MYOMA UTERİ

Myoma Uteri Nedir? Miyomların Tanımı ve Görülme Sıklığı

Myoma uteri, uterusun (rahim) kas dokusundan gelişen ve halk arasında "ur" olarak bilinen iyi huylu bir tümördür. Kadın sağlığında oldukça sık rastlanan bu yapılar, özellikle 20-35 yaş arasındaki kadınların %20'sinde görülmektedir. Yaş ilerledikçe görülme sıklığı artan miyomlar, 45 yaş üzerindeki kadınların yaklaşık %40'ında mevcuttur.

Menopoz döneminden sonra miyomların görülme olasılığı ciddi oranda düşer. Hatta mevcut olan miyomlar, menopozla birlikte gerileme eğilimi gösterebilir. Miyomlar, günümüzde yapılan histerektomi (rahmin alınması) ameliyatlarının %35 ile en sık nedenini oluşturmaktadır.

Miyom Gelişimini Tetikleyen Risk Faktörleri

Miyomların neden oluştuğu tam olarak bilinmese de gelişimini artıran belirli risk faktörleri bulunmaktadır. Bu faktörler şu şekilde sıralanabilir:

• Siyah ırk mensubu olmak
• Nulliparite (Hiç doğum yapmamış olmak)
• Erken menarş (İlk adet kanamasının çok erken yaşta başlaması)
• Beslenme alışkanlıkları ve obezite
• Alkol kullanımı
• Ailesel yatkınlık (Genetik faktörler)
• Hipertansiyon

Miyom Tipleri ve Sınıflandırılması

Rahimde tek bir miyom bulunabileceği gibi (myoma uteri), birden fazla miyomun bir arada bulunması durumu da söz konusu olabilir; bu durum uterus myomatosus olarak adlandırılır. Miyomlar, rahim duvarındaki yerleşim yerlerine göre üç ana gruba ayrılır:

1. Subseröz Miyomlar: Rahmin en dış tabakasında yerleşirler.
2. İntramural Miyomlar: Rahmin orta tabakasında (kas tabakası) bulunurlar ve en sık görülen miyom tipidir.
3. Submüköz Miyomlar: Rahmin iç tabakasında yerleşirler.

Miyom Belirtileri: Kanama, Ağrı ve Bası Hissi

Miyomlar büyüklüklerine, sayılarına ve konumlarına göre farklı semptomlara yol açar. Genel olarak en yaygın üç belirti; kanama, ağrı ve infertilite (kısırlık) olarak öne çıkar. Özellikle rahim iç duvarına yerleşen submüköz miyomlar, şiddetli ve pıhtılı adet kanamalarına neden olur. Aşırı kan kaybı yaşayan kadınlar güçsüzleşebilir ve enfeksiyonlara daha açık hale gelebilir.

Büyük hacimli miyomlar, çevre dokulara baskı yaparak şu belirtilere yol açabilir:

• Mesane Baskısı: Rahmin ön yüzündeki miyomlar idrar torbasına baskı yaparak sık idrara çıkma ve yanma hissine neden olur.
• Bağırsak Baskısı: Rahmin arka yüzündeki miyomlar kalın bağırsağa baskı yaparak dışkılama problemlerine yol açabilir.
• Ağırlık Hissi: Hastalar rahimlerinde aşağı doğru çekilme ve sürekli bir dolgunluk hissi yaşayabilirler.

Miyom ve İnfertilite (Kısırlık) İlişkisi

Miyomlar genel olarak %5-10 oranında infertilite ile birliktelik gösterse de, kısırlığın tek nedeni oldukları vaka oranı %2-3 civarındadır. Miyomlar; rahim iç yapısını ve şeklini bozarak, sperm geçişini engelleyerek, rahim kasılmalarına yol açarak veya tüplerin yapısını (tuba trasesi) bozarak kısırlığa neden olabilirler.

Gebelik Döneminde Miyomların Etkisi

Rahminde miyom olan kadınlarda gebelik oluşabilir ancak bu durumun yakından takibi gerekir. Gebeliğin ilk üç ayında miyomlar genellikle büyür; sonraki süreçte ise küçülebilir veya büyümeye devam edebilir. Miyomların gebelik üzerindeki olası riskleri şunlardır:

Gebelik planlayan kadınlarda miyomların ameliyatla çıkartılması önerilir. Gebelik sırasında dayanılmaz ağrılar oluşursa, usta bir cerrah tarafından bebeğe zarar vermeden miyom alınabilir.

Miyom Teşhisi Nasıl Konulur?

Miyomlar belirli bir büyüklüğe ulaştığında fiziksel muayene sırasında elle hissedilebilir. Kesin teşhis ve boyut ölçümü için en etkili yöntem ultrasondur. Bazı durumlarda rahim ağzından sarkan miyomlar spekulum muayenesi ile görülebilir. Daha detaylı inceleme için MR, CT, SIS, HSG veya laparoskopi gibi ileri tanı yöntemlerine ihtiyaç duyulabilir.

Miyom Tedavi Yöntemleri

Küçük ve şikayete neden olmayan miyomlar genellikle tedavi gerektirmez; bu durumda 6 ayda bir düzenli kontrollerle büyüme hızı takip edilir. Ancak belirgin şikayet yaratan, doğurganlığı etkileyen veya kötü huylu tümörlerle karışma ihtimali olan miyomlar tedavi edilmelidir.

Ameliyat ve İlaç Tedavisi

Miyom tedavisinde temel yöntem cerrahidir. Henüz çok başarılı ve yaygın bir ilaç tedavisi bulunmamaktadır. GnRH Analogları, geçici menopoz yaratarak miyomları küçültmek için nadiren kullanılır. Bu ilaçlar genellikle büyük miyomları ameliyat öncesi küçülterek operasyonu kolaylaştırmak amacıyla tercih edilir.

Myomektomi (Miyom Ameliyatı)

Miyomun rahim duvarından sıyrılarak alınması işlemine myomektomi denir. Bu işlem açık cerrahi veya laparoskopik (kapalı) yöntemle yapılabilir. Çocuk sahibi olmak isteyenlerde rahmin korunmasını sağlar. Ancak myomektomi sonrası 5 yıl içinde tekrar miyom oluşma riski %50-60'tır ve bu hastaların %10-15'inde yeniden ameliyat gerekebilir.

Uterin Arter Embolizasyonu

Bu yöntemde rahmi besleyen atar damarlar özel tekniklerle tıkanarak miyomlara giden kan akışı kesilir. Kanlanması azalan miyomlar zamanla küçülür. İşlem karın açılmadan, lokal anestezi altında damar yoluyla gerçekleştirilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Miyomlar kansere dönüşebilir mi? Hayır, miyomlar iyi huylu (benign) tümörlerdir ve kansere dönüştüklerine dair herhangi bir kanıt bulunmamaktadır.

Ameliyattan sonra miyomlar tekrar oluşur mu? Evet, miyom üretmeye yatkın bir rahimde tekrar miyom oluşabilir. Ameliyat sırasında fark edilemeyecek kadar küçük olan miyomlar zamanla büyüyebilir. Tekrar oluşma oranı ortalama %15 civarındadır.

Doğumdan sonra miyomlar küçülür mü? Doğum sonrası hormon seviyelerinin düşmesi ve rahmin kanlanmasının azalması nedeniyle miyomlar çoğunlukla küçülür, ancak bu her zaman gerçekleşmeyebilir.