MEME KANSERİ NEDİR? TARAMA, TANI VE TEDAVİDE NE YAPILIR?
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Meme Kanseri Nedir? Bilmeniz Gereken Temel Bilgiler
Meme kanseri, memedeki süt kanalları ve süt bezlerini oluşturan hücrelerin genetik hasara uğrayarak kontrolsüz şekilde çoğalması ve kitle oluşturmasıdır. Günümüzde dünya genelinde her yıl 12.7 milyon insana kanser tanısı konulmakta ve bu vakaların önemli bir kısmını meme kanseri oluşturmaktadır. Erken teşhis, hücrelerin diğer organlara yayılarak fonksiyon bozukluğu yaratmasını önlemede hayati bir rol oynar.
Meme Kanseri Belirtileri Nelerdir?
Meme kanserinin en yaygın belirtisi memede hissedilen ağrısız kitledir. Ancak her kitle kanser anlamına gelmez; kitle şikayetiyle başvuran hastaların yaklaşık %10'unda kanser saptanmaktadır. Diğer önemli belirtiler şunlardır:
- Tekrarlayan kanlı meme başı akıntısı
- Memede asimetri ve şekil bozukluğu
- Meme başının içe çökmesi
- Meme cildinde kalınlaşma ve portakal kabuğu görünümü
- Koltuk altında ele gelen büyümüş lenf bezleri
- İleri dönemlerde memede ağrı ve açık yaralar
Kendi Kendine Meme Muayenesi (KKMM) Nasıl Yapılır?
Her kadının 20 yaşından itibaren her ay kendi kendine meme muayenesi yapması önerilir. Bu muayene, kişinin kendi meme dokusunu tanımasını ve olası değişiklikleri erkenden fark etmesini sağlar.
- Zamanlama: Adet gören kadınlar için en uygun zaman, adetin 5. ile 7. günleri arasıdır. Adet görmeyen kadınlar ise her ayın belirli bir gününü seçmelidir.
- Yöntem: Aynanın karşısında ayakta ve yatarak, elin orta üç parmağıyla dairesel hareketler yapılmalıdır.
- Kapsam: Hem yüzeysel hem de derin planda, tüm meme dokusu ve koltuk altı bölgesi kontrol edilmelidir.
Erken Teşhisin Gücü: Mamografi ve Tarama Takvimi
Meme kanseri ile mücadelede en kritik silah erken teşhistir. Bir tümörün elle hissedilir büyüklüğe (yaklaşık 2 cm) ulaşması ortalama 12 yıl sürerken, bir hekimin klinik muayenede saptayabileceği 1 cm boyutuna ulaşması 8 yıl alır. Oysa mamografi, tümörleri henüz başlangıç aşamasındayken saptayabilir.
| Yaş Grubu | Muayene ve Tarama Sıklığı |
|---|---|
| 20 - 40 Yaş | 3 yılda bir uzman doktor muayenesi |
| 40 - 50 Yaş | 2 yılda bir uzman doktor muayenesi + Mamografi |
| 50 Yaş Üstü | Her yıl uzman doktor muayenesi + Mamografi |
Önemli Not: 40 yaşında çekilen ilk mamografi ve ultrasonografi sonuçları, sonraki yıllarla karşılaştırma yapmak için mutlaka saklanmalıdır.
Genetik Risk Faktörleri ve Aile Öyküsü
Ailesinde meme kanseri öyküsü olan kadınlarda risk oranı belirgin şekilde artmaktadır.
- Annesinde veya kız kardeşinde meme kanseri olanlarda risk 2 kat,
- Hem anne hem kız kardeşinde olanlarda risk 4 kat,
- Birinci derece yakınında 40 yaşından önce kanser gelişmişse risk 4 kat artar.
Bu risk gruplarındaki kadınlar için tarama yaşı, riskin büyüklüğüne göre 30'a kadar çekilebilir.
Meme Kanseri Riskini Azaltma Yöntemleri
Genetik, cinsiyet ve yaş gibi değiştirilemeyen faktörlerin yanı sıra, yaşam tarzı değişiklikleri ile risk kontrol altına alınabilir. Östrojen hormonu etkisinde kalınan sürenin azalması riski düşürür.
- Doğum ve Emzirme: İlk doğumu 30 yaşından önce yapmak ve bebeği en az 6 ay emzirmek koruyucudur.
- Beslenme: Yağ ve proteinden fakir, lifli gıdalardan zengin bir diyet benimsenmelidir.
- Fiziksel Aktivite: Düzenli egzersiz yapılmalı ve obeziteden kaçınılmalıdır.
- Zararlı Alışkanlıklar: Alkol ve sigaradan uzak durulmalıdır.
- İlaç Kullanımı: Doğum kontrol hapları gibi hormon ilaçlarının kontrolsüz kullanımından kaçınılmalıdır.
Türkiye ve Dünyada Mevcut Durum
Dünyada her 8-12 kadından biri, Türkiye'de ise her 10 kadından biri hayatı boyunca meme kanseri riskiyle karşı karşıyadır. Her 3 dakikada bir kadına teşhis konulurken, her 10 dakikada bir kadın bu hastalık nedeniyle hayatını kaybetmektedir. Ayrıca unutulmamalıdır ki; meme kanseri erkeklerde de görülebilir. Her 100 kadın vakasına karşılık 1 erkek vaka saptanmaktadır.
Günümüzde modern mamografi cihazları radyasyon riskini minimuma indirmiştir. Erken tanı konulan vakalarda; cerrahi, ilaç (kemoterapi) ve ışın (radyoterapi) tedavileriyle başarı oranı oldukça yüksektir.
