PROSTAT KANSERİNİN TANISI

Prostat Kanserinin Tanısı

Prostat kanseri ön tanısıyla değerlendirilen hastalar fizik muayene (DRM) biyokimyasal testler, görüntüleme yöntemleri, prostat biyopsisi, histopatolojik değerlendirmeler ile yapılmaktadır.

Prostat Spesifik Antijen (PSA)

Serum PSA’sı prostat kanseri tanısı koymada önemli bir yere sahiptir. Ancak iyi huylu prostat büyümesi, üretral girişimler ve üriner sistem enfeksiyonları serum PSA’sını yükseltikleri için PSA Prostat kanseri tanısı için spesifik değildir.

Bu nedenlerden dolayı PSA’nın Prostat kanseri tanısındaki etkinliğini artırmak için çeşitli yöntemler geliştirilmiştir. Bunlar; PSA velositesi (zamana bağlı PSA değişim oranı), PSA dansitesi (PSA’nın prostat hacmine olan oranı), yaşa bağlı değişen PSA değeri, PSA ikilenme zamanı (PSADT), Prostat Kanseri Geni 3 (PCA3) ve PSA’nın diğer formları (PSA’nın serbest ve proteine bağlı formları)’dır.

Prostat Biyopsisi

Ultrasonografi eşliğinde transrektal (TRUS) olarak yapılan prostat biyopsisi, rektal tuşede anormallik olan ve/veya PSA seviyelerinde yükseklik olan hastalarda veya rektal tuşesi normal olan ve yüksek serum PSA seviyeleri olan hastalarda endikedir. Altı kadran prostat biyopsisi standart tekniktir. Ancak günümüzde prostat kanseri yakalama oranlarını artırmak amacıyla 10, 12 kadran ve saturasyon biyopsileride yapılmaktadır. Yeni teknolojilerin gelişmesi ile birlikte multiparametrik Magnetik Rezonans görüntüleme yöntemi ile füzyon biyopsiler de yapılabilmektedir.

Görüntüleme Yöntemleri

Görüntüleme yöntemleri Prostat kanserinin yaygınlığı ve evrelemesi için yapılmaktadır. Bu amaçla gerekli durumlarda akciğer grafisi, direkt üriner sistem grafisi, intravenöz pyelografi, bilgisayarlı tomografi (BT), manyetik rezonans görüntüleme (MR), endorektal MR görüntüleme ve kemik sintigrafisi yapılabilmektedir.

Prostat Kanserinin Patolojisi

Prostat tümörleri hücre tipi ve malignite esas alınarak sınıflandırmıştır. Prostat malign tümörlerinin %95’ini adenokarsinom oluşturur. Prostat adenokarsinomunda günümüzde Gleason grade sistemi kullanılmaktadır. Bu sistemde atipi göz önüne alınmaz sadece yapısal diferensiasyon değerlendirilir. Yapısal diferensiasyon 5 patern altında toplanır ve en iyi diferensiye olan patern grade 1, en az diferansiye olan patern de grade 5 olacak şekilde gradelenir. Gleason grade’leri 1 ile 5 olarak değerlendirildiği için gleason skoru da 2 ile 10 arasında değişir. Gleason skoru hesaplaması en fazla görülen patern ile ikincil en sık görülen patern gradenin toplanmasıyla elde edilir. Sadece tek patern görüldüğünde skor paternin kendisiyle toplanması ile elde edilir. Gleason skoru 2-4 arasında değişen tümörler iyi diferansiye, Gleason skoru 5-6 arasında değişen tümörler orta derecede diferansiye, Gleason skoru 8-10 arasında değişen tümörler ise kötü diferansiye olarak tanımlanır.

I. Epitelyal Tümörler

A. Benign

1.Papiller adenom

B. Malign

1. Asiner adenokarsinom (Prostat adenokarsinom)

2. Transizyonel hücreli karsinom

3. Skuamöz hücreli karsinom

4. Periüretral duktal karsinom

5. Papiller duktal karsinom

6. Endometrial karsinom

7. İndiferansiye karsinom

8. Müsinöz adenokarsinom

9. Papiller kistadenokarsinom

10. Adenomatoid kistik adenokarsinom

II. Epitelyal Olmayan Tümörler

A. Benign

1. Leiomyom

2. Fibrom

B. Malign

1. Rabdomyosarkom

2. Leiomyosarkom

3. Fibrosarkom

4. Malign fibröz histiyositom

III. Karışık Tümörler

1. Karsinoid

2. Karsinosarkom

3. Malign melanom

4. Nevüs

IV. Metastatik Tümörler

Uluslararası Ürolojik Patoloji Derneği Grade Grupları

 Prostat Kanserinin Evrelemesi

Prostat kanseri evrelemesinde TNM (tümör, lenf nodu, metastaz) sistemi önerilmiştir.

Prostat Kanseri TNM Evrelemesi

Primer Tümör (T)

Tx- Primer tümör değerlendirilemiyor

T0- Primer tümöre ait bulgu yok

T1- Klinik olarak saptanamayan tümör (palpe edilemiyor, görüntülenemiyor)

T1a- Rezeksiyon materyalinin %5 veya daha azında rastlantısal (insidental) histolojik tümör

T1b- Rezeksiyon materyalinin %5’inden çoğunda rastlantısal (insidental) histolojik tümör

T1c- PSA yüksekliği nedeniyle yapılan iğne biyopsisinde saptanan tümör

T2- Prostata sınırlı tümör

T2a- Bir lobun yarısı veya daha azını tutan tümör

T2b- Bir lobun yarısından çoğunu tutan ancak iki lobu tutmayan tümör

T2c- Her iki lobu tutan tümör

T3- Prostat kapsülü dışına yayılım gösteren tümör

T3a- Tek veya iki taraflı prostat kapsülü dışına uzanan tümör (mikroskopik mesane boynu invazyonu dahil)

T3b- Tek veya iki taraflı seminal vezikül invazyonu

T4- Tümör fiske veya seminal vezikül dışı yapılara invazyon gösteriyor (eksternal sfinkter, rektum, levator kasları ve/veya pelvik duvar)

N-Bölgesel lenf düğümleri

Nx- Bölgesel lenf düğümleri değerlendirilemiyor

N0- Bölgesel lenf düğümü metastazı yok

N1- Bölgesel lenf düğümü metastazı var

M- Uzak metastaz

Mx. Uzak metastaz değerlendirilemiyor

M0: Uzak metastaz yok

M1a- Bölgesel olmayan lenf nodu metastazı

M1b- Kemik(ler) metastazı

M1c- Diğer uzak metastaz

                    Prostat Kanseri Evrelemesi

Lokal ve lokal ileri prostat kanseri grupları