Doktorsitesi.com

Makro denen şey de ne?

Uzm. Dyt. Deniz Eriş
Uzm. Dyt. Deniz Eriş
10 Ekim 2025148 görüntülenme
Randevu Al
Özellikle ketojenik beslenmenin popülerleşmesi ile hayatımıza giren, son dönemde adını sık sık duyduğumuz makro kavramı çoğumuz için ciddi kafa karışıklığına neden oluyor. Farklı beslenme sistemleri ve diyetler; farklı amaçlar doğrultusunda (kozmetik-sağlık-performans odaklı) farklı makro oranları kullanarak bedenin ihtiyaçlarını karşılamaya odaklanırlar.
Makro denen şey de ne?
Yapay Zeka ile geliştirilmiş versiyon

İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir

Makro Besin Nedir? Temel Bileşenler ve Kalori Değerleri

Makro besin kavramı, vücudun enerji üretimi ve fonksiyonlarını sürdürmesi için ihtiyaç duyduğu temel öğeleri ifade eder. Özünde makrolar; protein, yağ, karbonhidrat ve alkol bileşenlerinden oluşur. Beslenmenizi yönetmek için bu öğelerin gram başına içerdikleri enerji miktarlarını bilmek, doğru bir kalori hesabı yapmanın temelini oluşturur.

Besin öğelerinin içerdikleri enerji değerleri şu şekildedir:

Besin ÖğesiGram Başına Kalori Değeri
Protein4 Kalori
Karbonhidrat4 Kalori
Yağ9 Kalori
Alkol7 Kalori

Tükettiğiniz gıdaların içerdiği bu öğeleri gram cinsinden takip ederek, basit bir matematiksel işlemle toplam kalori alımınızı hesaplayabilir ve beslenme programınızın sağlıklı olup olmadığını bilimsel bir temelde yorumlayabilirsiniz.

Makro Hesaplama Nasıl Yapılır?

Makro hesaplamak, gün içerisinde tükettiğiniz yiyecek ve içeceklerin içerdiği besin öğelerini tahmini olarak gram bazında belirleme sürecidir. Bu yöntemle ortaya çıkan tabloyu, kişisel hedefleriniz doğrultusunda yöneterek vücut kompozisyonunuzu şekillendirebilirsiniz. Makro takibi, sadece kalori saymanın ötesine geçerek aldığınız enerjinin kalitesini de kontrol etmenize olanak tanır.

Farklı Diyet Modellerinde Makro Dağılım Örnekleri

Beslenme hedeflerinize göre makro dağılımları büyük farklılıklar gösterebilir. Örneğin, 1200 kalorilik bir diyet planı, seçilen beslenme modeline göre şu şekilde yapılandırılabilir:

1. Standart Yüksek Karbonhidratlı Diyet

Bu modelde enerji ihtiyacının büyük bir kısmı karbonhidratlardan karşılanır. Genellikle 5-6 öğün şeklinde planlanan bu yaklaşımda dağılım şöyledir:

  • %60 Karbonhidrat: 180g
  • %15 Protein: 45g
  • %15 Yağ: 35g

Bu beslenme düzeni; bol miktarda meyve, ekmek, yağsız peynir, et ve sebze yemeklerini içerir.

2. Ketojenik Diyet Yaklaşımı

Ketojenik diyet, karbonhidratın minimuma indirildiği ve yağ alımının maksimize edildiği bir modeldir:

  • %5 Net Karbonhidrat: 25g
  • %20 Protein: 60g
  • %75 Yağ: 100g

Bu sistemde süt, doğal bal, meyve ve bulgur gibi karbonhidrat kaynaklarından kaçınılırken; öğünlerde bol yağlı et, peynir ve salatalara yer verilir.

3. Düşük Karbonhidratlı (Low-Carb) Beslenme

Karatay, Dukan veya Atkins gibi yaklaşımlara benzer şekilde, karbonhidratın orta seviyede tutulduğu bir modeldir. Karbonhidrat alımını %25 seviyesine çektiğimizde tablo şu şekildedir:

  • %25 Karbonhidrat: 75g
  • %20 Protein: 60g
  • %55 Yağ: 73g

Bu model, meyve ve bakliyatlardan tamamen ödün vermeden, yağ tüketimini de dengeli bir seviyede tutarak sürdürülebilir bir ilerleme sağlar.

Makro Takibi Yapmanın Sağladığı Avantajlar

Beslenmede kesin ve tek bir kural olmamakla birlikte, asıl amaç sağlık durumunuz ve ihtiyaçlarınız doğrultusunda bilimsel bir planlama yapmaktır. Makrolarınızı bilmek size şu avantajları sağlar:

  • Esneklik ve Sürdürülebilirlik: Besinlerin kalitesini ve ihtiyacınız olan öğeleri ne kadar karşıladığınızı görmenizi sağlar.
  • Veriye Dayalı Yönetim: "Öğlen tatlı yedim, akşam aç kalayım" gibi hatalı yaklaşımlar yerine, elle tutulabilir verilerle dengeli bir beslenme sunar.
  • Bilinçli Tercihler: Vücudunuzu tanımanıza yardımcı olur ve sizi kiraz veya hurma detoksu gibi bilimsel temeli olmayan yöntemlerden korur.

Sonuç ve Uzman Önerisi

Kilo yönetimi sürecinde sağlığınızı ön planda tutarak besin öğelerine dair farkındalık kazanmanız kritik bir öneme sahiptir. İhtiyaçlarınızı belirleme aşamasında güvenilir bir online hesaplayıcı kullanmanız veya bu konuda uzman bir profesyonelden destek almanız önerilir. Unutmayın, günlük enerji alımı oldukça kişiseldir ve bilimsel bir temele dayanmalıdır.

Yazar Hakkında

Uzm. Dyt. Deniz Eriş

Uzm. Dyt. Deniz Eriş

Uzm. Dyt. Deniz Eriş

2014 yılında Yeditepe Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü’nden mezun oldum. Mezuniyetimin ardından uzmanlık eğitimimi ABD’de sürdürerek, 2016 yılında Plymouth State University’de yeme davranışı ve beslenme ilişkisi odaklı Yeme Bozuklukları yüksek lisansımı tamamladım.

Lisans ve lisansüstü eğitim sürecimde; Uludağ, Yeditepe ve Çapa hastaneleri ile Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi, Memorial ve Medical Park gibi farklı sağlık kuruluşlarında edindiğim saha deneyimini, ABD’de Walden Behavioral Care ve Cambridge Eating Disorder Center gibi bu alanda uzmanlaşmış merkezlerde gözlem ve uygulamalarla derinleştirdim. Yüksek lisans mezuniyetimin ardından Southern New Hampshire University bünyesinde bir yıl süreyle diyetisyen olarak çalıştım.

2018 yılında Türkiye’ye dönerek Bursa, Nilüfer’de kendi danışmanlık kliniğimi kurdum. O tarihten bu yana yüz yüze ve online olarak bireysel beslenme danışmanlığı hizmeti sunuyor; danışanlarımla butik, uzun vadeli, kişiye özel ve sürdürülebilir bir süreç yürütüyorum. Çalışma yaklaşımımda hızlı sonuç vaatleri, kısıtlayıcı diyetler, detoks uygulamaları, zayıflama cihazları ya da öncesi–sonrası görselleri yerine; 60–90 dakikalık kapsamlı görüşmeler, kanıta dayalı gerçek bilgi, kapsamlı beslenme eğitimi, danışan gizliliği ve etik ilkeler yer almakta.

Beslenme alanındaki güncel bilimsel gelişmeleri yakından takip ederek pratiğime entegre etmek önceliklerim arasındadır. Bu kapsamda 2023 yılında Dr. Jason Fung’un The Diabetes Code adlı kitabının Türkçe baskısı olan Diyabetin Şifresi’nin çeviri editörlüğünü yaptım. Ayrıca düşük karbonhidratlı beslenme modelleri üzerine çalışan global platform Diet Doctor bünyesinde, Türkiye’den listelenen tek uzman olarak yer almaktayım.

Danışmanlık sürecimde fiziksel ve zihinsel sağlığı bir bütün olarak ele almaktayım ve empatik, bilimsel temelli ve kişiye özgü bir yaklaşım benimsedim. Amacım, danışanlarımın bedenleriyle daha dengeli, sürdürülebilir ve gerçekçi bir ilişki kurmalarına eşlik etmek, farkındalık seviyelerini ve beslenme/genel sağlık bilgilerini arttırmaktır.

İlgi ve Çalışma Alanlarım:

Yeme bozuklukları ve yeme davranışıyla ilişkili süreçlerde; anoreksiya nervoza, bulimia nervoza, tıkınırcasına yeme bozukluğu, duygusal yeme ve kısıtlama/diyet döngüleri odağında, bireyin psikososyal yapısı ve yaşam koşulları gözetilerek beslenme danışmanlığı sunulması.

Metabolik sağlık odağında; tip 2 diyabet, insülin direnci, kan şekeri dalgalanmaları, karaciğer yağlanması, yüksek kolesterol ve trigliserid düzeyleri gibi durumlarda, bireye uyarlanmış beslenme düzenlemeleri ve yaşam tarzı odaklı rehberlik.

Kadın sağlığı ve hormonal süreçlerde; Polikistik Over Sendromu, lipödem, menopoz dönemi ve hormonal dalgalanmalarla ilişkili beslenme ihtiyaçlarının, bütüncül ve sürdürülebilir bir yaklaşımla ele alınması.

Sürdürülebilir kilo yönetimi kapsamında; kilo alma, kilo verme ve kilo koruma süreçlerinde kısıtlayıcı diyet döngülerinden uzak, davranış değişikliği ve beslenme eğitimi odaklı çalışmalar yürütülmesi.

Sporcu beslenmesi alanında; farklı spor dallarına ve bireysel hedeflere uygun olarak vücut kompozisyonunun desteklenmesi, kas kütlesi artışı, performansın sürdürülebilir şekilde geliştirilmesi ve toparlanma süreçlerinin beslenme yoluyla desteklenmesi.

Fonksiyonel ve eliminasyon temelli beslenme yaklaşımlarında; bireyin semptomları, yaşam tarzı ve beslenme öyküsü doğrultusunda eliminasyon diyetleri, bağırsak sağlığı odağında beslenme düzenlemeleri ve besin toleranslarının gözetilmesi.

Düşük karbonhidratlı beslenme, ketojenik beslenme ve aralıklı oruç gibi güncel beslenme modellerinin bireysel ihtiyaçlara göre yapılandırılması.

Vitamin ve mineral yetersizliklerinin beslenme yoluyla desteklenmesi; tiroid fonksiyonları, otoimmün süreçler ve kronik inflamasyonla ilişkili durumlarda, hekimin tanı ve takibine eşlik eden beslenme düzenlemeleri.

Bariyatrik cerrahi sonrası uzun dönem beslenme takibi ve yaşam boyu sürdürülebilir beslenme alışkanlıklarının yapılandırılması.

Gebelik ve emzirme dönemlerinde anne ve bebek sağlığını destekleyen beslenme rehberliği ile yaşam dönemlerine özgü beslenme ihtiyaçlarının ele alınması.

Vegan ve vejetaryen beslenme modellerinde besin öğeleri dengesinin sağlanmasına yönelik beslenme danışmanlığı.

Önemli Bilgilendirme

Site içerisinde bulunan bilgiler bilgilendirme amaçlıdır. Bu bilgilendirme kesinlikle hekimin hastasını tıbbi amaçla muayene etmesi veya tanı koyması yerine geçmez.