Narsisizm dosyası: volume 1- “ hadi gel birlikte beni sevelim…”

Modern Çağın Psikolojik Fenomeni: Narsisizm

Günümüzde psikoloji literatürünün sınırlarını aşarak gündelik söylemlerimize, ikili ilişkilerimize ve toplumsal bakış açılarımıza sızan en önemli kavramlardan biri narsisizm (veya yaygın kullanımıyla narsizm) olarak karşımıza çıkmaktadır. Narsisizm, çok katmanlı yapısı nedeniyle muhatap olduğu her ilişkide farklı rollerle tezahür eder. Bu durum, narsist bir ebeveyne sahip olan bir çocuktan, narsist bir eşle yaşayan kişiye veya otorite figürü olarak narsist bir amirle çalışan personele kadar geniş bir mağdur yelpazesi oluşturmaktadır.

Narsisizm Nedir? Kavramın Etimolojik Kökeni

Narsisizm kelimesi, etimolojik olarak Yunan mitolojisindeki Narcissus karakterine dayanmaktadır. Mitolojik anlatıya göre Narcissus, sudaki yansımasına aşık olmuş ve ömrünü bu yansımayı izleyerek tüketerek sonunda bir nergis çiçeğine dönüşmüştür. Bu anlatı, narsisizmin en yalın haliyle özseverlik olduğunu bizlere göstermektedir.

Narsist Kişilik Yapısının Temelleri

Narsist bireylerin kendilerini sevdikleri bir gerçektir; ancak bu durum bilinen anlamda sağlıklı bir öz sevgi değildir. Narsistlerin sergilediği tutum, varlıklarının en derinlerinde hissettikleri kusurluluk, yetersizlik ve aşağılık kompleksini telafi etmeye yönelik bir savunma mekanizmasıdır. Bu bireyler, kusursuzluk ve üstünlük sanrılarıyla beslenen sahte bir öz sevgi içerisindedirler.

Narsisizmin temelinde yatan kritik sorunlar şunlardır:

• Ciddi bir özsaygı eksikliği,
• Benlik kabulü sorunu,
• Benlik bütünlüğü noksanlığı.

Bu eksiklikler nedeniyle narsistlerin tüm eylem ve niyetleri, algılarındaki yetersizlik gediklerini kapatmaya yönelik bir savunma sistemine dönüşmüştür.

Narsist Bireylerle İlişki Dinamikleri

Bir narsistle gerçek ve derinlikli bir ilişki kurmak neredeyse imkansızdır. Narsist bireyler, karşısındakini gerçek anlamda tanımaz ve ne yazık ki gerçek manada sevemezler. Onların temel meselesi tamamen kendileriyledir. Son derece kırılgan ve incinebilir olan varlıklarını, insani bir gerçeklik olan acziyet kutbundan uzaklaştırarak sahte bir mükemmellik boyutunda var etmeye çalışırlar.

Narsisizm, bir kişilik örgütlenmesi spektrumunda şu iki uç arasında seyreder:

1. Kişilik/Kendilik Bozukluğu: Spektrumun en güçlü ve patolojik kutbu.
2. Narsisistik Özellikler: Karşı kutupta yer alan ve belirli narsisistik eğilimler gösteren bireyler.

Narsisizm Nasıl Oluşur? Gelişimsel ve Psikanalitik Bakış

Narsisizm, çocukluk çağında başlayan gelişimin sekteye uğraması sonucu ortaya çıkan, empati yoksunluğu ile karakterize bir kişilik örgütlenmesidir. Psikanalitik kurama göre, birincil narsisizm evresinde takılı kalan bireyler, libidinal enerjiyi bir başkasına (ötekine) aktaramadıkları için ikincil narsisizm evresini deneyimleyemezler. Bu durum, gelişimsel bir duraklama sonucu oluşan bir patolojidir.

Ebeveyn Tutumlarının Narsisizm Üzerindeki Etkisi

Günlük dille ifade etmek gerekirse narsisizm, genellikle narsist bir ebeveynin (çoğunlukla annenin) kendi zihnindeki ideal çocuk imajını gerçek çocuğuna dayatmasıyla gelişir. Bu dayatma süreci şu şekilde işler:

Narsist ebeveynlerin çocukları, kendilerine sunulan bu sahte benlik kalıbını doldurmaya çalıştıkça gerçek benliklerinden uzaklaşırlar. Bu patolojik büyüme süreci, yetişkinlikte en küçük kusur veya yetersizliği dahi kabullenemeyen narsist bireylerin temelini oluşturur.

"Peki, neden benim hayatımda bu narsistler var?" sorusunun yanıtı ve konunun devamı bir sonraki makalede ele alınacaktır.