AKALAZYA NEDİR, BELİRTİLERİ NELERDİR ?

Akalazya Nedir? Yemek Borusu Fonksiyon Bozukluğu

Akalazya, yemek borusunun alt ucunda yer alan ve gıdaların mideye geçişini kontrol eden kas yapısının, yutkunma sırasında gevşeyememesi sonucu ortaya çıkan bir hastalıktır. Hastalığın kesin nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte, süreç genellikle yavaş ilerler ve başlangıç evrelerinde belirtiler net anlaşılamayabilir. Tedavi edilmediği takdirde, yemek borusunun tüm fonksiyonlarını yitirmesine ve gıdaları itme gücü olmayan, aşırı genişlemiş bir yapıya dönüşmesine yol açabilir.

Bu rahatsızlık genellikle genç yaşlarda başlar ve istatistiksel olarak kadınlarda erkeklere oranla biraz daha sık görülür. Erken teşhis, yemek borusu kasılmalarının tamamen kaybolmasını önlemek açısından kritik öneme sahiptir.

Akalazya Belirtileri Nelerdir?

Akalazya hastalarında görülen klinik bulgular, hastalığın evresine göre değişiklik gösterebilir. En sık karşılaşılan belirtiler şunlardır:

• Yutma Güçlüğü (Disfaji): Hem katı hem de sıvı gıdalara karşı oluşur. Özellikle gazlı, soğuk ve kafeinli içecekler bölgedeki basıncı artırarak şikayetleri tetikleyebilir.
• Göğüs Ağrısı: Hastalığın başlangıç evrelerinde, yemek borusundaki kontrolsüz kasılmalar nedeniyle göğüs kemiğinin arkasında ağrı hissedilebilir.
• Regürjitasyon (Kusma): İleri evrelerde, yemek borusunda biriken sindirilmemiş gıdalar zahmetsizce geri gelir.
• Beslenme Bozukluğu: Gıda alımının kısıtlanmasına bağlı olarak ileri evre hastalarda görülür.
• Solunum Yolu Enfeksiyonları: Yemek borusunda biriken gıdaların soluk borusuna kaçması (aspirasyon) neticesinde gelişir.

Tanı Yöntemleri

Akalazya teşhisinde modern tıbbın sunduğu farklı görüntüleme ve ölçüm teknikleri kullanılmaktadır:

1. İlaçlı Yemek Borusu Filmi: Akalazyanın tipik görünümü olan, alt uçta daralmış (kuş gagası görünümü) ve üst kısımda genişlemiş yemek borusu yapısını belirlemek için kullanılır.
2. Endoskopi: Yutma güçlüğüne neden olabilecek diğer patolojilerin (tümör vb.) ayırt edilmesi için mutlaka uygulanmalıdır.
3. Manometri: Yemek borusu ve alt sfinkterdeki basınçların ölçülmesidir. Tanı koymada zorluk yaşanan vakalarda en kesin sonuç veren yöntemdir.

Akalazya Tedavi Seçenekleri

Akalazya tedavisinde hastanın durumuna göre farklı yaklaşımlar tercih edilebilir. Tedavi yöntemleri şunlardır:

Laparoskopik (Kapalı) Akalazya Cerrahisi

Günümüzde akalazya tedavisinde altın standart, Laparoskopik Miyotomi yöntemidir. Bu işlem, karın bölgesinde açılan 5 adet küçük delikten (en büyüğü 1 cm) kamera ve özel aletler yardımıyla gerçekleştirilir. Operasyon sırasında yemek borusunun alt ucundaki kaslar, mukoza tabakasına zarar vermeden yaklaşık 6-8 cm boyunca kesilerek gevşetilir.

Ameliyat Öncesi Hazırlık Süreci

Başarılı bir operasyon ve iyileşme süreci için hastaların şu kurallara uyması gerekir:

• En az 3 hafta önce sigara kullanımı sonlandırılmalıdır.
• Aspirin kullanımı 1 hafta önce kesilmeli, ağrı kesici alınmamalıdır.
• Günlük 3-4 kilometrelik yürüyüş programları uygulanmalıdır.
• Ameliyattan 3 gün önce sulu gıda rejimine geçilmeli; alkol ve katı gıdadan kaçınılmalıdır.
• Ameliyat sabahı aç olunmalıdır.

Ameliyat Sonrası İyileşme Dönemi

Genel anestezi altında yapılan ve yaklaşık 2 saat süren operasyon sonrası süreç şu şekildedir:

• Hastanede Yatış: Ortalama 1-2 gündür.
• Mobilizasyon: Ameliyat sonrası en kısa sürede ayağa kalkıp yürümek iyileşmeyi hızlandırır.
• Banyo: Operasyondan 48 saat sonra duş alınabilir.
• Fiziksel Aktivite: 1 ay boyunca 4 kg üzerindeki ağırlıklar kaldırılmamalıdır.
• Kontrol: Ameliyattan yaklaşık 1 hafta sonra doktor kontrolü gereklidir.

Cerrahi Sonrası Beslenme ve Diyet Rehberi

Ameliyat sonrası yemek borusunun yeni yapısına uyum sağlaması için kademeli bir diyet programı uygulanır:

• İlk 2 Gün (Berrak Sıvı Dönemi): Sadece posasız ve ılık sıvılar tüketilmelidir. (Su, bitki çayları, elma suyu, vişne suyu). Gazlı, kafeinli ve alkollü içecekler yasaktır.
• 3 - 7. Gün (Tam Sıvı Dönemi): Çorbalar, yoğurt, puding ve dondurma tüketilebilir. Beyaz ekmek çok küçük parçalar halinde ve iyice çiğnenerek alınabilir.
• 7 - 30. Gün (Yumuşak Gıda Dönemi): Makarna, pilav, balık, haşlanmış patates ve yumuşak meyveler (muz, şeftali vb.) diyete eklenebilir. Sert etler ve hamburgerden kaçınılmalıdır.
• 1 Ay Sonrası: Normal beslenmeye geçilebilir. Ancak gıdaların her zaman küçük lokmalar halinde ve çok iyi çiğnenerek tüketilmesi alışkanlık haline getirilmelidir.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

İyileşme sürecinde şu belirtilerden herhangi biriyle karşılaşırsanız vakit kaybetmeden hastaneye başvurmalısınız:

• 38 derece ve üzeri ateş,
• Artan karın ağrısı veya huzursuzluk,
• Yara yerinde şişlik, kızarıklık veya şiddetli ağrı,
• Yutmada güçlük çekilmesi,
• Bulantı, kusma veya ishal şikayetleri.