PANİK ATAK ve PANİK BOZUKLUK
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Panik Kavramının Kökeni ve Tanımı
Panik kelimesi, kökenini Yunan mitolojisindeki doğa Tanrısı Pan’dan (Παν) almaktadır. Mitolojide Pan, ıssız arazilerde aniden ortaya çıkarak insanları ürkütmesi ve perileri kovalamasıyla tanınır; bu sebeple yol açtığı yoğun korku duygusu onun adıyla özdeşleşmiştir. Dilimize Fransızca “panique” kelimesinden geçen bu terim, ansızın içimizi kaplayan, önlenemez ve güçlü bir dehşet duygusunu ifade eder.
Panik atak ise belirli bir duruma bağlı olarak aniden gelişen, kişinin fiziksel varlığını da derinden etkileyebilen yoğun bir korku nöbetidir. Korku ve kaygı, her bireyin hayatının bir döneminde karşılaşabileceği doğal duygulardır. Ancak klinik verilere göre, yaklaşık her 100 kişiden 3’ü yaşamının belirli bir döneminde panik atak sorunuyla karşı karşıya kalmaktadır.
Panik Atak ve Gerçek Korku Arasındaki Farklar
Panik atağı anlamak için onu rasyonel bir korkudan ayırt etmek gerekir. Örneğin, size zarar vermek üzere üzerinize koşan birini gördüğünüzde vücudunuzun verdiği kalp çarpıntısı, hızlı nefes alma, terleme ve kaçma isteği gibi tepkiler tamamen doğaldır. Bu durum, hayatta kalma içgüdüsünün bir parçası olan "savaş ya da kaç" tepkisidir.
Panik atak, beynin gerçek bir tehlike olmamasına rağmen vücuda gönderdiği yanlış bir alarmdır. Kişi, ortada somut bir tehdit yokken tıpkı hayati bir tehlike anındaymış gibi yoğun fiziksel belirtiler gösterir. Eğer bu ataklar, kişinin yeni bir atak geçirme korkusuyla sosyal hayattan kaçınmasına veya dışarı çıkamamasına neden oluyorsa, bu tablo panik bozukluk olarak adlandırılır.
Panik Atak Belirtileri Nelerdir?
Bir durumun panik atak olarak tanımlanabilmesi için aşağıdaki belirtilerden en az 4 tanesinin görülmesi ve bu belirtilerin yaklaşık 10 dakika içinde zirve noktasına ulaşması beklenir:
- Kalp çarpıntısı, kalbin yerinden çıkacakmış gibi hissettirmesi
- Terleme, titreme ve sarsılma hissi
- Nefes darlığı ve boğulma hissi
- Göğüs ağrısı, baskı veya göğüste rahatsızlık
- Bulantı veya karın bölgesinde rahatsızlık
- Baş dönmesi, sersemlik veya bayılma hissi
- Ellerde ve parmaklarda uyuşma (karıncalanma)
- Üşüme, ürperme veya ateş basmaları
- Dereyalizasyon (çevreye yabancılaşma) veya depersonalizasyon (kendine yabancılaşma)
- Ölüm korkusu veya kontrolü kaybetme endişesi
Panik Atak Sırasında Vücutta Yaşanan Fizyolojik Değişimler
Atak sırasında hissedilen fiziksel duyumların tamamı, vücudun yanlış alarm karşısında verdiği biyolojik tepkilerdir. Bu süreçte meydana gelen değişimler şunlardır:
| Belirti | Fizyolojik Nedeni |
|---|---|
| Hızlı Kalp Atışı | Kanın ve oksijenin hayati organlara daha hızlı taşınması hedeflenir. |
| Nefes Darlığı | Akciğerlere aşırı oksijen girmesi, vücutta kalsiyum dengesini değiştirerek uyuşukluğa yol açar. |
| Baş Dönmesi | Hızlı nefes alımı sonucu beyindeki oksijen-karbondioksit dengesinin değişmesiyle oluşur. |
| Solgunluk ve Soğuma | Kanın hayati organlara çekilmesiyle el, yüz ve parmaklarda uyuşma ve soğuma görülür. |
| Ağız Kuruluğu ve Bulantı | Enerjinin hayati organlara aktarılması nedeniyle sindirim sisteminin yavaşlamasıdır. |
| Kas Ağrıları | Vücudun sürekli tetikte ve gergin olması; baş, boyun ve sırt ağrılarına neden olur. |
Panik Atak Tedavi Yöntemleri ve EMDR
Panik atak tedavisinde en sık başvurulan yöntemlerden biri ilaç tedavisidir. Ancak klinik gözlemler, ilaç tedavisinin tek başına nihai bir çözüm sunmadığını, mutlaka psikoterapi ile desteklenmesi gerektiğini göstermektedir. Tedavi sürecinde hangi ekolün seçileceği konusunda hasta ve terapist iş birliği yapmalıdır.
EMDR Tekniği ile Kısa Sürede Çözüm
Panik atak tedavisinde en etkili ve hızlı sonuç veren yöntemlerden biri EMDR (Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme) tekniğidir. Bu yöntemle tedavi genellikle 7-8 seans sürmektedir. EMDR, travmatik anıların beynin sağ hemisferinde işlenmeden kalmış parçalarını, iki yönlü uyarım ile sol hemisferdeki dil ve konuşma alanlarıyla bütünleştirir.
EMDR Tedavi Aşamaları Şunlardır:
- Hastanın geçmiş öyküsünün alınması (Anamnez)
- Hazırlık ve değerlendirme süreçleri
- Duyarsızlaştırma ve kurma-yerleştirme
- Vücut inceleme ve tamamlama
- Yeniden değerlendirme
Somut bir travma öyküsü olmasa dahi, atağı tetikleyen sahneler veya imgeler EMDR ile ortadan kaldırılabilir. Araştırmalar, EMDR tekniğinin terapiden 5 yıl sonra bile etkisini koruduğunu kanıtlamaktadır.
