Öfkenin ifadesi ı
Bazı insanlar da öfkelerini açıkça ortaya koyma yolunu seçebilirler. Fakat bu seçimde bazı etkenler önemli rol oynar. Diğer bir ifadeyle, öfke yaşantısı ve öfkenin ifade edilmesi hedefe ve duruma göre değişir. Birçok insan kendilerinden daha üst statüde olan kişilere ve otorite durumundaki kimselere öfkelerini ifade etmede çoğu zaman zorlanırlar (Cüceloğlu 1991; Tavris 1982). İnsanlar genellikle hoşlanmadıklara kişilere daha fazla öfkelenmek eğilimindedirler. Fakat öfkelerini de daha çok yakınlarına, arkadaşlarına ve sevdiklerine ifade ederler. Averill (1983)’e göre insanların öfkelerini sevdiklerine ve arkadaşlarına, tanımadıklarından ve yabancılardan daha fazla ifade etmesinin nedenleri;
Arkadaşlarımızla ve sevdiklerimizle daha sık ilişki içinde olmamız,
Arkadaşlarımızı ve sevdiklerimizi kendimize daha yakın bulduğumuz için, onların beklentilerimiz doğrultusunda olmayan davranışları nedeniyle kolayca incinebilmemiz ve
Arkadaşlarımızın ve sevdiklerimizin öfkemize nasıl tepki vereceklerini bilmemizdir.
İnsanların öfkelendikleri zaman gösterdikleri tepkiler incelenmiş ve aşağıdaki gibi gruplandırılmıştır:
Ø Öfkenin doğrudan ifadesi (Öfkenin sözel olarak dile getirilmesi)
Ø Olumlu iletişim kurma, düzeltici yönde davranma,
Ø Tepki vermeden önce düşünme,
Ø İnsanlara yönelik fiziksel saldırı,
Ø Nesnelere yönelik fiziksel saldırı (hırsızlık),
Ø Sözel saldırı (aşırı eleştiricilik, kusur buluculuk, önyargılılık, sorun çıkarma, kuşkucu ve suçlayıcı sözler, alay etme, yargılama)
Ø Bağırma,
Ø Beden dili (doğrudan davranışsal öfke işaretleri –yumruk sallama, işaret parmağını sallama, kaşlarını çatma, küçümseyen bakışlar)
Ø Bastırma,
Ø İçe kapanma,
Ø Kendini eleştirme,
Ø Öfkesini kontrol etme,
Ø Depresyon,
Ø Suçluluk duygusu,
Ø Ağlama,
Ø Dikkati başka konuya çekme,
Ø Pasif saldırgan davranışlar gösterme – küsmek, surat asma gibi,
Ø Psikosomatik belirtiler (kalp hastalığı, yüksek kan basıncı gibi),
Hedefi sosyal olarak izole etmek -kendisini veya öfke duyduğu kişiyi dışlamak