MYOM(UR) NEDİR? TEHLİKELİ MİDİR?

Myom Nedir? Rahimde Görülen İyi Huylu Tümörler

Myomlar, rahim ve rahim ağzında gelişen, rahmin düz kas dokusundan köken alan iyi huylu tümöral yapılardır. Tıbbi literatürde tümör ifadesi, vücuttaki hem iyi hem de kötü huylu şişlikleri kapsayan genel bir terimdir; bu nedenle myomlar doğrudan kanserle eşleştirilmemelidir. Kadın pelvisinde en sık rastlanan tümör türü olan myomlar, bir fındık tanesinden basketbol topu büyüklüğüne kadar çok farklı boyutlarda görülebilir.

İstatistiksel olarak her yüz kadından yaklaşık 25’inde farklı boyut ve sayılarda myomlara rastlanmaktadır. Bu yapılar en sık 35-45 yaş grubu kadınlarda görülürken, ergenlik döneminde ortaya çıkması oldukça enderdir. Menopoz döneminde görülme sıklığı düşer ve mevcut myomlar, östrojen seviyesinin azalmasına bağlı olarak genellikle hızla gerileme gösterir.

Myomlar Neden ve Nasıl Oluşur?

Myomlar, rahmin myometrium adı verilen düz kas tabakasından gelişir. Kesin oluşum nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte, gelişiminde rol oynayan temel faktörler şunlardır:

• Artmış Östrojen Düzeyi: Kadınlık hormonu olan östrojenin myom büyümesini tetiklediği düşünülmektedir. Bu nedenle gebelikte büyüme eğilimi gösterirken, menopozda küçülürler.
• Kalıtım: Birinci derece akrabalarında (anne, kız kardeş, anneanne) myom öyküsü olan kadınlarda risk daha yüksektir.
• Irk Faktörü: Siyah ırka mensup kadınlarda myom görülme olasılığı, beyaz ırka göre dokuz kat daha fazladır.

Myom Tipleri ve Yerleşim Yerleri

Myomlar, rahim duvarındaki yerleşim yerlerine göre üç ana gruba ayrılırlar. Yerleşim yeri, semptomların şiddetini doğrudan etkiler.

Submüköz myomlar, nadir görülmelerine rağmen aşırı kanama ve gebelik ürününün yerleşmesini engelleme riskleri nedeniyle cerrahi olarak çıkarılması gereken türlerdir. Bu operasyonlar genellikle histeroskopi adı verilen kamera sistemiyle vajinal yoldan gerçekleştirilir.

Myom Belirtileri Nelerdir?

Birçok myom türü belirti vermez ve rutin jinekolojik muayenelerde tesadüfen tespit edilir. Ancak büyüklüğüne ve konumuna bağlı olarak şu bulgular görülebilir:

• Aşırı adet kanaması (Kadınların %30'unda görülür) ve buna bağlı gelişen kansızlık.
• Cinsel ilişki sonrası kanama veya adet dönemleri arasında ara kanamalar.
• Mesaneye bası nedeniyle sık sık idrara çıkma.
• Bağırsaklara bası sonucu oluşan kabızlık.
• Karında belirgin büyüme veya şişlik hissi.
• Cinsel ilişki sırasında veya kuyruk sokumuna doğru vuran ağrılar.
• Tüplerin veya rahim ağzının kapanması sonucu gelişen kısırlık ve tekrarlayan düşükler.

Gebelik ve Myom İlişkisi

Gebelik döneminde artan kanlanma ve ödem nedeniyle myomlar genellikle hacimsel olarak büyür. Küçük myomlar gebeliğe engel teşkil etmezken, büyük olanlar bebeğin doğum kanalına girmesini engelleyebilir. Ayrıca düşük, erken doğum, plasenta previa ve doğum sonrası kanama riskini artırabilirler.

Sezaryen sırasında myomların alınması, rahmin aşırı kanlanması ve durdurulamayan kanama riski nedeniyle genellikle tercih edilmez. Ancak myom rahmin dış duvarında ve saplı bir yapıdaysa alınabilir. Daha önce myomektomi ameliyatı geçirmiş kadınlarda, doğum sırasında düşük bir ihtimalle de olsa uterin rüptür (rahim yırtılması) riski bulunmaktadır.

Myomlarda Kanser Riski

Myomlarda kanserleşme riski oldukça düşüktür ve yaklaşık on binde bir (1/10.000) oranındadır. Myom dokusundan gelişen sarkom türü kanserler agresif seyirlidir. Özellikle menopoz sonrası dönemde myomlarda görülen ani büyüme, kanser şüphesi uyandırmalı ve cerrahi müdahale gerektirmelidir.

Myom Tanısı Nasıl Konur?

Modern tıbbi yöntemlerle myom tanısı %99 doğrulukla konulabilmektedir. Tanı sürecinde kullanılan yöntemler şunlardır:

1. Ultrasonografi: Karından veya vajinal yoldan yapılan, ses dalgalarıyla görüntüleme sağlayan temel yöntemdir.
2. Histeroskopi: Işıklı bir teleskop cihazıyla rahim içinin doğrudan incelenmesidir.
3. Laparoskopi: Karından açılan küçük bir kesi ile rahim dış yüzeyinin gözlemlenmesidir.
4. Histerosalpingografi (HSG): İlaçlı rahim filmi ile rahim içi ve tüplerdeki anomalilerin tespiti.
5. Sonohisterografi: Rahim içine sıvı verilerek yapılan ultrasonografi ile polip ve myom ayrımı.
6. BT ve MRI: Büyük kitlelerin yumurtalık kaynaklı tümörlerden ayırt edilmesi için kullanılır.
7. İntravenöz Pyelografi (IVP): Üreterlere (idrar yolları) baskı olup olmadığını anlamak için uygulanır.

Myom Tedavi Yöntemleri

Küçük ve şikayete neden olmayan myomlar genellikle tedavi gerektirmez; 6 aylık aralarla "bekle ve gör" yaklaşımıyla takip edilir. Ancak semptomatik olanlar için şu tedavi seçenekleri mevcuttur:

1. Tıbbi Tedavi

• GnRH Analogları: Cerrahi öncesi myomları küçültmek için kullanılır; ancak kemik kaybı ve sıcak basması gibi yan etkileri olabilir.
• Hormonlu Spiral (LNG-IUD): Kan kaybını azaltmada etkilidir.
• İlaç Tedavisi: Doğum kontrol hapları, progestinler, traneksamik asit ve nonsteroidal antiinflamatuar ilaçlar kanamayı kontrol altına almak için tercih edilebilir.

2. Cerrahi Tedavi

• Myomektomi: Sadece myomun çıkarılması işlemidir. Rahim korunur, bu nedenle çocuk isteyen kadınlar için idealdir. Ancak işlem sonrası normal doğum yerine sezaryen önerilir.
• Histerektomi: Çocuk beklentisi olmayan ve şiddetli şikayetleri olan hastalarda rahmin tamamen alınmasıdır.

3. Cerrahiye Alternatif Yöntemler

• Krioterapi (Dondurma): Sıvı nitrojen ile myom dokusunun dondurularak küçültülmesidir.
• Uterin Arter Embolizasyonu (UAE): Rahmi besleyen damarların tıkanarak myomun beslenmesinin kesilmesidir.
• MR Eşliğinde Odaklanmış Ultrason: Ultrason enerjisiyle myom dokusunda hücre ölümü sağlanmasıdır (gebelik planlayanlara önerilmez).