ORTAOKUL ÖĞRENCİLERİNİN FARKLI GELİŞMİŞLİK DÜZEYLERİNE SAHİP İLÇELERDE EĞİTİM GÖRMESİNİN ŞİDDET EĞİLİMLERİNE OLAN ETKİSİNİN İNCELENMESİ
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Giriş: Şiddet Kavramı ve Ergenlik Dönemi Üzerindeki Etkileri
Günümüzde şiddet, toplumsal refahı tehdit eden ve giderek artış gösteren kritik bir olgu haline gelmiştir. Bilimsel literatürde şiddet üzerine ortak bir tanım bulunmamakla birlikte, bu kavramın en temel tetikleyicisinin öfke olduğu kabul edilmektedir. En dar anlamıyla şiddet, bir bireyin kendi amaçları doğrultusunda bir başkasına fiziksel zarar vermesi, yani öfkenin somut bir davranışa dönüşmesidir.
Dünya Sağlık Örgütü (WHO) şiddeti; bireyin kendisine, bir başkasına veya belirli bir gruba yönelik yaralama, ölüm, fiziksel zarar veya gelişim bozukluğu ile sonuçlanabilen fiziksel güç kullanımı veya tehdit olarak tanımlar. Bu kapsamda şiddet, sadece fiziksel değil, aynı zamanda derin ruhsal hasarları da içeren geniş bir perspektifte değerlendirilmelidir.
Ergenlik Döneminde Şiddet Eğilimini Tetikleyen Faktörler
İnsanın yaşam döngüsünde şiddet eğiliminin en belirgin artış gösterdiği evrelerden biri ergenlik dönemidir. Türkiye'de genellikle ortaokul düzeyine denk gelen 12 yaş civarı, bu sürecin başlangıcı kabul edilir. Araştırmalar, okul ortamında ergenlerin sergilediği şiddetin ciddi boyutlara ulaştığını göstermektedir. Bu eğilimi tetikleyen başlıca unsurlar şunlardır:
- Okul Faktörleri: Kalabalık sınıflar, alternatif sosyal aktivitelerin eksikliği ve akademik başarısızlık.
- Aile Dinamikleri: Ebeveynler arasındaki fiziksel veya sözel çatışmalar, saldırgan tutumlar ve ev ortamındaki şiddet içerikli uyaranlar.
- Sosyal Çevre: Ekonomik sıkıntılar, işsizlik, kentsel alanlardaki geçim kaygısı ve toplumsal sınıflar arasındaki gelir uçurumları.
Araştırmanın Amacı ve Yöntemi
Bu çalışma, İstanbul'un sosyo-ekonomik gelişmişlik düzeyleri farklı olan iki ilçesindeki (Kadıköy ve Sultangazi) ortaokul öğrencilerinin şiddet eğilimlerini karşılaştırmayı amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında şiddet eğilimi; aile gelir düzeyi, ebeveyn eğitim durumu ve gelecek beklentisi gibi bağımsız değişkenler üzerinden analiz edilmiştir.
Katılımcı Profili ve Veri Toplama Araçları
Araştırma, toplam 234 ortaokul öğrencisi (114 Kadıköy, 120 Sultangazi) ile gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların %47,9'u kız, %52,1'i erkektir. Verilerin toplanmasında 9 soruluk kişisel bilgi formu ve 20 maddelik Şiddet Eğilimi Ölçeği (ŞEÖ) kullanılmıştır.
| Ölçek Puan Aralığı | Şiddet Eğilimi Düzeyi |
|---|---|
| 1 - 20 Puan | Çok Az |
| 21 - 40 Puan | Az |
| 41 - 60 Puan | Fazla |
| 61 - 80 Puan | Çok Fazla |
Araştırma Bulguları ve İstatistiksel Analiz
Yapılan analizler sonucunda, öğrencilerin yaşadığı bölgenin ve sosyo-ekonomik durumun şiddet eğilimi üzerinde belirleyici olduğu saptanmıştır. Özellikle Sultangazi bölgesindeki öğrencilerin şiddet eğilimi puan ortalaması (42,00), Kadıköy bölgesindeki öğrencilere (39,58) göre istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek bulunmuştur.
Değişkenlere Göre Şiddet Eğilimi Analizi
- Sınıf Düzeyi: 8. sınıf öğrencilerinin şiddet eğilimi, 6. sınıf öğrencilerine göre daha yüksektir.
- Gelir Düzeyi: Aile gelir düzeyi düştükçe şiddet eğiliminin arttığı gözlemlenmiştir.
- Kardeş Sayısı: 3 ve daha fazla kardeşi olan grupta şiddet eğilimi anlamlı düzeyde farklılık göstermektedir.
- Anlamsız Değişkenler: Cinsiyet, kişisel odaya sahip olma durumu ve ebeveyn eğitim düzeyinin şiddet eğilimi üzerinde doğrudan istatistiksel bir etkisi saptanmamıştır.
Tartışma ve Sonuç
Araştırma sonuçları, ergenlerde şiddet eğiliminin çevresel ve ekonomik faktörlerle doğrudan ilişkili olduğunu kanıtlamaktadır. Literatürdeki bazı çalışmaların aksine, bu araştırmada gelir düzeyi arttıkça şiddet eğiliminin azaldığı tespit edilmiştir. Bu durum, ekonomik istikrarın ve sosyal imkanların bireyin ruh sağlığı üzerindeki koruyucu etkisini vurgulamaktadır.
Gelecek Çalışmalar İçin Öneriler:
- Farklı gelişmişlik düzeyindeki ilçe sayısı artırılarak kapsam genişletilmelidir.
- Gelir düzeyi, net ücret aralıkları belirlenerek daha spesifik ölçülmelidir.
- Öğretmen tutumları, sınıf mevcutları ve okul rehberlik servislerinin etkinliği gibi ek değişkenler modele dahil edilmelidir.
Kaynaklar
- Avcı, Ö. ve Yıldırım, İ. (2014). Ergenlerde Şiddet Eğilimi, Yalnızlık ve Sosyal Destek. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi.
- Ayan, S. (2007). Aile İçinde Şiddete Uğrayan Çocukların Saldırganlık Eğilimleri. Anadolu Psikiyatri Dergisi.
- Haskan, Ö. ve Yıldırım, İ. (2012). Şiddet Eğilimi Ölçeğinin Geliştirilmesi. Eğitim ve Bilim Dergisi.
- Özgür, G., Yörükoğlu, G. ve Arabacı, L. (2011). Psikiyatri Hemşireliği Dergisi.
