testleri (Stanford-Binet, AGTE, Metropolitan, Peabody, Louisa Duss, CATELL 2-A

 

Önemli Bilgilendirme

Site içerisinde bulunan bilgiler bilgilendirme amaçlıdır. Bu bilgilendirme kesinlikle hekimin hastasını tıbbi amaçla muayene etmesi veya tanı koyması yerine geçmez.