OSTEOARTROZ (KİREÇLENME)

Osteoartrit (Kireçlenme) Nedir?

Osteoartrit (OA) veya halk arasında bilinen adıyla kireçlenme, eklemlerdeki kıkırdak dokusunun zamanla yıkıma uğraması sonucu ortaya çıkan, eklem ağrısı ve tutukluk ile karakterize bir hastalıktır. Normal bir eklem yapısında, kemik uçlarını kaplayan kıkırdak dokusu, kemiklerin birbirine sürtünmesini engelleyen, kaygan ve esnek bir yastık görevi görür. Osteoartrit sürecinde bu kıkırdak yapısı yavaş yavaş hasar alarak işlevini yitirir.

Kıkırdak yıkımına yol açan temel faktörler arasında fazla kilo, eklem yaralanmaları, kas zayıflığı, sinir hasarları, iltihaplı romatizmal hastalıklar ve genetik yatkınlık yer almaktadır. Zamanla kıkırdak yok oldukça alttaki kemik açığa çıkar, eklem doğal şeklini kaybeder ve kemik uçlarında kemiksi çıkıntılar oluşabilir.

Osteoartrit Belirtileri Nelerdir?

Kireçlenme belirtileri genellikle sinsi bir şekilde, yavaş yavaş ortaya çıkar ve eklemin kullanılmasıyla şiddetlenir. En sık rastlanan yakınmalar şunlardır:

• Bir veya birden fazla eklemde ağrı ve sertlik hissi,
• Hareket esnasında eklemlerden gelen kıtırtı sesi (krepitasyon),
• Eklemlerde genişleme ve şekil bozukluğu (deformite),
• İltihaplanmaya bağlı olarak gelişen bölgesel şişlikler.

Kireçlenmenin En Sık Görüldüğü Eklemler

Osteoartrit vücuttaki herhangi bir eklemi etkileyebilse de bazı bölgelerde daha sık görülür:

• Boyun ve Bel: Omurlar arasındaki daralma, ağrının omuzlara, enseye veya bacaklara yayılmasına neden olur.
• Kalça: Kıkırdak zedelenmesi sonucu ağrı kasık, kalça veya diz bölgesinde hissedilebilir.
• Dizler: Yürüme ve merdiven inip çıkma zorlaşır; kas zayıflığı hastalığın ilerlemesini hızlandırır.
• El Parmakları: Özellikle başparmak kökündeki tutulum, nesneleri kavramayı güçleştirir.
• Ayak Parmakları: Yürüme sırasında ağrı ve eklemde şekil bozuklukları görülür.

Osteoartrit İçin Risk Faktörleri

Kireçlenme gelişiminde rol oynayan temel risk faktörleri aşağıda tablolanmıştır:

Bunlara ek olarak; spor yaralanmaları, fiziksel egzersiz azlığı, eklem içi bağ hasarları ve propriosepsiyon (yere basma hissi) bozuklukları da önemli risk unsurlarıdır.

Tanı ve Teşhis Süreci

Osteoartrit şüphesi durumunda bir Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon uzmanına başvurulmalıdır. Uzman hekim; hastanın öyküsünü dinledikten sonra kas-iskelet sistemi muayenesi yapar. Kesin tanı için Röntgen, Tomografi veya MR (Manyetik Rezonans) gibi görüntüleme yöntemlerinin yanı sıra, ayırıcı tanı için laboratuvar testlerine başvurulabilir.

Osteoartrit Tedavi Yöntemleri

Osteoartrit yaşamı tehdit eden bir hastalık değildir ancak yaşam kalitesini artırmak için kişiye özel tedavi planlanmalıdır. Tedavi süreci şu unsurları kapsar:

1. Yaşam Tarzı Değişiklikleri: Kilo kontrolü ve eklemleri koruma yöntemleri.
2. Fizik Tedavi: Sıcak/soğuk uygulamalar ve özel rehabilitasyon programları.
3. İlaç Tedavisi: Ağızdan alınan veya bölgesel uygulanan ağrı kesiciler.
4. Enjeksiyonlar: Eklem içi sıvı takviyeleri (Hyalüronan vb.).
5. Cerrahi Müdahale: Diğer tedavilerin yetersiz kaldığı durumlarda tercih edilir.

Egzersiz ve Korunma Önerileri

Eklemlerin fonksiyonunu korumak için eklem hareket açıklığı, aerobik ve kas güçlendirme egzersizleri hayati önem taşır. Özellikle izometrik egzersizler, eklemi hareket ettirmeden kasları güçlendirdiği için oldukça yararlıdır.

Kireçlenmeden Korunmak İçin Altın Kurallar:

• Her zaman dik durmaya özen gösterin; bu duruş eklemleri korur.
• Yerden bir şey alırken belinizi değil, dizlerinizi bükerek eğilin.
• Alçak sandalyeler yerine kolçaklı ve yüksek olanları tercih edin.
• Uzun yolculuklarda sık mola vererek eklemlerinizi hareket ettirin.
• Ayak sağlığınız için tabanı kaymayan ve ayağı kavrayan ayakkabılar seçin.
• El eklemlerini zorlayan işlerde sık sık dinlenme araları verin.