Konversiyon Bozukluğu Nedir?

Konversiyon Bozukluğu Nedir?

Konversiyon Bozukluğu, ülkemizde sıkça rastlanan ve temelinde ruhsal etkenlerin yattığı bir psikiyatrik rahatsızlıktır. Kelime anlamı itibarıyla "döndürme" manasına gelen konversiyon; üzüntü, korku, utanç veya öfke gibi yoğun ruhsal sıkıntıların bedensel semptomlara dönüşmesini ifade eder. Bu süreçte bireyde konuşamama, bayılma, felç veya duyu kaybı gibi fiziksel sorunlar gözlemlense de yapılan tıbbi incelemelerde bu durumu açıklayacak bedensel bir hastalık saptanamaz.

Bu rahatsızlık her yaş grubunda görülebilmekle birlikte, genellikle ergenlik ve gençlik döneminde ortaya çıkmaktadır. İstatistiksel verilere göre konversiyon bozukluğu, kadınlarda erkeklere oranla 2-3 kat daha fazla görülür. Hastalığın 10 yaşın altında ve 35 yaşın üstünde seyretmesi ise nadir bir durumdur.

Konversiyon Bozukluğu Belirtileri Nelerdir?

Konversiyon bozukluğunda en sık karşılaşılan ve hastaneye başvuru nedeni olan belirti bayılmalardır. Bu bayılmalar; sara benzeri nöbetler, çırpınma ve kasılma şeklinde kendini gösterebilir. Belirtiler genellikle sosyal ortamlarda, diğer insanların yanındayken ortaya çıkar.

Bayılma ve Disosiyatif Nöbetlerin Özellikleri

Bu nöbetlerin ayırıcı özellikleri şu şekilde sıralanabilir:

• Hasta yere düşerken genellikle yavaş hareket eder, bu nedenle ciddi yaralanmalar nadirdir.
• Tam bir bilinç kaybı çoğunlukla yaşanmaz; hasta çevrede konuşulanları duyabilir ancak yanıt veremez.
• Bayılma süreleri genellikle uzundur.
• Bazı hastalar nöbet sonrasında yüksek sesle ağlayarak, saçını ve yüzünü yolma gibi taşkınlık belirtileri göstererek kendine gelir.
• Eğer kişi bayılma anını ve sonrasındaki davranışlarını hatırlamıyorsa, bu durum disosiyatif (kendinden geçme) nöbet olarak adlandırılır.

Diğer Fiziksel Belirtiler

Bayılma dışındaki semptomlar genellikle vücudun sol tarafında yoğunlaşır ve şu şekilde görülebilir:

• Belirli bir bölgede (genellikle kol veya bacak) uyuşma ve hissizlik.
• Hareketsizlik, güç kaybı veya kolun/bacağın tutmaması.
• Konuşamama, ses kısıklığı veya geçici körlük.
• Vücutta titreme, sarsıntı veya istemsiz kol-bacak hareketleri.

Konversiyon Bozukluğu Neden Olur?

Konversiyon bozukluğu, bireyin başa çıkamadığı yoğun ruhsal zorlanmalara karşı geliştirdiği bir tepki verme biçimidir. Aile içi tartışmalar, şiddet, suçluluk duygusu, aşırı korku veya pişmanlık gibi çevresel olaylar bu durumu tetikleyebilir.

Uzmanlar bu durumu, elektrik sistemlerini yüksek voltajdan koruyan sigorta mekanizmasına benzetir. Birey, bilinçli halindeyken kaldıramayacağı kadar ağır bir ruhsal acıya maruz kaldığında, sistem adeta "sigorta atarak" bilinci kapatır. Böylece kişi, yaşadığı yoğun acıdan geçici olarak uzaklaşmış olur. Bu rahatsızlık genellikle sakin, kibar ve "hayır" diyemeyen kişilerde daha sık görülür. Sıkıntılarını sözel olarak ifade edemeyen bireyler, bir anlamda bedenleri aracılığıyla yardım çağrısında bulunmaktadır.

Tedavi ve Yaklaşım Yöntemleri

Tedavi süreci, kapsamlı bir bedensel inceleme sonucunda herhangi bir fiziksel hastalık bulunmadığında, psikiyatrik muayene ile başlar. Konversiyon bozukluğu acil servis koşullarında tedavi edilebilecek bir durum değildir; hastanın kendisini ifade edebildiği sakin bir dönemde psikiyatri hekimine başvurması esastır.

Ailelerin Dikkat Etmesi Gereken Hususlar

Tedavinin başarısında ailenin tutumu kritik rol oynar. Aşağıdaki tabloda, belirtiler esnasında yapılması gereken ve kaçınılması gereken davranışlar özetlenmiştir:

Kronik ve dirençli vakalarda tedavi iki ana odak üzerine kurulur: Birincisi, hastada zorlanma yaratan temel sorunların çözülmesi; ikincisi ise bireyin sorunlar karşısında konversiyon yerine daha olgun tepkiler geliştirmesinin sağlanmasıdır. Bu süreç, kişilikte kalıcı iyileşmeyi hedefleyen ve bazen yıllarca sürebilen psikoterapiler ile mümkündür.