OBEZİTE, OBEZİTE CERRAHİSİ ve KANSER RİSKİ

Obezite ve Kanser Arasındaki Kritik İlişki

Güncel bilimsel çalışmalar, obezitenin vücutta pek çok sistemik rahatsızlığın yanı sıra kanser gelişimi için de en önemli risk faktörlerinden biri olduğunu kanıtlamıştır. Özellikle rahim, yumurtalık, meme, kalın bağırsak, safra kesesi, böbrek ve yemek borusu kanserleri ile obezite arasında doğrudan bir bağ bulunmaktadır. Obezite, tüm kanser türlerinin %10-20’sinin gelişiminden sorumlu tutulmakta ve sigaradan sonra en önemli önlenebilir risk faktörü olarak kabul edilmektedir.

Beden Kitle İndeksi (BKİ) ve Kanser Riski

Kanser gelişme riski, bireyin Beden Kitle İndeksi (BKİ) arttıkça paralel bir yükseliş göstermektedir. Kadınlar üzerinde yapılan araştırmalar, BKİ değerine göre rahim kanseri riskindeki artışı şu verilerle ortaya koymaktadır:

Bilimsel Verilerle Obezite Cerrahisinin Etkileri: SOS Çalışması

Morbid obezite tedavisinde günümüzdeki en başarılı yöntem olan obezite cerrahisinin, uzun dönemde kanser riskini azalttığı gözlemlenmiştir. Bu konuda en kapsamlı verilerden biri olan İsveç Obezite Çalışması (SOS), 1987-1991 yılları arasında tedaviye başvuran 2867 hastayı 18 yıl boyunca takip etmiştir.

Araştırma kapsamında cerrahi uygulanan 1420 hasta ile cerrahi dışı yöntemleri (diyet, egzersiz, ilaç) tercih eden 1447 hasta kıyaslanmıştır. Çalışma sonucunda elde edilen çarpıcı veriler şunlardır:

• Kilo Kaybı: Cerrahi grubunda 15 yıl sonunda ortalama 21 kg kayıp yaşanırken, diğer grupta anlamlı bir değişim görülmemiştir.
• Genel Kanser Vakaları: Cerrahi grubunda 205 vaka görülürken, cerrahi dışı grupta bu sayı 267 olarak kaydedilmiştir.
• Kadınlara Özgü Kanserler: Cerrahi grubunda 97 vaka saptanırken, cerrahi dışı grupta 135 vaka tespit edilmiştir.

Rahim Kanseri Riskinde %44 Azalma

Obezite cerrahisi, kadınlara özgü kanserlerin gelişme riskini genel olarak %32 oranında azaltmaktadır. Bu düşüş, rahim kanseri özelinde incelendiğinde %44 gibi çok daha belirgin bir seviyeye ulaşmaktadır. Özellikle cerrahi öncesinde insülin direnci (yüksek insülin düzeyleri) olan hastalarda risk azalmasının çok daha belirgin olduğu saptanmıştır.

Kanser Riskindeki Azalmanın Mekanizması

Obezite cerrahisinin kanser riskini düşürücü etkisi sadece kilo kaybı ile sınırlı olmayabilir. Özellikle mide bypass'ı gibi saptırıcı cerrahi yöntemler, insülin direncini düşüren bazı gastrointestinal hormonların salgılanmasını artırmaktadır. Bu hormonal değişimlerin kansere karşı koruyucu bir mekanizma geliştirdiği düşünülmektedir. Bu alanda yapılacak yeni araştırmalar, cerrahinin kanser riskini azaltmadaki biyolojik yollarını daha net aydınlatacaktır.

KAYNAKÇA

1. O’Rourke RW: Surg Obes Relat Dis 10:1208-1219, 2014.
2. Upala S, Sanguankeo A: Surg Obes Relat Dis 11:949-955, 2015.
3. Sjöstrom L et al: Lancet Oncol 10:653-662, 2009.
4. Anveden A et al: Gynecol Oncol 2017 (in press).